آخرین خبرها :

بازرگانی که من شناختم

لطیف صفری*


ارادت من به مرحوم مهندس بازرگان و همفکرانشان به‌خصوص مرحومان دکتر سحابی و مهندس سحابی به سال‌های ۴٧ و ۴٨ برمی‌گردد. در آن زمان من دانشجوی دانشگاه تهران بودم و فضای دانشگاه تقریباً تحت‌تأثیر افکار این بزرگواران بود. در سال‌های ۵١ و ۵٢ در زمان تحصیل دانشگاه، معلم دبیرستان بودم. دبیرستان ما در جنوب‌شهر در منطقه نعمت‌آباد قلعه‌مرغی که منطقه بسیار فقیری بود، قرار داشت. همکاران آن مدرسه ٩٠ درصد مخالف رژیم و اکثر آن‌ها از فرهنگیان مناطق کردستان و کرمانشاه بودند که به آن مکان فرستاده شده‌ بودند؛ اکثرا هم تحصیلات لیسانس و بالای لیسانس داشتند. طبیعی بود که در این محیط بحث‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زیاد باشد. گرایش‌های مختلف هم در مدرسه وجود داشت. بعضی معلمان اهل نماز‌شب بودند و بعضی تفکرات چپ یا راست داشتند و طرفدار گروه و اندیشه‌های مختلف بودند؛ ولی همه در یک وجه مشترک بودند و آن موضع‌گیری در برابر رژیم بود. این مدرسه کانون مبارزه شده ‌بود. یک نفر که آن زمان از زندان آزاد شده بود، از مشی بازرگان و آیت‌الله طالقانی در زندان تعریف می‌کرد که برای من سازنده بود. یکی از همکارانم در دبیرستان از طریق یکی از آشنایانش که در کارخانه مهندس بازرگان کار می‌کرد، برنامه گذاشته بود که ما خدمت ایشان برویم که یکی از روزهای به‌یاد‌ماندنی برای من بود. ما‌‌ همان روز از زبان مرحوم بازرگان ‌شنیدیم که آینده به‌خوبی رقم می‌خورد و یکی از امیدهای مردم آیت‌الله خمینی‌ (ره) است؛ اما آنچه که بیشتر از همه من را به آقای بازرگان علاقه‌مند کرد، این بود که ایشان به‌عنوان رئیس دولت از جانب امام انتخاب شدند. من هم جزء کسانی بودم که در استان کرمانشاه فعال بودم. در اولین روزهایی که امام پیام دستور تشکیل جهاد را داد، من به منطقه اسلام‌آباد رفتم و جهادسازندگی اسلام‌آباد‌ غرب را تشکیل دادم و خوشبختانه هفت، هشت ماه در جهاد مشغول‌ به کار سازندگی بودم. در یکی از روزهای شهریورماه ۵٨ در دفتر جهاد گفتند کسی پشت خط تلفن با شما کار دارد. من تلفن را برداشتم و متوجه شدم آقای مهندس بازرگان پشت خط هستند. خیلی خوشحال بودم؛ چرا‌که با نخست‌وزیر مملکت صحبت می‌کردم. اقدامات خود را در جهاد اسلام‌آباد برای ایشان شرح دادم. ایشان من را تشویق کرد و پرسید هزینه کار‌هایتان را از کجا تأمین می‌کنید؟ آیا هزینه‌هایش را از پول یک روز نفت به شما دادند که من گفتم خود مردم تأمین می‌کنند و گاهی هم از هزینه پروژه‌هایی که در بودجه تصویب ‌شده ‌است، استفاده می‌کنیم. در مجلس اول که مهندس بازرگان حضور داشتند، مجلس اول واقعا به‌برکت انقلاب و همراهی با انقلاب در سطح بالایی بود. آقای بازرگان با سوابقی که داشت و عنایتی که امام و شخصیت‌های انقلاب به ایشان داشتند برای همه قابل احترام بود. مهندس بازرگان و همفکرهای ایشان گروه تکنوکرات‌های مجلس بودند. اهل حساب‌وکتاب و برنامه‌ریزی و آینده‌نگری بودند. معتقد بودند هر‌چیزی به‌ جای ‌خودش باید قرار بگیرد. تلاش آن‌ها این بود که مجلس را به سطح بالا بکشانند. ما که جزء جوان‌های مجلس بودیم و اکثراً هم دانشگاهی یا فرهنگی، به‌دنبال فکر این گروه بودیم. برخوردهای مهندس بازرگان با همه و حتی مخالفان و منتقدانش محترمانه بود.
بازرگان فردی دلسوز با وجدان بیدار و اراده‌ای قوی بود. ایشان کار خود را در دانشگاه شروع کرد و قبل از دوره دکتر مصدق، ایشان پست سیاسی خاصی نداشتند. اما مهندس بازرگان در دوره بی‌طرفی و بی‌تحرکی احزاب، فعالیت خود را افزایش داد. درواقع ناراحت بودند که چرا خارجی‌ها برای ما کنسرسیوم راه‌اندازی و تعیین تکلیف می‌کنند و همه این‌ها را هم علیه شاه اظهارنظر می‌کرد. در سال‌های ١٣٣٩ تا ۴١ که دکتر امینی در ایران و کندی در آمریکا روی کار آمد، فضای باز سیاسی ایجاد شد، در‌‌ همان دوره نهضت آزادی را به وجود آوردند. یک طرف این حزب اسلام بود، چراکه اعتقاد داشتند ما مسلمانیم، ایرانی و مصدقی هستیم. حزب را با این سه خصلت تعریف کرده بودند و در همین حال‌وهوا هم ماندند. چیزی که اهمیت بسیار دارد روحیه بالای مهندس بود. ایشان مدتی که در زندان بود چندین کتاب اجتماعی و سیاسی نوشت. قرآن تدریس می‌کرد و برای زندانیان سخنرانی می‌کردند. به خاطر همین فعالیت‌های داخل زندان، ایشان به برازجان تبعید شدند اما بازهم فعالیت می‌کردند. بازرگان یک شخصیت استثنایی بود که مسائل مملکت برایش اهمیت زیادی داشت، جهاد و شهادت برایش جدی بود، نهی از منکر یکی از نگرانی‌های ایشان بود. ایشان کارهای علمی برجسته‌ای داشتند. زمانی که او را از دانشگاه تهران به‌خاطر نامه کنسرسیوم بازنشسته کردند به اتفاق ١١ استاد دیگر دانشگاه شرکتی را تأسیس کردند. مهدی بازرگان در زمره کسانی مانند امیرکبیر، قائم‌مقام فراهانی، مصدق و دیگرانی بود که گرفتار قدرت نمی‌شدند. مهندس به‌خاطر خردی که داشت گرفتار قدرت نشد. ایشان شخصیتی محبوب قلب‌های مردم بود.

