سرنوشت اسد و سوریه پس از توافق آمریکا و روسیه

 هرمیداس باوند

 آمریکا و روسیه بالاخره بر سر طرح برقراری آتش‌بس در سوریه که قرار است از روز عید قربان آغاز شود، توافق کردند. دو کشور اظهار امیدواری کردند این آتش بس مسیر را به روی صلح از طریق مذاکره و گذار سیاسی در سوریه باز کند. بر اساس این توافق دولت سوریه از بمباران مواضع مخالفین میانه‌رو دست خواهد کشید. همچنین روسیه و آمریکا در عملیات‌های مشترک نظامی به بمباران مواضع گروههای تروریستی اقدام خواهند کرد.

از سوی دیگر با وجود آنکه که جان کری در کنفرانس مطبوعاتی گفت جبهه النصره و تروریستی دانستن آن اصولاً مورد مذاکره نبوده، اما به عقیده برخی تحلیلگران، اینکه در نهایت از گروه مذکور با عنوان گروهی تروریستی یاد شده، در حقیقت تلاشی از سوی آمریکا برای محافظت از گروه های «کمتر افراط‌گرا» بوده که مورد حمایت خودش قرار دارند.

همچنین این توافق در حالی صورت گرفته است که کشورهای منطقه‌ای درگیر در بحران و طرفین اصلی تعارض (دولت سوریه و معارضین) نقشی در آن نداشته‌اند. آیا این موضوع می‌تواند اجرای طرح آتش بس در سوریه را تضمین کند؟ آیا توافق جدید میان آمریکا و روسیه می تواند منجر به گذار سیاسی در سوریه شود؟

دکتر داوود هرمیداس باوند استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین الملل در گفتگو با فرارو گفت: «تصمیم اصلی درباره بحران سوریه را قدرت‌های فرامنطقه ای اتخاذ خواهند کرد. آمریکا پیش از این ائتلافی با حضور کشورهای عربی و ترکیه ایجاد کرده بود و روسیه هم به صورت سیستماتیک وارد بحران سوریه نشده بود. اما بعد از بحران اوکراین و اشغال کریمه توسط روسیه که با تحریم‌های اقتصادی آمریکا و اروپا علیه این کشور مواجه شد، روسیه تصمیم گرفت جو جدیدی ایجاد کند تا بتواند تعاملاتی با غرب داشته و امتیازاتی دریافت کند و لذا به صورت گسترده وارد بحران سوریه شد و به عنوان یکی از محورهای تاثیرگذار مطرح گشت.»

وی ادامه داد: «در این روند میان آمریکا و روسیه توافقی شکل گرفت که بر اساس آن طرفین به صورت مشترک علیه گروه‌های ترویستی اقدام کنند و با ایجاد یک ائتلاف میان معارضین میانه‌رو و حزب بعث سوریه بتوانند انتخابات برگزار کرده و بشار اسد هم خیلی آرام و محترمانه از صحنه سیاست سوریه کنار برود. اما در ادامه تحولات بمباران‌های دولت سوریه علیه همه مخالفان اعم از داعش، النصره و میانه‌روها صورت گرفت و روسیه نیز وقتی وارد کارزار بمباران هوایی شد تا حدودی سعی کرد مواضع مخالفین میانه‌رو را بر حسب تصادف یا تعمد مورد هدف قرار دهد.»

وی افزود: «بنابراین اکنون آمریکا و روسیه به توافقی رسیده‌اند که از یکسو معارضین میانه رو مورد هدف قرار نگیرند و از سوی دیگر دو کشور علیه تروریست ها اقدام نظامی مشترک داشته باشند. طبیعی است وقتی توافقی میان دو قدرت بین المللی صورت بگیرد که خود مجری آن باشند، کشورهای منطقه‌ای که قبلا در بحران سوریه خود را ذی نفع می‌دانستند به حاشیه رانده می‌شوند.»

