لیبرال بود اما سرسخت

Bazargan AP Nov 2014 231x300

احمد زیدآبادی


برخی شخصیت‌ها در زمان حیاتشان محبوب‌اند اما پس از مرگ نامحبوب می‌شوند عده‌ای هم به عکس در طول حیات خود نامحبوب‌اند و پس از مرگ محبوب می‌شوند زنده یاد مهندس بازرگان از جمله شخصیت‌هایی است که در کوران تحولات داغ پس از انقلاب ۵۷ در بین جوانان آن روز چندان محبوب نبود اما امروزه پس از گذشت سالیان از وفاتش در بین نسل جوان محبوب به شمار می‌آید. این همان چیزی است که به آن قضاوت تاریخ می‌گویند. اگر داوری انسان‌ها نسبت به یک موضوع خاص را پس از گذشت مدت‌زمانی که ابعاد پنهان آن موضوع ظاهر و پیامدهای دراز مدتش برملا شود قضاوت تاریخ نامیده می‌شود. که نتیجه داوری از افقی بلندتر و متکی بر انباشت تجربه‌های به‌دست آمده از گذر زمان است به‌هرحال قضاوت تاریخ در باره مهندس بازرگان مثبت است چراکه او به رغم دلخوری نسل اول انقلاب از وی در نزد نسل کنونی چهره‌ای محبوب است. مسلماً محبوبیت نه موضوعی است ثابت و پایدار و نه قابل اندازه‌گیری دقیق و نه علامت حقانیت دارنده آن. اما نبض زمان را می‌توان بر اساس آن سنجید و اندیشه غالب بر افکار را دریافت. هدف از این نوشتار این است که نشان دهد به موازات طی طریق مرحوم بازرگان از نامحبوبی تا محبوبیت جامعه ایرانی دستخوش چه تغییر مزاجی شده است.
روح حاکم بر انقلاب ایران همان روح حاکم بر جنبش‌های چپ‌گرای صد امپریالیستی جهان‌سومی بود در جنبش‌های مذکور در هم شکستن بنیان‌های نظام سیاسی و اجتماعی حاکم بود که تصور می‌شد کاملاً طبقاتی و در خدمت امپریالیسم جهانی است هدف اصلی بود. در کنار این هدف اصلی درگیری ستیزه‌جویانه با امپریالیسم که مظهرش آمریکا تلقی می‌شد ضرورت پیدا می‌کرد و در سایه این دو هدف دموکراسی به معنایی که همه شهروندان از هر طبقه و پایگاهی یک رأی داشته باشند و مدارا بخصوص نسبت به طبقاتی که استثمارگر و چپاولگر معرفی می‌شدند نه تنها محلی از اعراب نداشت که نقطه‌ضعفی غیرقابل‌چشم‌پوشی قلم داد می‌شد.

مصاحبه ها

IMAGE
آیا مردم عذرخواهی قاضی مرتضوی را می پذیرند؟
قاضی مرتضوی هم زمان با طی مراحل قانونی پرونده کهریزک، متن عذرخواهی خود را از مردم...
IMAGE
فقیهی که باید عارف می‌شد
روایت هاشم صباغیان از آیت الله طالقانی
IMAGE
چرا تهران مصدق ندارد؟
گفتگو با محمد توسلی