تقویت روند کادرسازی علمی در دانشگاه‌ها

تشکیل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه در گفت‌وگوی «آسمان آبی» با مهندس محمد توسلی:

نجیبه محبی – آسمان آبی: مهندس محمد توسلی فعال سیاسی و اولین شهردار  شهر تهران پس از انقلاب است. با استعفای دولت موقت، او نیز گرچه دیگر سمتی دولتی نداشت، به فعالیت‌های مدنی ادامه داد. توسلی که در دوران دانشجویی از اعضای فعال انجمن اسلامی دانشکده فنی دانشگاه تهران بود، در این مصاحبه از ظرفیت انجمن اسلامی مدرسان دانشگاه‌ها در شرایط فعلی کشور می‌گوید. مشروح این مصاحبه را در زیر می‌خوانید:


در انتخابات انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه ارزیابی شما از این‌که اغلب اعضا از اصلاح‌طلبان هستند چیست؟
به دعوت انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها، در جلسه افتتاحیه مجمع عمومی آن انجمن افتخار حضور داشتم و اطلاع از حضور استادان دانشگاه‌های کشور در این نهاد مهم موجب خوشحالی و انتظار راهبردی شد. گرچه قبلا آشنایی اجمالی داشتم، از نزدیک وقتی جمع استادان دانشگاه‌های مختلف کشور را دیدم، به نظرم رسید این انجمن سرمایه اجتماعی قابل‌توجهی است.  در آن جلسه، به برخی مدیران انجمن که با آن‌ها آشنایی قبلی داشتم این مطلب را گفتم که خیلی خوب است از این سرمایه اجتماعی در دو جهت استفاده شود؛ اول این‌که انجمن کوشش کند این مطالبه راهبردی را مطرح و پیگیری کرده که مشکل اساسی ما در دانشگاه‌ها وابستگی مدیریت دانشگاه‌هاست.  استقلال دانشگاه‌ها از گذشته نقش مهمی در توسعه علمی کشور و همچنین در ایجاد فضایی آزاد و قانونمند برای فعالیت دانشجویان در نهادهای مدنی مختلف ازجمله در انجمن‌های اسلامی داشته است. در چنین فضایی از لحاظ فرهنگی و اجتماعی امکان رشد شخصیتی و تقویت روحیه کار جمعی دانشجویان فراهم می‌شود. وقتی دانشجویان در کنار کسب مدارج علمی رشد شخصیتی هم پیدا می‌کنند، در آینده می‌توانند مدیران لایق و توانمندی برای خدمت و اجرای برنامه‌های توسعه‌ ملی باشند. در سال‌های پس از انقلاب، جز دوره اصلاحات که به‌طور نسبی فضای دانشگاه‌ها باز بود و نهادهای مدنی براساس گزارش معاون وزارت علوم وقت، دکتر ظریفیان حدود سه‌هزار نهاد مدنی در دانشگاه‌ها ایجاد شد، چنین فضای نسبت‌به فضای بازی که نقش مؤثری در کنش‌های اجتماعی و توسعه شخصیت فارغ‌التحصیلان داشت، دیگر به وجود نیامد.


قبل از انقلاب، وضعیت دانشگاه‌ها از این منظر چگونه بود؟
در سال‌های قبل از انقلاب با وجود بسته‌بودن فضای سیاسی جامعه، دانشگاه‌ها از استقلال نسبی خوبی و در سایه این استقلال نسبی، از امنیت برخوردار بودند و توانستند در فرازوفرودهای دهه 20 و 30 و 40 و 50 فعالیت‌های فرهنگی- اجتماعی قابل‌توجهی داشته باشند. من بارها یادآور شده‌ام افرادی نمادین مانند شهید دکتر چمران، مرحوم مهندس سحابی و مرحوم دکتر ابراهیم یزدی و بسیاری افراد دیگر که در سال‌های قبل و بعد از انقلاب نقش مؤثری در تحولات جامعه داشتند، شخصیت‌شان در آن دوران شکل گرفته بود و علاوه بر مبانی اعتقادی محکم، به ایران و منافع ملی پیوند عمیق داشتند. در سال‌های بعد از انقلاب کمتر چنین روندی را مشاهده می‌‌کنیم. امید است اعضای منتخب شورای مرکزی این انجمن با هماهنگی‌های که با مدیریت دانشگاه‌ها خواهند کرد و همچنین تعامل با شخص آقای دکتر غلامی، وزیر محترم علوم که اخیرا انتخاب شده‌اند، بتوانند به این ضرورت دینی و ملی جامه عمل بپوشانند.


