ایستاد و زانو نزد

مصاحبه روزنامه آسمان آبی با مهندس محمد توسلی:

عاطفه شمس-خبرنگار: کسانی که حسین شاه‌حسینی را از نزدیک می‌شناختند اذعان می‌کنند از حافظه‌ای استثنایی برخوردار بود؛ به‌ویژه که متخصص علم رجال بود و رجال سیاسی و مذهبی 70 سال اخیر ایران را به‌خوبی می‌شناخت. محمد توسلی، در پاسخ به سوالات ما، از تأکید او بر آرمان ملی، منافع ملی و آزادی‌خواهی به‌عنوان یک محور و آرمان اصلی در زندگی می‌گوید و او را در شمار افرادی می‌داند که به‌رغم همه محدودیت‌ها توانستند حافظ آرمان خود باشند، زانو نزنند و ایستادگی کنند. متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

درباره نقش حضور مرحوم شاه‌حسینی در جبهه ملی توضیحاتی بفرمایید. از چه زمانی وارد عرصه مبارزات سیاسی شدند و ارتباط‌شان با مهندس بازرگان چگونه شکل گرفت؟
مرحوم حسین شاه‌حسینی از همان دوران جوانی، یعنی در دهه 20، وارد عرصه فعالیت‌های اجتماعی شده و به‌ویژه در دوران نهضت ملی ایران، در بازار و انجمن صنفی بازاریان در مبارزات اجتماعی نقش مؤثری ایفا ‌کردند. بعد از کودتای 28 مرداد، ایشان از جمله کسانی بودند که در کنار مرحوم آیت‌الله سیدرضا زنجانی قرار گرفتند و در همان مقطع بود که مهندس بازرگان، آیت‌الله طالقانی و دکتر سحابی نیز همراه با آیت‌الله زنجانی نهضت مقاومت ملی را پایه‌گذاری کردند. از همین جا ارتباط مرحوم شاه‌حسینی با مهندس بازرگان در عرصه کار سیاسی شکل گرفت. اما به لحاظ هویت تشکیلاتی‌-سیاسی، بعد از نهضت مقاومت ملی و در سال 1339 که جبهه ملی دوم تشکیل شد، ایشان به عضویت شورای مرکزی جبهه ملی درآمده و در دوران بعد نیز همکاری با جبهه ملی را ادامه دادند و همان‌طور که به دفعات منعکس شده است، در سال‌های بعد از انقلاب نیز همواره با جبهه ملی ارتباط تشکیلاتی نزدیکی داشتند؛ به‌گونه‌ای که در سال‌های پایانی حیات، در هیئت رهبری جبهه ملی نیز قرار گرفتند.  اما مرحوم شاه‌حسینی، با وجود برقراری ارتباط تشکیلاتی با جبهه ملی، به دلیل داشتن علایق دینی، از همان دهه‌های 30،40،50 و همچنین سال‌های پس از انقلاب، همواره در محافل مذهبی انجمن اسلامی مهندسین و نهضت آزادی ایران نیز حضور فعال داشتند. به‌طور مثال، در سال‌های قبل از انقلاب، برنامه‌های عید قربان انجمن اسلامی مهندسین و حتی برنامه‌های اجتماعی نهضت آزادی ایران، در باغ کِرِند آقای شاه‌حسینی در کرج برگزار می‌شد و ایشان با روی گشاده از این نوع برنامه‌ها استقبال و پذیرایی می‌کردند. خانواده‌های اعضای انجمن و دوستان نهضت و فرزندان خود من نیز از روحیه ورزشکاری، میهمان‌نوازی و حسن خلق ایشان، در ارتباط با میهمانان، خاطرات بسیار زیادی دارند. بنابراین، آقای شاه‌حسینی در این عرصه‌ها و در فعالیت‌های اجتماعی همواره با دوستان ما همکاری داشتند.


فعــالیت و مبــارزات ایشان بیشتر در چه حوزه‌ها و در چه قالبی انجام می‌َشد؟
در سال‌های قبل از انقلاب، بـــه‌ویژه در ســـال‌های 57-56، ایشـــان نیــز به‌عنوان یک فعال سیاسی در مـــدیریت انقلاب، هر کــاری از دستشان برمی‌آمد برای پیشبرد مبارزات انجام دادند، اما نکات برجسته‌تری در بخشی از برنامه‌های ایشان نیز وجود دارد؛ به‌طور مثال، در برگزاری نمازهای عیدفطر در سال 57-56 در تپه‌های قیطریه ایشان به‌عنوان یکی از کسانی که همواره کارهای مالی و تدارکاتی را بر عهده داشتند، در ستادها کمک می‌کردند و عضو ستاد راهپیمایی تاسوعا و عاشورا نیز بودند. همان‌طور که می‌دانید این ستاد از سوی برخی از نیروهای ملی و مسلمان تشکیل شده بود؛ به‌طور مثال، خود من مسئول تبلیغات بودم، مهندس صباغیان و آقای تهرانچی بودند و جمعی این‌چنین در این ستاد گرد آمده بودند. در کمیته استقبال از امام‌(ره) نیز ایشان مسئول تدارکات بودند و در این برنامه‌ها نقش مهمی ایفا کردند.


