فراز و فرودهای "نهضت آزادی" از زبان دبیرکل جدید

گفتگوی خبرگزاری برنا با محمد توسلی:

نهضت آزادی ایران در مدت 50 سال فعالیت خود فراز و نشیب های زیادی را تجربه کرده است...... 

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری برنا، نهضت آزادی توسط مهدی بازرگان، یدالله سحابی و سیدمحمود طالقانی با تأکید بر هویت اسلامی و ایرانی و با هدف مبارزه با استبداد و کسب آزادی‌های اساسی مبتنی بر ارزش‌های اخلاقی و اسلامی تأسیس شد و چهره‌هایی چون احمد صدر حاج سید جوادی، سید محمدمهدی جعفری، محمدرحیم عطایی، عباس رادنیا، حسن نزیه، منصور عطائی، عزت‌الله سحابی و عباس سمیعی از نخستین اعضای آن بودند. پس از مهندس بازرگان، ابراهیم یزدی دبیر کل حزب نهضت آزادی شد. چندی پیش ابراهیم یزدی به دلیل بیماری دار فانی را وداع گفت و با نظر اعضای ( شورای مرکزی) حزب، محمد توسلی دبیر کل جدید حزب نهضت آزادی شد. همین موضوع سبب شد تا گفت و گویی را با دبیر کل جدید حزب نهضت آزادی داشته باشیم.

«محمد توسلی» دبیر کل «نهضت آزادی ایران» در گفت و گو با خبرنگار سیاسی برنا درباره نقش احزاب در سپهر سیاسی ایران گفت: حاکمان مستبد بعد از انقلاب مشروطه، آمادگی برای پذیرش فعالیت احزاب قانونی را نداشتند بنابراین با توجه به این چالش فرهنگی و واقعیت های اجتماعی احزاب سیاسی در ایران همیشه با چالش های جدی روبرو بوده اند.

توسلی افزود: قدیمی ترین حزب سیاسی ایران، حزب توده است که قبل از شهریور سال 1320 در ایران شکل گرفت. این حزب با توجه به ارتباطی که با شوروی و تجربیات اجتماعی انقلاب اکتبر داشت، اولین پایه گذار احزاب سیاسی در ایران بودند و به تدریج در دهه 20 حزب ایران تشکیل شد و در دوره نهضت ملی ایران به تدریج دیگر احزاب ملی تشکیل شدند. نهضت آزادی ایران در اردیبهشت سال 40 تشکیل شد اما احزاب با شرایط ویژه ایران در آن دوران هرگز نتوانستند عمر طولانی داشته باشند؛ به عنوان مثال نهضت آزادی ایران پس از بیانیه راهبردی در آستانه برگزاری رفراندم شاه در اوایل بهمن سال 41، سران آن بازداشت شدند. به خصوص پس از رخداد 15 خردادماه سال 42 که فضای سیاسی ایران بسته شد، عملا ادامه فعالیت احزاب امکان پذیر نبود.

توسلی تصریح کرد: پس از پیروزی انقلاب با توجه به نگاه راهبردی و اصولی که مدیران انقلاب در جهت تقویت احزاب داشتند، در قانون اساسی نیز توجه ویژه ای به احزاب شد. در اصل 26 قانون اساسی به وضوح آمده است که فعالیت احزاب علی الاطلاق آزاد است و پروانه صرفا برای رسمیت حقوقی فعالیت احزاب در چارچوب قانون باید صادر شود. بزرگوارانی مانند شهید دکتر بهشتی یک تنه ایستادند و از اصل 26 قانون اساسی دفاع کردند اما برخی باور نداشتند مدیریت کشوربا شکل گیری احزاب و کادر سازی نیروهای توانمند، سامان پیدا کند. خوشبختانه بعداز دوم خرداد فضای سیاسی کشور برای فعالیت احزاب آماده تر شد و حضور احزاب نقش موثری در تحولات اجتماعی داشت اما همچنان وزارت کشور، دولت و فضای عمومی آمادگی کامل برای پذیرش فعالیت قانونی همه احزاب سیاسی را ندارند.