در حوزه سیاسی، انجمن چگونه باید برخورد کند؟
انجمن باید با احزاب سیاسی تمایز داشته باشد. درست است که این انجمن از کمیسیون ماده 10 احزاب پروانه گرفته و می‌تواند فعالیت تشکیلاتی و حقوقی داشته باشد، اما اعضای محترم شورا توجه دارند که جایگاه و نقش این انجمن بیش از احزاب سیاسی است؛ زیرا انجمن این توان را دارد که در توسعه فرهنگی و اجتماعی جامعه دانشگاهی نقشی موثر داشته باشد و هم زیرساخت‌های سیاسی کشور را تقویت کند.  من افتخار را دارم که از سال 1340 که فارغ‌التحصیل شدم عضو انجمن اسلامی مهندسین هستم که به همت زنده‌یاد مهندس بازرگان و جمعی از مهندسان مسلمان در سال 1336 تاسیس شد و تاکنون فعالیت آن ادامه دارد. کارنامه این انجمن نشان می‌دهد این تشکل که نقش موثری در اجتماع داشت، هیچ‌گاه به‌شکل یک حزب سیاسی عمل نکرده است؛ چون پایه‌گذاران انجمن اسلامی مهندسین باور داشتند انجمن‌های اسلامی ازجمله دانشجویان، معلمان و پزشکان و آن موقع بانوان باید نقش فرهنگی اجتماعی داشته باشند.  بعضی از ایام، فضای سیاسی جامعه به افراد امکان فعالیت نمی‌دهد؛ مثلا بعد از 15 خرداد 42 و بسته‌شدن فضای سیاسی، وقتی رهبران نهضت آزادی ایران در دادگاه نظامی محاکمه و زندانی شدند، فضا بسته شد و آن حزب نمی‌توانست فعالیت کند، اما انجمن اسلامی مهندسی توانست فعالیت خودش را ادامه بدهد.  علاوه بر این، می‌دانیم که اعضای این انجمن که عموما از طیف اصلاح‌طلب هستند، ممکن است سلایق سیاسی متفاوتی داشته باشند. برای حفظ انسجام درونی این انجمن ضرورت دارد، انجمن وارد مصادیق سیاسی نشود و در عرصه عمومی به کارهای فرهنگی اجتماعی بپردازد.
من قبول دارم فعالیت انجمن اسلامی استادان نباید حزبی باشد، ولی تفاوتی وجود دارد، در آن زمان اعضای انجمن اسلامی مهندسین حزب نهضت آزادی را داشتند که از آن تریبون نظرات سیاسی‌شان را اعلام کنند، ولی در حال حاضر که حزبی به معنای واقعی در کشور نداریم لاجرم چنین مقایسه‌ای صحیح نیست.
درست است که آن زمان اعضای انجمن اسلامی مهندسین می‌توانستند عضو هر حزب سیاسی موردنظرشان هم باشند؛ بنابراین انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها هم امروز باید این فرصت را فراهم کند که افرادی که عضو آن هستند، بتوانند در احزاب دیگر عضو باشند؛ یعنی اگر در اساسنامه انجمن ماده‌ای وجود دارد که براساس آن اعضا نتوانند عضو احزاب اصلاح‌طلب دیگر شوند، این ماده می‌تواند اصلاح شود. در این شرایط، اعضای انجمن به رسالت راهبردی خودشان که فعالیت فرهنگی - اجتماعی است با همفکری و انسجام لازم می‌پردازند.

مهندس محمد توسلی فعال سیاسی و اولین شهردار  شهر تهران پس از انقلاب است. با استعفای دولت موقت، او نیز گرچه دیگر سمتی دولتی نداشت، به فعالیت‌های مدنی ادامه داد. توسلی که در دوران دانشجویی از اعضای فعال انجمن اسلامی دانشکده فنی دانشگاه تهران بود، در این مصاحبه از ظرفیت انجمن اسلامی مدرسان دانشگاه‌ها در شرایط فعلی کشور می‌گوید. مشروح این مصاحبه را در زیر می‌خوانید:

