ما و بركات شب‌هاي قدر

محمد توسلی
ماه مبارك رمضان آن طور كه آيات محكم قرآن توصيف مي‌كند؛ ماه ضيافت الهي و زمينه‌سازي براي خودسازي و ايجاد تحول در نفوس انسان‌هاست. قرآن (بقره 183) هدف و آثار روزه‌داري رمضان را تقويت ملكه تقوي در انسان معرفي مي‌كند (لعلكم تتقون). واژه تقوي در فرهنگ قرآني راز و رمز مهاركردن هواي نفس، خودخواهي‌ها و منيت‌ها و در نتيجه تعالي و كمال روح و روان انسان است.
درچنين فضاي معنوي رمضان است كه انسان با تزكيه خود مي‌تواند قابليت روحي دريافت رحمت الهي را، براي كسب كمال، تعالي و دانائي خود، پيدا كند (زمر 9). این فرايند در ماه رمضان بطور نمادين در شب‌هاي قدر معرفي شده است. انسان‌هاي وارسته‌اي كه با خويشتن‌داري و دعا و نيايش به درگاه پروردگار خويش و اعمال صالح، اين ظرفيت و قابليت را با تحول دروني خود پديد آورده باشند ؛ به "قدر"، منزلت و شايستگي مي‌رسند كه بتوانند به تعالي روحي كه همان فضيلت‌هاي انساني و دانائي است نائل شوند.
قرآن مبين، اوج چنين فرايندي را كه جهانشمول است، بطور ويژه و با مشيت الهي، در تجربه محمدمصطفي پيامبر اسلام (ص) كه در فرايند بندگي خدا و پالايش دروني خود (پديده اصطفاء) اين قابليت را كسب كرده بود، نشان مي‌دهد. ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم (إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ)، شب قدري كه براي خود پيامبر (ص) نيز شناخته شده نبود (وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ) . شب قدر اگر رخ دهد و انسان به درجه كمال، آگاهي و دانايي (تشخيص حق از باطل) برسد به تعبير قرآن آن شب از هزار ماه (حدود هشتاد سال)، زندگي توأم با جهالت و ناداني برتر است (لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ).
نزول فرشتگان حامل ربوبيت الهي در شب‌هاي قدر منوط و مشروط به احراز قابليت انسان براي بهره‌مندي از اين رحمت الهي شده است و اين قابليت در گرو تحول احوال دروني و ملكه تقوي در انسان است.
با اين مقدمه مي‌توان به طرح اين سئوال پرداخت؛ جامعه اسلامي ما بعد از انقلاب؛ چه نسبتي با ارزش‌هاي يك جامعه ايماني دارد كه برآنها حدود چهل رمضان و شب‌هاي قدر آن‌ها گذشته است؟ حاصل روزه‌داري و خودسازي شهروندان در اين دوران چگونه قابل ارزيابي است؟ جامعه ما تا چه ميزان توانسته است از بركات ماه رمضان و شب‌هاي قدر بهره‌مند شود؟
بدون ترديد انسان‌هايي در جامعه ما اين توفيق را داشته‌اند كه با ممارست خود از بركات اين ماه در زندگي شخصي خود بهره‌مند شوند. اما آيا برآيند اين تحول انساني در جامعه امروز ما كارنامه قابل قبولي را نشان مي‌دهد؟ اگر شاخص‌هاي يك جامعه ايماني را، صرف نظر از برخی ظواهر امر، بطور اختصار، آن طور كه قرآن و سنت پيامبر توصيف مي‌كنند، در ارزش هایی چون ارتقاي مكارم اخلاق (اني بعثت لاتمم مكارم الاخلاق)، اقامه قسط و عدالت (حديد 25) و تأمين كرامت و حقوق انساني (لقد كرمنا بني آدم)، بدانيم، متأسفانه واقعيت‌هاي جامعه با ارزش‌هاي اين شاخص‌ها فاصله زيادي پيدا كرده است. موضوع افت اخلاق در فرهنگ عمومي، گسترش فساد اخلاقي و مالي و آسيب‌هاي اجتماعي گسترده كه عناوين و آمار آنها تيتر رسانه‌ها را به خود اختصاص داده است، امروز بر كسي پوشيده نيست. فاصله طبقاني و نابرابری در جامعه، كه انتشار فيش‌هاي حقوقي اخير برخي مديران دولتي، نمونه كوچك آن است، به مراتب از گذشته بيشتر شده است. و همچنين عدم رعايت حقوق اساسي ملت كه در اصول فصل سوم و پنجم قانون اساسي تصريح شده است، نشان مي‌دهند كه جامعه ما از ارزش‌هاي بنيادين اسلامي بسيار فاصله گرفته است. در اينجا از نقل آمار گزارش مؤسسات جهاني كه جايگاه رعايت ارزش‌هاي اسلامي ازجمله شفافيت را در جمهوري اسلامي ايران نسبت به ساير كشورهاي جهاني ارائه و منتشر كرده‌اند، كه البته موجب شگفتی و شرمساری است، صرفنظر مي‌شود و فقط به سخن مولاي متقيان علي (ع) كه در ایام سالگرد شهادت او قرار داريم اشاره مي‌كنم؛ نكند بي‌توجهي شما به قرآن موجب شود ديگران نسبت به عمل به معارف قرآني از شما پيشي گيرند!!
اگر بپذيريم كه جامعه امروز ما از ارزش‌ها و معيارهاي يك جامعه ايماني كه هدف اصلي انقلاب اسلامي بوده فاصله دارد؛ آيا نبايستي هر چه سريعتر عالمان ديني، جامعه‌شناسان و پژوهشگران اجتماعي به بررسي ريشه‌ها و علل اين انحراف‌ها بپردازند و با برنامه‌ريزي در جهت اصلاح آنها اقدام همه جانبه صورت گيرد؟
امید است عالمان دینی و همه آگاهان جامعه با تداوم تلاش‌های آگاهی بخش خود نسبت به اصلاح و رفع مشکلات کنونی جامعه اقدام نمایند و زمینه های بهره مندی عملی جامعه را از برکات ماه مبارک رمضان و شب های قدر فراهم سازند. با التماس دعا.
منبع: وبلاگ شخصی نویسنده