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: «البته ممکن است از نظر شکلی و به لحاظ احترام نام این کشورها در تصمیم نهایی آورده شود یا اطلاعاتی به آنها داده شود وگرنه تصمیم اساسی و قاطع را عملا روسیه و آمریکا گرفته‌اند و خود نیز آن را اجرا می‌کنند و کشورهایی که طرفدار آمریکا هستند موضع آمریکا را تایید می کنند و طرف‌های روسیه نیز مجبور می‌شوند این توافق را بپذیرند.»

باوند در پاسخ به این سوال که آیا این آتش بس می‌تواند مقدمات روند گذار سیاسی در سوریه را فراهم کند؟، گفت: «راه دیگری وجود ندارد و حل و فصل بحران سوریه گریزناپذیر است. وقتی آمریکا و روسیه وارد قضیه شده‌اند خیلی روشن است که فرایند حل بحران سوریه با تصمیمات نهایی و قاطعی خواهد بود که این دو قدرت خواهند گرفت. بنابراین کشورهای منطقه ای که قبلا مطرح بودند یا ناچارند دنباله رو آمریکا و روسیه باشند یا به حاشیه رانده خواهند شد.»

باوند در پاسخ به این سوال که چرا آمریکا و روسیه از ابتدا خود درباره بحران سوریه تصمیم نگرفتند و در کنفرانس های مربوطه کشورهای مختلفی حضور داشتند؟، گفت: «شاید می‌خواستند رضایت دیگر کشورها را هم جلب کنند اما اکنون به این نتیجه رسیده‌اند که اگر بخواهند بحران سوریه را حل کنند باید خود به توافق مشترک برسند و آن را اجرا کنند.»

باوند درباره اختلاف آمریکا و روسیه درباره سرنوشت بشار اسد و مسئله جبهه النصره و تاثیر آن بر حل بحران سوریه گفت: «ادامه بحران در سوریه موجب ویرانی کامل این کشور خواهد شد اگرچه هم اکنون نیز سوریه ویران شده است. بحران سوریه باعث شده تمام تاکتیک‌ها و استراتژی‌های کشورهای منطقه‌ای به خصوص ترکیه، عربستان و قطر با نافرجامی و ناکامی روبرو شده و هزینه‌های بسیاری ایجاد کند و بنابراین هیچ چاره‌ای برای حل بحران سوریه جز توافق آمریکا و روسیه وجود ندارد.»

وی ادامه داد: «البته برای روسیه مسئله حزب بعث و چارچوب نظام سوریه و نه شخص بشار اسد مهم است. روسیه خواستار حفظ اسد تا پایان انتخابات است. یعنی مذاکرات حزب بعث با معارضین میانه‌رو انجام می‌شود و سپس انتخابات زیر نظر سازمان ملل صورت می‌گیرد و در حالی که اسد حق کاندیداتوری نخواهد داشت، نتیجه هر چه شد اسد از قدرت کنار می‌رود و این شرایط جدید را همه طرف‌های منطقه‌ای هم می‌پذیرند.»

وی افزود: «مسئله رقابت‌های منطقه‌ای جنبه حیثیتی پیدا کرده است و عربستان همه تلاش خود را می‌کند که نفوذ ایران در سوریه را قطع کند. ائتلاف آمریکا و روسیه مجبور است موازنه ایجاد کند. یعنی تا حدودی باید نظرات گروههای رقیب منطقه ای را به صورت نسبی فراهم کنند و لذا حکومت جدید سوریه ارتباطات قبلی خود را نخواهد داشت و حداقلش این خواهد بود که موضع بی طرف اتخاذ خواهد کرد.»