بزرگ‌ترین دغدغه یا بهتر بگویم مهم‌ترین آرمان ایشان چه بود؟
من فکر می‌کنم آن آرمان آزادی‌خواهی، روح منافع ملی و راهی که دکتر مصدق پیش روی ملت ایران گذاشت، همیشه برای مرحوم شاه‌حسینی به‌عنوان یک آرمان محفوظ مانده بود. به همین مناسبت نیز همواره پیوند خود را با جبهه ملی، به لحاظ تشکیلاتی، حفظ کردند. خود ایشان نیز در خاطراتشان که منتشر شده بر آرمان ملی، منافع ملی و آزادی‌خواهی به‌عنوان یک محور و آرمان اصلی در زندگی تأکید کرده و واقعا هم در همین راستا عمل کردند.


آیا پس از انقلاب، در مقایسه با گذشته، تغییری در عقاید و روحیات ایشان به وجود آمد یا خیر؟
من تغییری در نگاه آرمان‌خواهی ایشان ندیدم. مرحوم شاه‌حسینی همواره به دنبال آزادی، دموکراسی و حاکمیت ملت بودند و من در این مدت احساس نکردم که سختی‌ها و مضیقه‌ها تغییری در نگاه آرمانی و راهبردی ایشان به وجود آورده باشد.


به‌عنوان یکی از نزدیکان مرحوم شاه‌حسینی، برجسته‌ترین ویژگی‌های شخصیتی ایشان را چه می‌دانید؟
مبانی ایمانی، ایستادگی و صبوری‌شان در این مدت مثال‌زدنی است. با این‌که شرایط بسیار سختی را، چه قبل از انقلاب و چه بعد از آن، سپری کردند و بارها بازداشت شدند و محدودیت‌ها و مضیقه‌هایی برایشان ایجاد شد، اما هرگز نشنیدم گله‌ای کنند. ایشان در مقابل این سختی‌ها و مشکلات ایستادگی می‌کردند و این ایستادگی، صبوری و همچنین روحیه آرمان‌خواهی‌شان می‌تواند برای نسل امروز و آینده کشور آموزنده باشد. درواقع، افرادی مثل آقای شاه‌حسینی که 70 سال از عمر 90ساله خود را در عرصه‌های اجتماعی فعال بودند، می‌توانند برای نسل امروز و فردای جامعه ما الگو باشند تا شخصیت‌هایی را بشناسند که با وجود فرازونشیب‌ها و شرایطی که برای آن‌ها وجود داشته، توانستند آرمان خود را حفظ کنند، زانو نزنند، همیشه ایستادگی کنند، به خدا توکل داشته و آینده‌نگر یا به‌عبارتی آخرت‌نگر باشند.


پس از انقلاب، به‌ویژه در اواخر حیاتشان با کدام شخصیت‌های سیاسی ارتباط نزدیک‌تری داشتند؟
ایشان، به خاطر علایق دینی‌شان، همیشه ارتباط­شان را با دوستان انجمن اسلامی مهندسین و محافل این‌چنینی حفظ کرده و در جلسات آن‌ها شرکت می‌کردند و همان‌طور که پیش‌تر گفتم، با روی باز امکاناتشان را در اختیار دوستان خود می‌گذاشتند.


فعالیت‌های سیاسی ایشان بعد از پیروزی انقلاب چگونه ادامه پیدا کرد؟
هر زمان که جبهه ملی می‌توانست فعالیت کند، ایشان نیز به‌عنوان یکی از اعضای آن همراه با سایرین فعالیت می‌کردند و برعکس. در سال‌های اخیر و بعد از سال 73 که جبهه ملی تجدید سازمانی کردند، ایشان نیز همواره عضو شورای مرکزی مجموعه و گاه هم رئیس هیئت اجرایی بودند و در آخرین انتخاباتی که خبر آن نیز منعکس شد، ایشان جزو هیئت رهبری جبهه ملی بودند. اما با توجه به علایق مذهبی ­ایشان همواره به‌عنوان عضو نیروهای ملی- مذهبی نیز معرفی شدند و هر وقت که ما امضای جمعی داشتیم، امضای ایشان نیز جزو جمع نیروهای ملی و مذهبی قرار می‌گرفت. بنابراین، در مسائل اجتماعی نگاهی کلان داشتند و تلاش می‌کردند در هر جایی که حضورشان می‌توانست مفید باشد، کمک مدیریتی و تدارکاتی و انسانی خود را دریغ نکنند.