*نماینده مجلس دوره اول و دوم
منبع:روزنامه شرق

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
«زن»، «چهل‌سالگی» و «مریم میرزاخانی»
ناهید توسلی : مرگ پایان کبوتر نیست! هر روز و شب، ‌میلیون‌ها آدمی‌زاده، هم‌زمان،...
IMAGE
مسئولیت؛ فرصتی برای خدمت به مردم‎
 عبدالله نوری: «وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنَّاسِ وَ لا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ...
IMAGE
دردهای زنان زندانی هم‌زمان با پهن کردن فرش قرمز در اوین
نرگس محمدی:  روز پنج‌شنبه با صدای مریم که دنبال مانتوی آزیتا بود و پشت سر هم...
IMAGE
زوال تدریجی یک توهم
محمدمجتهد شبستری: ۱_ با ورود افکار و علوم سیاسی جدید به ایران در آغاز قرن بیستم،...
IMAGE
نقش مردم و سنت الهي در تحولات اجتماعي
مهندس محمد توسلي :   متن تنظیم شده سخنراني در برنامه گراميداشت سالگرد پيروزي...
IMAGE
راهبرد اصلاحات
مهندس محمد توسلی:    تحولات اخیر در کشور های منطقه به ویژه در تونس و مصر، بررسی...
IMAGE
اصلاح‌طلبان و ضرورت گذار از کنش به منش
امیر خرم: سخن امروز سرکار خانم خداکرمی، عضو محترم شورای شهر تهران، در اعتراض به...
IMAGE
تفاوت جايگاه شوراها در ايران و انگليس
مهندس محمد توسلی: منتخبين پنجمین دوره شوراهاي شهر و روستا كمتر از دو ماه بعد،...
پانزده سال پیش در چنین روزی
محمدجواد اکبرین: پانزده سال پیش در چنین روزی نامه تاریخیِ آیت‌الله طاهری اصفهانی...
IMAGE
درباره بنی صدر سازی روحانی
سیدمصطفی تاج زاده: هشدار رهبر درباره دوقطبی نشدن فضای کشور بهانه جدید دلواپسان...

مصاحبه ها

IMAGE
گفت و گو با مهندس صباغیان درباره این روزهایش
هاشم صباغیان نیاز به معرفی ندارد. او وزیر کشور در دولت مهندس بازرگان بود. حدود...
IMAGE
تاج زاده: گزارش حمله به کوی در 78 را منتشر نمی‌کنند!
علی اصغر شفیعیان، انصاف نیوز: قبل از مصاحبه با سیدمصطفی تاج زاده قرار شد که موضوع...
IMAGE
پاسخ به مطالبات تاریخی و نیاز مردم، گفتگوی شرق با مهندس محمد توسلی
پس از برگزاری انتخابات پرشور شورای شهر دو موضوع مهم در اولویت گروه‌های مختلف قرار...
IMAGE
استعفا از شوراي شهر نقض رأي مردم تلقي مي شود
گفت و گو با محمد توسلی اولین شهردار تهران بعد از انقلاب: انتخاب شهردار تهران، اين...
IMAGE
انتظارات از منتخبان پنجمین شوراهای شهری، گفتگو با مهندس محمد توسلی
گفت و گو با محمد توسلی:نگاهی به پیشینه طرح مدیریت واحد شهری مهندس محمد توسلی،...
صفایی فراهانی: انتخابات ۹۶ یک رفراندوم بود؛ روحانی موانع را به صراحت با مردم در میان بگذارد
مصاحبه ایلنا با محسن صفایی‌فراهانی:   محسن صفایی فراهانی با کارنامه‌ای از معاونت...
فائزه هاشمی: به نظر می‌رسد آقای صادق لاریجانی یک دور هم قانون اساسی را نخوانده
کلمه – گروه خبر: فائزه هاشمی، با تاکید بر اینکه دادستانی باید در مقابل سخنان امام...
IMAGE
مدیریت شهری نیاز به تحولات گسترده ای دارد، نگاه شهروندمدار جایگزین نگاه قدرتمدار شود
مهندس محمد توسلی در گفت‌وگو با «آرمان»: نگاه شهروندمدار جایگزین نگاه قدرتمدار...
IMAGE
نیاز به شهردار خلاق و غیرسیاسی داریم گفت‌وگو با صدیقه وسمقی؛
زیتون-ریبوار کوهستانی:انتخابات دوره پنجم شوراهای شهر و روستا در ایران را از...
IMAGE

روحانی توانایی بالایی برای تعامل با راس قدرت دارد، گفتگو با احمد سلامتیان
زیتون-ریبوار کوهستانی: جمهوری اسلامی ساخت سیاسی و حقوقی پیچیده‌ای دارد. این...