تریبون‌ها چه می‌کنند؟

مصطفی ایزدی

علی‌الاصول در جوامع سامان‌یافته دو نوع میز خطابه یا تریبون به مفهوم عام آن و دو نوع سخنران و نکته‌پرداز به مفهوم عام، افکارعمومی را آگاه می‌کنند یا شکل می‌دهند. تریبون‌های رسمی و غیررسمی و میز سخنرانان مسئول و گویندگان غیرمسئول، در ایران نیز چنین است. تریبون‌های رسمی را کسانی مدیریت می‌کنند که وظیفه و مسئولیت دارند؛ چارچوب‌های تعریف‌شده سیاست و فرهنگ را در نظر داشته باشند. اگرچه قریب‌به‌اتفاق کسانی که سخن خود را از تریبون‌های رسمی بیان می‌کنند، جزء شخصیت‌های رسمی هستند، اما دیده شده که در مواقعی، افرادی بدون داشتن مقام و منصب، پشت تریبون رسمی قرار می‌گیرند و حرف خود را می‌زنند هرچند که همین اندک موارد هم دارای اصولی است که باید رعایت شود. غیر از اینها، تا دلتان بخواهد، میز، تریبون و میکروفن، سالن و دکه وجود دارد که بی‌مسئولیت‌ها هرچه دلشان بخواهد می‌گویند؛ اگرچه بعضی چهره‌ها و شخصیت‌ها از پشت تریبون‌ها، تحلیل می‌کنند و سخن می‌گویند، اما سخن در این نوشته، از تریبون‌های رسمی و مقامات رسمی است که از آنها استفاده خاصی می‌کنند. گام‌گذاشتن در وادی نابسامانی‌های این حوزه اگرچه کار سختی است، بسیار ضروری می‌نماید، زیرا مردم و مخاطبان آنان را دچار سرگردانی و بهت می‌کند که این پدیده شایسته موقعیت ایران در شرایط فعلی نیست. 

پس از این مقدمه کوتاه، چند نکته را یادآوری می‌کنم:
١- نمایندگان مجلس شورای اسلامی، شوراهای اسلامی شهر و روستا، شورای عالی انقلاب فرهنگی، نمایندگان مجلس خبرگان و نهادها و ارگان‌های نظیر اینها دارای شخصیت‌های حقیقی رسمی و منصب‌دار هستند که وقتی به سخنرانی رسمی می‌پردازند، نباید و نمی‌توانند خارج از مسئولیت خود و خارج از چارچوب‌هایی که در نظام تعریف شده حرف بزنند و دیدگاه‌های خویش را مطرح کنند، هیچ اشکالی ندارد که از تریبون‌های غیررسمی بهره گیرند. 
از دیگر نهادهای رسمی که اعضای آن، میزهای خطابه رسمی فراوان در اختیار دارند، نهاد نمازجمعه است. نزدیک به ٧٠٠ امام‌جمعه در سراسر کشور روزهای جمعه از تریبون نمازجمعه برای مردم سخن می‌گویند که خطبه‌های نمازجمعه مراکز استان‌ها از رادیو و تلویزیون‌های محلی و در تهران از شبکه سراسری رادیو تهران و شبکه اول سیما پخش می‌شود. جز اینها، مقامات سیاسی و نظامی و فرهنگی دیگری هم هستند که برای خود تریبون‌های رسمی و متعلق به ارکان نظام اسلامی دارند که دیده شده دیدگاه‌های خود را از طریق آنها منعکس می‌کنند. این مجموعه البته، وظیه‌مند رعایت اصول تعریف‌شده‌ای هستند که به آن اشاره می‌شود.
٢- در تعریفی که از جایگاه نهادها و تریبون‌های متعلق به آنها، وجود دارد، برمی‌آید که از نظر مردم و اولیای امور، این تریبون‌ها، ارزش دارند. بعضی از ارزش‌ معنوی برخوردارند و بعضی ارزش اجتماعی و سیاسی دارند که رعایت این ارزش‌ها لااقل برای کسانی که متولی آن نهادها هستند، لازم است. 
حال اگر از جایگاه تعریف‌شده‌ای که وجود دارد، سوءاستفاده‌ شود، چه اعتباری برای آنها باقی می‌ماند؟ یکی از سوءاستفاده‌‌ها از تربیون‌های رسمی، بهره‌گیری برای بیان سلیقه شخصی یا انعکاس دیدگاه‌هایی است که مغایر تعاریف پذیرفته‌شده است. 
مثلا هنگامی که دولت مستقر با استفاده از دیدگاه‌ها و آموزه‌های مقامات ارشد نظام، اقداماتی را انجام داده یا مصوباتی را داشته که سودمند به حال ملک و ملت است، بعضی‌ها از موقعیت خود مثل نمایندگی مجلس و امثال اینها استفاده می‌کنند و دیدگاه‌های سیاسی یا مذهبی و فرهنگی مغایر دیدگاه‌های اعلام‌شده را منعکس می‌کنند و به‌این‌وسیله به دولت و کارگزاران آن حمله می‌کنند. بدیهی است دولت وظیفه دارد که از حقوق خود در مقابل این رفتارها دفاع کند و پیگیر آن چیزی باشد که به سود مردم و باعث همبستگی ملی است. قطعا پذیرفتنی نیست که دولتمردان مذهبی محلی، در مقابل دولتمردان سیاسی استان‌ها که نمایندگان قانونی دولت مرکزی هستند، بایستند و مملکت را دچار نابسامانی کنند. چرا نیروهای دلسوز و مردمی که خوشبختانه در میان جوانان از محبوبیت و اعتبار برخوردارند، از موقعیت‌های خود استفاده نکنند؟
 امروزه سیستم‌های ارتباطی گسترده و فضای مجازی پرظرفیت، از کارایی بالا برخوردار است که جناح اصلاح‌طلب و نیروهای جوان باهوش و پراستعداد می‌توانند از آن در مقابل تریبون‌های جریان رقیب استفاده کنند. فعلا وضعیت به‌گونه‌ای است که جناح اصولگرا، قریب به اتفاق تریبون‌هایی را که از بیت‌المال تغذیه می‌کنند، در اختیار دارد، اما در مقابل، شبکه‌های اجتماعی در فضای مجازی است که افراد جامعه، یعنی هواداران اصلاحات، می‌توانند از آن استفاده کنند. مقابله فرهنگی و سیاسی اگر با اخلاق و صداقت و سایر ارزش‌های اسلامی همراه باشد، قطعا به نفع جامعه و در راستای اهداف ارزشمند اصلاحات و ارتقای باورهای دینی و سیاسی مردم‌است.

