سرنوشت اسد و سوریه پس از توافق آمریکا و روسیه

 هرمیداس باوند

 آمریکا و روسیه بالاخره بر سر طرح برقراری آتش‌بس در سوریه که قرار است از روز عید قربان آغاز شود، توافق کردند. دو کشور اظهار امیدواری کردند این آتش بس مسیر را به روی صلح از طریق مذاکره و گذار سیاسی در سوریه باز کند. بر اساس این توافق دولت سوریه از بمباران مواضع مخالفین میانه‌رو دست خواهد کشید. همچنین روسیه و آمریکا در عملیات‌های مشترک نظامی به بمباران مواضع گروههای تروریستی اقدام خواهند کرد.

از سوی دیگر با وجود آنکه که جان کری در کنفرانس مطبوعاتی گفت جبهه النصره و تروریستی دانستن آن اصولاً مورد مذاکره نبوده، اما به عقیده برخی تحلیلگران، اینکه در نهایت از گروه مذکور با عنوان گروهی تروریستی یاد شده، در حقیقت تلاشی از سوی آمریکا برای محافظت از گروه های «کمتر افراط‌گرا» بوده که مورد حمایت خودش قرار دارند.

همچنین این توافق در حالی صورت گرفته است که کشورهای منطقه‌ای درگیر در بحران و طرفین اصلی تعارض (دولت سوریه و معارضین) نقشی در آن نداشته‌اند. آیا این موضوع می‌تواند اجرای طرح آتش بس در سوریه را تضمین کند؟ آیا توافق جدید میان آمریکا و روسیه می تواند منجر به گذار سیاسی در سوریه شود؟

دکتر داوود هرمیداس باوند استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین الملل در گفتگو با فرارو گفت: «تصمیم اصلی درباره بحران سوریه را قدرت‌های فرامنطقه ای اتخاذ خواهند کرد. آمریکا پیش از این ائتلافی با حضور کشورهای عربی و ترکیه ایجاد کرده بود و روسیه هم به صورت سیستماتیک وارد بحران سوریه نشده بود. اما بعد از بحران اوکراین و اشغال کریمه توسط روسیه که با تحریم‌های اقتصادی آمریکا و اروپا علیه این کشور مواجه شد، روسیه تصمیم گرفت جو جدیدی ایجاد کند تا بتواند تعاملاتی با غرب داشته و امتیازاتی دریافت کند و لذا به صورت گسترده وارد بحران سوریه شد و به عنوان یکی از محورهای تاثیرگذار مطرح گشت.»

وی ادامه داد: «در این روند میان آمریکا و روسیه توافقی شکل گرفت که بر اساس آن طرفین به صورت مشترک علیه گروه‌های ترویستی اقدام کنند و با ایجاد یک ائتلاف میان معارضین میانه‌رو و حزب بعث سوریه بتوانند انتخابات برگزار کرده و بشار اسد هم خیلی آرام و محترمانه از صحنه سیاست سوریه کنار برود. اما در ادامه تحولات بمباران‌های دولت سوریه علیه همه مخالفان اعم از داعش، النصره و میانه‌روها صورت گرفت و روسیه نیز وقتی وارد کارزار بمباران هوایی شد تا حدودی سعی کرد مواضع مخالفین میانه‌رو را بر حسب تصادف یا تعمد مورد هدف قرار دهد.»

وی افزود: «بنابراین اکنون آمریکا و روسیه به توافقی رسیده‌اند که از یکسو معارضین میانه رو مورد هدف قرار نگیرند و از سوی دیگر دو کشور علیه تروریست ها اقدام نظامی مشترک داشته باشند. طبیعی است وقتی توافقی میان دو قدرت بین المللی صورت بگیرد که خود مجری آن باشند، کشورهای منطقه‌ای که قبلا در بحران سوریه خود را ذی نفع می‌دانستند به حاشیه رانده می‌شوند.»

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: «البته ممکن است از نظر شکلی و به لحاظ احترام نام این کشورها در تصمیم نهایی آورده شود یا اطلاعاتی به آنها داده شود وگرنه تصمیم اساسی و قاطع را عملا روسیه و آمریکا گرفته‌اند و خود نیز آن را اجرا می‌کنند و کشورهایی که طرفدار آمریکا هستند موضع آمریکا را تایید می کنند و طرف‌های روسیه نیز مجبور می‌شوند این توافق را بپذیرند.»

باوند در پاسخ به این سوال که آیا این آتش بس می‌تواند مقدمات روند گذار سیاسی در سوریه را فراهم کند؟، گفت: «راه دیگری وجود ندارد و حل و فصل بحران سوریه گریزناپذیر است. وقتی آمریکا و روسیه وارد قضیه شده‌اند خیلی روشن است که فرایند حل بحران سوریه با تصمیمات نهایی و قاطعی خواهد بود که این دو قدرت خواهند گرفت. بنابراین کشورهای منطقه ای که قبلا مطرح بودند یا ناچارند دنباله رو آمریکا و روسیه باشند یا به حاشیه رانده خواهند شد.»