به خاطر دارید آخرین بار کی و کجا ایشان را ملاقات کردید؟
در سال‌های اخیر، مرحوم شاه‌حسینی در شرایط جسمی با محدودیت مواجه بودند و امکان تحرکشان بسیار کم شده بود. درنتیجه، نمی‌توانستند همچون گذشته نقش مؤثری ایفا کنند. شاید یکی از آخرین دیدارهای ما حضور ایشان در مراسم تشییع‌جنازه زنده‌یاد ابراهیم یزدی در حسینیه ارشاد بود که گرچه با ویلچر و با محدودیت اما با علاقه‌مندی در این مراسم حضور یافته بودند. البته با تمام محدودیت‌ها و شرایط دشوار جسمی به خاطر روحیه ورزشکاری و توکلی که داشتند، سعی می‌کردند در محافل دیگر نیز شرکت کنند.

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
بازرگان دوشادوش روحانیت نواندیش
محمد بسته‌نگار:درباره مرحوم مهندس بازرگان همین بس که وی به اتفاق آیت‌الله...
IMAGE
دینداری به شرط علم و آزادی
دکتر سید محمدمهدی جعفری:رویکرد قرآنی مهندس مهدی بازرگان برگرفته از تعالیم اولیه...
IMAGE
ب‍ازرگان، مردی که صدایش شنیده نشد
سهند ایرانمهر: امروز، سالگرد درگذشت #مهدی_بازرگان است. ‏پژوهشگر قرآن، نخستین...
IMAGE
پيام راهبردي بازرگان براي امروز ما
مهندس محمد توسلي: شصت سال قبل زنده یاد  مهندس مهدي بازرگان سخنراني "احتياج روز" را...
IMAGE
چهار مردان!
مهندس عبدالعلی بازرگان: جمعه بیست و نهم‌ دی‌ماه، بیست و سومین سال‌گرد درگذشت...
IMAGE
این دو نخست وزیر
علیرضا کفایی: مهندس بازرگان اولین نخست وزیر ایران پس از انقلاب بود و از همان...
IMAGE
بازرگان و سیاست خارجی
مصطفی قهرمانیان: – دکترین سیاست خارجی دولت موقت – – به‌مناسبت بیست‌و‌سومین...
IMAGE
این نام را به خاطر بسپارید :” مهدی بازرگان”
مجتبی نجفی: اصلاح طلبی به سبک بازرگان یعنی اینکه در میانه آتش و خونِ انقلاب از...
IMAGE
پلي براي عبور
دکتر حبیب الله پیمان: در چند دهه اخير به استثنای قشر کوچکی از نو كيسگان كه بخش عمده...
IMAGE
بیانیه ابوالفضل قدیانی درباره اعتراضات اخیر
ابوالفضل قدیانی، از فعالین سیاسی و از مبارزان دوران ستم‌شاهی و عضو موسس سازمان...

مصاحبه ها

IMAGE
مصدق به بازرگان اطمینان کامل داشت
گپ و گفتی با  هاشم صباغیان ، وزیر کشور دولت موقت: مجید بجنوردی: متن پیش رو خلاصه...
IMAGE
اصلاح‌طلبی تنها راهبرد واقع‌بینانه است/راهکار اصلی بازگشت به قانون اساسی است
گفت و گوی روزنامه همدلی با مهندس توسلی دبیر کل نهضت آزادی ایران: هرمز شریفیان ـ گفت...
IMAGE
کانون مکانی مناسب برای تمرین کار جمعی است
گفتگوی نشریه کانون فنی فارغ التحصیلان دانشکده فنی دانشگاه تهران با مهندس محمد...
IMAGE
توسعه سیاسی، راه حل توسعه اقتصادی و گذار از بحران‌های اجتماعی
پیشنهادات عماد بهاور، عضو نهضت آزادی ایران پس از اعتراضات شهری دیماه سال ۹۶در...
IMAGE
می‌شود بر میخ کوبید اما نمی توان روی آن نشست
گفتگوی زیتون با سعید مدنی پیرامون اعتراضات اخیر: از اعتراض به « گرانی » آغاز شد و...
IMAGE
شدت نابسامانی‌های اقتصادی اجتماعی از آستانه تحمل مردم عبور کرده
اسکان نیوز: اعتراضات چند روز اخیر تبعات و تحلیل های مختلفی را در پی داشته است....
IMAGE
طرح جدید ترافیک؛ هدفی خوب بدون تمهید شرایط
ارزیابی مهندس محمد توسلی از طرح LEZ در گفتگو با اسکان نیوز؛  مهندس محمد توسلی،...
IMAGE
حسین مردم‌حسینی | گفت‌وگوی منتشر نشده با زنده یاد حسین شاه‌حسینی
گفتگوی روزنامه اعتماد با زنده یاد حسین شاه حسینی: وحید جعفری-روزنامه اعتماد:...
IMAGE
ایستاد و زانو نزد
مصاحبه روزنامه آسمان آبی با مهندس محمد توسلی: عاطفه شمس-خبرنگار: کسانی که حسین...
IMAGE
عماد بهاور در گفت‌وگو با امتداد: هدف اصلی جریان اصلاح طلبی، اصلاح ساختارهای حقیقی قدرت است
امتداد – گروه سیاسی: چند ماه پس از حضور دوباره حسن روحانی در مقام ریاست جمهوری؛...