منبع: فرارو

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
يزدي همراه بازرگان
مهندس محمد توسلی: زنده یاد دكتر ابراهيم يزدي ( 1310-1396 ) يكي از شخصيت­هاي تاثيرگذار در...
IMAGE
اصلاح دینی و توسعه
مهندس لطف الله میثمی: در دانشکده فنی دانشگاه تهران، اساتید رشته مهندسی نفت به ما...
IMAGE
چهل روز بی تو
احد رضایی: برای تو و بازرگان و ... هر انسان و ادم راستینی واژه "مرگ" را به کار نمیبریم...
IMAGE
ابراهیم یزدی و مساله ارتباط با روحانیت
حسن فرشتیان: یکی از ویژگی های مطروحه در کنش سیاسی شادروان دکتر ابراهیم یزدی...
IMAGE
ناسپاسی ما در حق سیاستمداران‌مان
محمد برقعی: با مرگ دکتر یزدی موج حملات به ایشان بالا گرفت. از تلویزیون های...
اصولگرایی نهضت آزادی
علی شکوهی: از وقتی که بحث همه‌پرسی درباره استقلال اقلیم کردستان عراق انجام شد،...
IMAGE
جدایی اقلیم کردستان، مغایر با صلح خاورمیانه و امنیت ملی ایران است
میزان: نهضت آزادی ایران با صدور بیانیه ای با امضای مهندس محمد توسلی، دبیرکل حزب،...
شصت سال نواندیشی و اصلاحگری
امیرحسین داودآبادی فراهانی: اوائل مردادماه امسال خبر درگذشت دکتر ابراهیم یزدی...
متن کامل سخنرانی عمادالدین باقی در مجلس یادبود دکتر ابراهیم یزدی
عمادالدین باقی: مِنَ المُؤمِنینَ رِجالٌ صَدَقوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَیهِ...
IMAGE
جلوگیری از فاجعه منطقه 22
مهندس محمد توسلی: معاون محترم معماری و شهرسازی شهرداری تهران روز شنبه، 25 شهریور،...

مصاحبه ها

IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...
IMAGE
«خوانشي از آغاز و انجام جريان موسوم به ملي - مذهبي» در گفت‌وشنود منتشرنشده با دكتر ابراهيم يزدي
محمدرضا كائيني: سياستمداران معمولاً شخصيتي چندلايه دارند و پس از رسيدن آنان به...
IMAGE
سلبریتیزه شدن روشنفکران و مابقی قضایا
گفتگوی صدا با مقصود فراستخواه:   با توجه به نوع کنشگری روشنفکران، آیا می‌توانیم...
IMAGE
یزدی در مسیر دموکراسی دچار چپ روی و راست روی نشد
گفتگوی روزنامه ابتکار با مهندس محمد توسلی: علیرضا صادقی: دفتر تاریخ معاصر ایران...
IMAGE
طالقانی؛ اسلام رحمانی و گفتمان آزادی
گفتگوی روزنامه همدلی با محمد توسلی : انقلاب به بلوغ رسیده و در آستانه چهل...
IMAGE
یزدی به رغم تمام محدودیت ها و تبعیض‌ها ایستادگی کرد
گفت و گوی خبرگزاری پانا با مهندس محمد توسلی: *اولین شهردار تهران پس از انقلاب...
IMAGE
فراز و فرودهای "نهضت آزادی" از زبان دبیرکل جدید
گفتگوی خبرگزاری برنا با محمد توسلی: نهضت آزادی ایران در مدت 50 سال فعالیت خود فراز و...
IMAGE
پاسخ به شبهات و اتهامات علیه ابراهیم یزدی
گفت‌وگو با مهدی معتمدی‌مهر:       سرگه بارسقیان-تاریخ ایرانی: با درگذشت دکتر...
IMAGE
یزدی و سحابی؛ پس از انقلاب، نماد دو جناح در نهضت بودند
گفت‌وگوی هفته نامه سازندگی با محمد توسلی پیرامون تحلیل فعالیت حزبی و تشکیلاتی...
IMAGE
یزدی بهترین جانشین بازرگان بود
گفتگوی مهندس ابوالفضل بازرگان با تاریخ ایرانی  فهیمه نظری: برادرزاده دبیرکل سابق...