باوند در پاسخ به این سوال که چرا آمریکا و روسیه از ابتدا خود درباره بحران سوریه تصمیم نگرفتند و در کنفرانس های مربوطه کشورهای مختلفی حضور داشتند؟، گفت: «شاید می‌خواستند رضایت دیگر کشورها را هم جلب کنند اما اکنون به این نتیجه رسیده‌اند که اگر بخواهند بحران سوریه را حل کنند باید خود به توافق مشترک برسند و آن را اجرا کنند.»

باوند درباره اختلاف آمریکا و روسیه درباره سرنوشت بشار اسد و مسئله جبهه النصره و تاثیر آن بر حل بحران سوریه گفت: «ادامه بحران در سوریه موجب ویرانی کامل این کشور خواهد شد اگرچه هم اکنون نیز سوریه ویران شده است. بحران سوریه باعث شده تمام تاکتیک‌ها و استراتژی‌های کشورهای منطقه‌ای به خصوص ترکیه، عربستان و قطر با نافرجامی و ناکامی روبرو شده و هزینه‌های بسیاری ایجاد کند و بنابراین هیچ چاره‌ای برای حل بحران سوریه جز توافق آمریکا و روسیه وجود ندارد.»

وی ادامه داد: «البته برای روسیه مسئله حزب بعث و چارچوب نظام سوریه و نه شخص بشار اسد مهم است. روسیه خواستار حفظ اسد تا پایان انتخابات است. یعنی مذاکرات حزب بعث با معارضین میانه‌رو انجام می‌شود و سپس انتخابات زیر نظر سازمان ملل صورت می‌گیرد و در حالی که اسد حق کاندیداتوری نخواهد داشت، نتیجه هر چه شد اسد از قدرت کنار می‌رود و این شرایط جدید را همه طرف‌های منطقه‌ای هم می‌پذیرند.»

وی افزود: «مسئله رقابت‌های منطقه‌ای جنبه حیثیتی پیدا کرده است و عربستان همه تلاش خود را می‌کند که نفوذ ایران در سوریه را قطع کند. ائتلاف آمریکا و روسیه مجبور است موازنه ایجاد کند. یعنی تا حدودی باید نظرات گروههای رقیب منطقه ای را به صورت نسبی فراهم کنند و لذا حکومت جدید سوریه ارتباطات قبلی خود را نخواهد داشت و حداقلش این خواهد بود که موضع بی طرف اتخاذ خواهد کرد.»

منبع: فرارو

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
خداحافظ طاهرآقا
درباره طاهر احمدزاده موسس کانون نشر حقایق اسلامی مشهد محمد هادی هادی زاده یزدی:...
IMAGE
خاطراتی از طاهر احمد زاده
مهندس محمد توسلی: می خواهم به طور خلاصه و به بهانه درگذشت مرحوم طاهر احمدزاده هروی...
IMAGE
راهبرد پیش رو: "تقويت فرآيند گذار به دموكراسي"
مهندس محمد توسلی: در دوران دوازدهمين انتخابات رياست جمهوري اردیبهشت 1396 و همچنين...
IMAGE
صفر ریال/خاطره مرحوم احمدزاده از سفر مهندس بازرگان بعنوان نخست وزیر به خراسان
محسن قناويزچي: طاهر احمد زاده بزرگ مردی است که تکرار شدنی نیست. خاطرم هست پس از...
IMAGE
غروب خورشید یک اسطوره
حسن یوسفی‌اشکوری:   اصطلاحات و عناوین در زبان رایج و محاوره‌ای فارسی دیری است که...
IMAGE
طاهرآقا احمدزاده؛ هفت دهه مبارزه
مرتضی کاظمیان : انگار همین دیروز بود، بهار ۱۳۸۰؛ از زیر چشم‌بند و در محوطه کوچک...
IMAGE
طاهرآقا، آخرین آزاده قلندرِ خراسانی
حسن فرشتیان: اولین بار او را در آغوش مردمانی دیدم که عاشقانه او را در خیابان‌های...
IMAGE
همراه با بسته‌نگار
دکتر سیدمحمدمهدی جعفری: در بهار ۱۳۴۰ به انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شیراز...
IMAGE
از او یک ترک اولی ندیده‌ام بمناسبت بزرگداشت محمد بسته نگار
مهندس لطف الله میثمی: با محمد بسته‌نگار از بدو ورودش به دانشکده حقوق دانشگاه...
IMAGE
بسته نگار،نگار ما
تقی رحمانی: ارج  نهادن به بسته نگار که نامش محمد است برای  امثال من در چند نکته مهم...

مصاحبه ها

IMAGE
خاطراتی از ۶۰ سال مبارزه، بازخوانی مصاحبه با مرحوم طاهر احمدزاده
کانون به یک پایگاه مهم برای نهضت ملی تبدیل شد و پس از کودتا هم نقش عمده‌ای در نهضت...
IMAGE
تقویت روند کادرسازی علمی در دانشگاه‌ها
تشکیل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه در گفت‌وگوی «آسمان آبی» با مهندس محمد توسلی:...
IMAGE
تهران و بحران زلزله
گفت و گو با مهندس محمد توسلی: زلزله کرمانشاه و تبعات بعد از آن بهانه‌ای شد تا...
IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
چالش های اصلی مدیریت شهر تهران
محافظه کاران نمی خواهند رانت ها را از دست بدهند  گفت وگوی روزنامه آرمان با مهندس...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...