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
لحظات دردناک وگذرای بازگشت به آدمیت خویش
دکتر حبیب الله پیمان: دربرابر مصایب انسانی ازهرنوعش نمی توان بی تفاوت ماند. احساس...
IMAGE
نماینده کدخدا و اصلاح طلبان
تقی رحمانی: قدیم می گفتن دیدن کدخدا ده لازم است. روحانی هم به درستی می گوید امریکا...
IMAGE
نامه دبیرکل نهضت آزادی ایران به ریاست دانشگاه علامه طباطبایی درپی لغو مجوز سخنرانی ایشان
میزان: مهندس محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی ایران و اولین شهردار تهران پس از انقلاب...
IMAGE
احمد و محمود و محمّد: نگهبانان تبعیض و تعدّی
دکتر عبدالکریم سروش: بنده‌ی پیر خراباتم که لطفش دائم است ورنه لطف شیخ و زاهد گاه...
IMAGE
فقط بازرگان می‌توانست
مهندس توسلی، در دیدار با اعضای انجمن فرهنگ و سیاست دانشجویان دانشگاه شیراز شرايط...
IMAGE
پیام مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران، در سپاس از ملت شریف ایران
میزان: مهندس محمد توسلی، اولین شهردار تهران پس از انقلاب و دبیر کل نهضت آزادی...
IMAGE
سلامت رجایی و سرطان استبداد
عبدالکریم سروش: تولد علیرضا خجسته، کسالتش اندوهبار ولی شجاعتش دلیری‌زاست و فقط...
IMAGE
همچو ایوب در بلا خوش باش!
محسن کدیور:  سالروز تولد علیرضا رجایی است. این یادداشت کوتاه* که با چشم تر نوشته...
IMAGE
علیرضا رجایی؛ نماد «متانت، نجابت و شرافت»
حسن یوسفی اشکوری: اگر کسی از من بپرسد با شناختی که شما از دکتر علیرضا رجایی دارید،...

مصاحبه ها

IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...
IMAGE
«خوانشي از آغاز و انجام جريان موسوم به ملي - مذهبي» در گفت‌وشنود منتشرنشده با دكتر ابراهيم يزدي
محمدرضا كائيني: سياستمداران معمولاً شخصيتي چندلايه دارند و پس از رسيدن آنان به...
IMAGE
سلبریتیزه شدن روشنفکران و مابقی قضایا
گفتگوی صدا با مقصود فراستخواه:   با توجه به نوع کنشگری روشنفکران، آیا می‌توانیم...
IMAGE
یزدی در مسیر دموکراسی دچار چپ روی و راست روی نشد
گفتگوی روزنامه ابتکار با مهندس محمد توسلی: علیرضا صادقی: دفتر تاریخ معاصر ایران...
IMAGE
طالقانی؛ اسلام رحمانی و گفتمان آزادی
گفتگوی روزنامه همدلی با محمد توسلی : انقلاب به بلوغ رسیده و در آستانه چهل...