در انتخابات انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه ارزیابی شما از این‌که اغلب اعضا از اصلاح‌طلبان هستند چیست؟
به دعوت انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها، در جلسه افتتاحیه مجمع عمومی آن انجمن افتخار حضور داشتم و اطلاع از حضور استادان دانشگاه‌های کشور در این نهاد مهم موجب خوشحالی و انتظار راهبردی شد. گرچه قبلا آشنایی اجمالی داشتم، از نزدیک وقتی جمع استادان دانشگاه‌های مختلف کشور را دیدم، به نظرم رسید این انجمن سرمایه اجتماعی قابل‌توجهی است.  در آن جلسه، به برخی مدیران انجمن که با آن‌ها آشنایی قبلی داشتم این مطلب را گفتم که خیلی خوب است از این سرمایه اجتماعی در دو جهت استفاده شود؛ اول این‌که انجمن کوشش کند این مطالبه راهبردی را مطرح و پیگیری کرده که مشکل اساسی ما در دانشگاه‌ها وابستگی مدیریت دانشگاه‌هاست.  استقلال دانشگاه‌ها از گذشته نقش مهمی در توسعه علمی کشور و همچنین در ایجاد فضایی آزاد و قانونمند برای فعالیت دانشجویان در نهادهای مدنی مختلف ازجمله در انجمن‌های اسلامی داشته است. در چنین فضایی از لحاظ فرهنگی و اجتماعی امکان رشد شخصیتی و تقویت روحیه کار جمعی دانشجویان فراهم می‌شود. وقتی دانشجویان در کنار کسب مدارج علمی رشد شخصیتی هم پیدا می‌کنند، در آینده می‌توانند مدیران لایق و توانمندی برای خدمت و اجرای برنامه‌های توسعه‌ ملی باشند. در سال‌های پس از انقلاب، جز دوره اصلاحات که به‌طور نسبی فضای دانشگاه‌ها باز بود و نهادهای مدنی براساس گزارش معاون وزارت علوم وقت، دکتر ظریفیان حدود سه‌هزار نهاد مدنی در دانشگاه‌ها ایجاد شد، چنین فضای نسبت‌به فضای بازی که نقش مؤثری در کنش‌های اجتماعی و توسعه شخصیت فارغ‌التحصیلان داشت، دیگر به وجود نیامد.
قبل از انقلاب، وضعیت دانشگاه‌ها از این منظر چگونه بود؟
در سال‌های قبل از انقلاب با وجود بسته‌بودن فضای سیاسی جامعه، دانشگاه‌ها از استقلال نسبی خوبی و در سایه این استقلال نسبی، از امنیت برخوردار بودند و توانستند در فرازوفرودهای دهه 20 و 30 و 40 و 50 فعالیت‌های فرهنگی- اجتماعی قابل‌توجهی داشته باشند. من بارها یادآور شده‌ام افرادی نمادین مانند شهید دکتر چمران، مرحوم مهندس سحابی و مرحوم دکتر ابراهیم یزدی و بسیاری افراد دیگر که در سال‌های قبل و بعد از انقلاب نقش مؤثری در تحولات جامعه داشتند، شخصیت‌شان در آن دوران شکل گرفته بود و علاوه بر مبانی اعتقادی محکم، به ایران و منافع ملی پیوند عمیق داشتند. در سال‌های بعد از انقلاب کمتر چنین روندی را مشاهده می‌‌کنیم. امید است اعضای منتخب شورای مرکزی این انجمن با هماهنگی‌های که با مدیریت دانشگاه‌ها خواهند کرد و همچنین تعامل با شخص آقای دکتر غلامی، وزیر محترم علوم که اخیرا انتخاب شده‌اند، بتوانند به این ضرورت دینی و ملی جامه عمل بپوشانند.
در حوزه سیاسی، انجمن چگونه باید برخورد کند؟
انجمن باید با احزاب سیاسی تمایز داشته باشد. درست است که این انجمن از کمیسیون ماده 10 احزاب پروانه گرفته و می‌تواند فعالیت تشکیلاتی و حقوقی داشته باشد، اما اعضای محترم شورا توجه دارند که جایگاه و نقش این انجمن بیش از احزاب سیاسی است؛ زیرا انجمن این توان را دارد که در توسعه فرهنگی و اجتماعی جامعه دانشگاهی نقشی موثر داشته باشد و هم زیرساخت‌های سیاسی کشور را تقویت کند.  من افتخار را دارم که از سال 1340 که فارغ‌التحصیل شدم عضو انجمن اسلامی مهندسین هستم که به همت زنده‌یاد مهندس بازرگان و جمعی از مهندسان مسلمان در سال 1336 تاسیس شد و تاکنون فعالیت آن ادامه دارد. کارنامه این انجمن نشان می‌دهد این تشکل که نقش موثری در اجتماع داشت، هیچ‌گاه به‌شکل یک حزب سیاسی عمل نکرده است؛ چون پایه‌گذاران انجمن اسلامی مهندسین باور داشتند انجمن‌های اسلامی ازجمله دانشجویان، معلمان و پزشکان و آن موقع بانوان باید نقش فرهنگی اجتماعی داشته باشند.  بعضی از ایام، فضای سیاسی جامعه به افراد امکان فعالیت نمی‌دهد؛ مثلا بعد از 15 خرداد 42 و بسته‌شدن فضای سیاسی، وقتی رهبران نهضت آزادی ایران در دادگاه نظامی محاکمه و زندانی شدند، فضا بسته شد و آن حزب نمی‌توانست فعالیت کند، اما انجمن اسلامی مهندسی توانست فعالیت خودش را ادامه بدهد.  علاوه بر این، می‌دانیم که اعضای این انجمن که عموما از طیف اصلاح‌طلب هستند، ممکن است سلایق سیاسی متفاوتی داشته باشند. برای حفظ انسجام درونی این انجمن ضرورت دارد، انجمن وارد مصادیق سیاسی نشود و در عرصه عمومی به کارهای فرهنگی اجتماعی بپردازد.
من قبول دارم فعالیت انجمن اسلامی استادان نباید حزبی باشد، ولی تفاوتی وجود دارد، در آن زمان اعضای انجمن اسلامی مهندسین حزب نهضت آزادی را داشتند که از آن تریبون نظرات سیاسی‌شان را اعلام کنند، ولی در حال حاضر که حزبی به معنای واقعی در کشور نداریم لاجرم چنین مقایسه‌ای صحیح نیست.
درست است که آن زمان اعضای انجمن اسلامی مهندسین می‌توانستند عضو هر حزب سیاسی موردنظرشان هم باشند؛ بنابراین انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها هم امروز باید این فرصت را فراهم کند که افرادی که عضو آن هستند، بتوانند در احزاب دیگر عضو باشند؛ یعنی اگر در اساسنامه انجمن ماده‌ای وجود دارد که براساس آن اعضا نتوانند عضو احزاب اصلاح‌طلب دیگر شوند، این ماده می‌تواند اصلاح شود. در این شرایط، اعضای انجمن به رسالت راهبردی خودشان که فعالیت فرهنگی - اجتماعی است با همفکری و انسجام لازم می‌پردازند.