توسلی درباره فراز و فرودهای حزب نهضت آزادی گفت: پس از انقلاب، رهبران نهضت آزادی ایران در جایگاه مدیریت انقلاب و دولت موقت نقش مهمی داشتند که مجموعه رخدادهای این دوره در اسناد نهضت آزادی به امانت ثبت شده است. پس از اتفاقات دهه شصت فضای سیاسی، فعالیت احزاب با چالش و هزینه های سنگین روبرو بود و تقریبا احزاب سیاسی که در داخل مانده بودند مجبور به توقف فعالیت خود شدند. اما زنده یادان مهندس بازرگان، دکتر سحابی، احمد سبز جوادی و دکتر ابراهیم یزدی توانستند در دهه 60 چراغ فعالیت نهضت آزادی ایران را روشن نگه دارند اما فعالیت نهضت با هزینه های بسیار سنگینی همراه بود که جزئیات آن در اسناد نهضت قابل دسترسی است. ایستادگی نهضت آزادی ایران در دهه 60 موجب شد که نهضت بتواند از آن اصول و آرمان های اولیه انقلاب پاسداری کند و جنبش اجتماعی ایران بارور شود. توسعه جنبش اجتماعی ایران بر اثر این ایستادگی و اقدامات آگاهی بخش که در این دوره انجام شد موجب شد ملت ما با هوشمندی در دوم خرداد با 20 میلیون رای به گفتمان آقای سید محمد خاتمی اعتماد کرده و دوره جدیدی را آغاز کنند. دفتر نهضت آزادی در خیابان مطهری به دفعات بسته شد و مجددا توانستیم اسناد را از مراجعی که برده بودند پس گرفته و کار خودمان را دنبال کنیم. ایستادگی، مقاومت و برخوردها تا سال 80 ادامه داشت و جمع وسیعی از اعضا و حتی علاقه مندان نهضت که در کارهای فرهنگی مشارکت داشتند بازداشت شدند که پرونده سنگینی بود و تاکنون آثار این پرونده بر دوش خانواده های زندانیان ادامه دارد. پس از سال 73 و درگذشت زنده یاد مهندس بازرگان ، مرحوم دکتر ابراهیم یزدی به عنوان دبیر کل نهضت آزادی انتخاب شدند و ایشان توانستند هماهنگ با زمینه هایی که در جنبش اصلاحات فراهم شده بود، به رغم تمام محدودیت هایی که وجود داشت در مقاطع مختلف از جمله در سال های 84، 92، 94 و 96 به وظیفه راهبردی خود که همان آگاهی بخشی و تقویت فرایند گذار به دموکراسی بود به خوبی عمل کنند.

توسلی افزود: پس از اتفاقات سال 88 شرایط برای ادامه فعالیت تشکیلاتی نهضت آزادی آنقدر سخت شد که عملا فعالیت تشکیلاتی ما متوقف شد. اما با توجه به سابقه بیش از 50 سال سابقه حزبی و ارتباط نزدیک خانوادگی تلاش کردیم علاوه بر حفظ ارتباط افراد خانواده نهضت آزادی در راستای برنامه راهبردی نهضت آزادی که همان امر به معروف و نهی از منکر است، به وظایف دینی و ملی خود عمل کنیم. همه شاهد بودند در همان شرایط سال 92 که محدودیت های سنگینی برای نهضت آزادی وجود داشت و به ما تاکید شده بود ( که برای انتخابات ریاست جمهوری حتی برای دعوت از مردم یرای شرکت در انتخابات بیانیه صادر نکنیم)، زنده یاد دکتر یزدی و جمعی از دوستان ما در صف حوزه حسینیه ارشاد حاضر شده و در انتخابات شرکت کردند. دکتر یزدی در همان صف با خبرنگاران خارجی و داخلی که مصاحبه می کردند آن نگاه راهبردی نهضت آزادی ایران را برای حضور در انتخابات و نقش انتخابات در تقویت فرآیند دموکراسی توضیح دادند و این مصاحبه از صدا و سیما و رسانه های خارجی هم پخش شد و موجب حضور بیشتر مردم در انتخابات شد. در انتخابات سال 94 هم شرایط همین گونه بود. به رغم شرایط خاصی که وجود داشت برای حضور هرچه با شکوه تر مردم در انتخابات تلاش کردند. در سال 96 هم دکتر یزدی به رغم محدودیت های جسمی که داشتند باز هم در حسینیه ارشاد حضور پیدا کردند و با رای به آقای دکتر روحانی کوشش کردند هماهنگ با رشد جنبش اجتماعی و بلوغی که ادامه پیدا کرده بود به وظیفه راهبردی خودشان در این مقطع نیز عمل کنند.

توسلی تصریح کرد: گفتمان نهضت آزادی ایران از ابتدای تأسیس آگاهی بخشی بوده است و دنبال اجرای برنامه هایی بوده که به تدریج با آگاهی بخشی مردم، بتواند زمینه های توسعه آزادی و شرایط فراهم شدن نظام دموکراسی و مردم سالاری را فراهم کند تا جایگاه مردم سالاری و حقوق شهروندی احیا شود. پس از انقلاب، نهضت آزادی ایران موفق شد این گفتمان را در سطح عرصه عمومی ارتقاء ببخشد و امروز بعد از 4 دهه جامعه ما بیش از گذشته به این بینش و این گفتمان نزدیک تر شده است. امروزه شاهد هستیم جمع زیادی از کسانی که در دهه 60 در مقابل این گفتمان قرار داشتند، همراه این گفتمان عمل می کنند و جنبش اصلاح طلبی از یک جایگاه اجتماعی قابل توجهی برخوردارشده است. بنابراین امروز هم باید این روند را با همین نگاه راهبردی تقویت کنیم.