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
خداحافظ طاهرآقا
درباره طاهر احمدزاده موسس کانون نشر حقایق اسلامی مشهد محمد هادی هادی زاده یزدی:...
IMAGE
خاطراتی از طاهر احمد زاده
مهندس محمد توسلی: می خواهم به طور خلاصه و به بهانه درگذشت مرحوم طاهر احمدزاده هروی...
IMAGE
راهبرد پیش رو: "تقويت فرآيند گذار به دموكراسي"
مهندس محمد توسلی: در دوران دوازدهمين انتخابات رياست جمهوري اردیبهشت 1396 و همچنين...
IMAGE
صفر ریال/خاطره مرحوم احمدزاده از سفر مهندس بازرگان بعنوان نخست وزیر به خراسان
محسن قناويزچي: طاهر احمد زاده بزرگ مردی است که تکرار شدنی نیست. خاطرم هست پس از...
IMAGE
غروب خورشید یک اسطوره
حسن یوسفی‌اشکوری:   اصطلاحات و عناوین در زبان رایج و محاوره‌ای فارسی دیری است که...
IMAGE
طاهرآقا احمدزاده؛ هفت دهه مبارزه
مرتضی کاظمیان : انگار همین دیروز بود، بهار ۱۳۸۰؛ از زیر چشم‌بند و در محوطه کوچک...
IMAGE
طاهرآقا، آخرین آزاده قلندرِ خراسانی
حسن فرشتیان: اولین بار او را در آغوش مردمانی دیدم که عاشقانه او را در خیابان‌های...
IMAGE
همراه با بسته‌نگار
دکتر سیدمحمدمهدی جعفری: در بهار ۱۳۴۰ به انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شیراز...
IMAGE
از او یک ترک اولی ندیده‌ام بمناسبت بزرگداشت محمد بسته نگار
مهندس لطف الله میثمی: با محمد بسته‌نگار از بدو ورودش به دانشکده حقوق دانشگاه...
IMAGE
بسته نگار،نگار ما
تقی رحمانی: ارج  نهادن به بسته نگار که نامش محمد است برای  امثال من در چند نکته مهم...

مصاحبه ها

IMAGE
خاطراتی از ۶۰ سال مبارزه، بازخوانی مصاحبه با مرحوم طاهر احمدزاده
کانون به یک پایگاه مهم برای نهضت ملی تبدیل شد و پس از کودتا هم نقش عمده‌ای در نهضت...
IMAGE
تقویت روند کادرسازی علمی در دانشگاه‌ها
تشکیل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه در گفت‌وگوی «آسمان آبی» با مهندس محمد توسلی:...
IMAGE
تهران و بحران زلزله
گفت و گو با مهندس محمد توسلی: زلزله کرمانشاه و تبعات بعد از آن بهانه‌ای شد تا...
IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
چالش های اصلی مدیریت شهر تهران
محافظه کاران نمی خواهند رانت ها را از دست بدهند  گفت وگوی روزنامه آرمان با مهندس...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...