او درباره میزان تاثیر گذاری احزاب در جامعه افزود: عملا احزاب سیاسی در جایگاه طبیعی خود قرار ندارند و در یک فرآیند تکاملی افت و خیزهای بسیاری را تجربه کرده و با چالش های مختلفی رو به رو شده اند. پیشتر توضیح دادم که عده ای با اصل 26 قانون اساسی و آزادی احزاب موافق نیستند به همین دلیل در شکل گیری و توسعه احزاب همواره محدودیت ایجاد می‌کنند. کشور برای توسعه، نیازمند توسعه سیاسی است و برای توسعه سیاسی احزاب باید نقشی پررنگ و فراگیر داشته باشند. همه کسانی که به آینده نظام و سرنوشت کشور علاقه مند هستند باید زمینه توسعه احزاب سیاسی، نهادهای مدنی و آزادی فعالیت آنها را طبق قانون و اصل 26 قانون اساسی فراهم کنند.

توسلی در پایان درباره نقش دولت در بهبود وضعیت احزاب گفت: در دوره ریاست جمهوری دکتر روحانی شرایط احزاب به طور محسوسی بهبود پیدا کرد و فعالین سیاسی توانستند راحت تر تنفس کنند. اما اقدامات لازمی که زمینه های توسعه سیاسی را فراهم کنند و صاحبان رسانه بتوانند در چارچوب قانون به وظایف خود عمل کنند کماکان به شکل کامل عملی نشده است. در دوره دوم دولت دکتر روحانی با توجه به وعده هایی که در زمان تبلیغات ریاست جمهوری داده شد، این انتظار وجود دارد که بتوانند موانع آزادی فعالیت احزاب و نهادهای مدنی را در چارچوب قانون برطرف کنند تا همه احزاب بتوانند آزادانه به فعالیت قانونی خود بپردازند.

منبع: خبرگزاری برنا- 2 مهر 96 ( زهیر موسوی )

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
خداحافظ طاهرآقا
درباره طاهر احمدزاده موسس کانون نشر حقایق اسلامی مشهد محمد هادی هادی زاده یزدی:...
IMAGE
خاطراتی از طاهر احمد زاده
مهندس محمد توسلی: می خواهم به طور خلاصه و به بهانه درگذشت مرحوم طاهر احمدزاده هروی...
IMAGE
راهبرد پیش رو: "تقويت فرآيند گذار به دموكراسي"
مهندس محمد توسلی: در دوران دوازدهمين انتخابات رياست جمهوري اردیبهشت 1396 و همچنين...
IMAGE
صفر ریال/خاطره مرحوم احمدزاده از سفر مهندس بازرگان بعنوان نخست وزیر به خراسان
محسن قناويزچي: طاهر احمد زاده بزرگ مردی است که تکرار شدنی نیست. خاطرم هست پس از...
IMAGE
غروب خورشید یک اسطوره
حسن یوسفی‌اشکوری:   اصطلاحات و عناوین در زبان رایج و محاوره‌ای فارسی دیری است که...
IMAGE
طاهرآقا احمدزاده؛ هفت دهه مبارزه
مرتضی کاظمیان : انگار همین دیروز بود، بهار ۱۳۸۰؛ از زیر چشم‌بند و در محوطه کوچک...
IMAGE
طاهرآقا، آخرین آزاده قلندرِ خراسانی
حسن فرشتیان: اولین بار او را در آغوش مردمانی دیدم که عاشقانه او را در خیابان‌های...
IMAGE
همراه با بسته‌نگار
دکتر سیدمحمدمهدی جعفری: در بهار ۱۳۴۰ به انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شیراز...
IMAGE
از او یک ترک اولی ندیده‌ام بمناسبت بزرگداشت محمد بسته نگار
مهندس لطف الله میثمی: با محمد بسته‌نگار از بدو ورودش به دانشکده حقوق دانشگاه...
IMAGE
بسته نگار،نگار ما
تقی رحمانی: ارج  نهادن به بسته نگار که نامش محمد است برای  امثال من در چند نکته مهم...

مصاحبه ها

IMAGE
خاطراتی از ۶۰ سال مبارزه، بازخوانی مصاحبه با مرحوم طاهر احمدزاده
کانون به یک پایگاه مهم برای نهضت ملی تبدیل شد و پس از کودتا هم نقش عمده‌ای در نهضت...
IMAGE
تقویت روند کادرسازی علمی در دانشگاه‌ها
تشکیل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه در گفت‌وگوی «آسمان آبی» با مهندس محمد توسلی:...
IMAGE
تهران و بحران زلزله
گفت و گو با مهندس محمد توسلی: زلزله کرمانشاه و تبعات بعد از آن بهانه‌ای شد تا...
IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
چالش های اصلی مدیریت شهر تهران
محافظه کاران نمی خواهند رانت ها را از دست بدهند  گفت وگوی روزنامه آرمان با مهندس...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...