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
لحظات دردناک وگذرای بازگشت به آدمیت خویش
دکتر حبیب الله پیمان: دربرابر مصایب انسانی ازهرنوعش نمی توان بی تفاوت ماند. احساس...
IMAGE
نماینده کدخدا و اصلاح طلبان
تقی رحمانی: قدیم می گفتن دیدن کدخدا ده لازم است. روحانی هم به درستی می گوید امریکا...
IMAGE
نامه دبیرکل نهضت آزادی ایران به ریاست دانشگاه علامه طباطبایی درپی لغو مجوز سخنرانی ایشان
میزان: مهندس محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی ایران و اولین شهردار تهران پس از انقلاب...
IMAGE
احمد و محمود و محمّد: نگهبانان تبعیض و تعدّی
دکتر عبدالکریم سروش: بنده‌ی پیر خراباتم که لطفش دائم است ورنه لطف شیخ و زاهد گاه...
IMAGE
فقط بازرگان می‌توانست
مهندس توسلی، در دیدار با اعضای انجمن فرهنگ و سیاست دانشجویان دانشگاه شیراز شرايط...
IMAGE
پیام مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران، در سپاس از ملت شریف ایران
میزان: مهندس محمد توسلی، اولین شهردار تهران پس از انقلاب و دبیر کل نهضت آزادی...
IMAGE
سلامت رجایی و سرطان استبداد
عبدالکریم سروش: تولد علیرضا خجسته، کسالتش اندوهبار ولی شجاعتش دلیری‌زاست و فقط...
IMAGE
همچو ایوب در بلا خوش باش!
محسن کدیور:  سالروز تولد علیرضا رجایی است. این یادداشت کوتاه* که با چشم تر نوشته...
IMAGE
علیرضا رجایی؛ نماد «متانت، نجابت و شرافت»
حسن یوسفی اشکوری: اگر کسی از من بپرسد با شناختی که شما از دکتر علیرضا رجایی دارید،...

مصاحبه ها

IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...
IMAGE
«خوانشي از آغاز و انجام جريان موسوم به ملي - مذهبي» در گفت‌وشنود منتشرنشده با دكتر ابراهيم يزدي
محمدرضا كائيني: سياستمداران معمولاً شخصيتي چندلايه دارند و پس از رسيدن آنان به...
IMAGE
سلبریتیزه شدن روشنفکران و مابقی قضایا
گفتگوی صدا با مقصود فراستخواه:   با توجه به نوع کنشگری روشنفکران، آیا می‌توانیم...
IMAGE
یزدی در مسیر دموکراسی دچار چپ روی و راست روی نشد
گفتگوی روزنامه ابتکار با مهندس محمد توسلی: علیرضا صادقی: دفتر تاریخ معاصر ایران...
IMAGE
طالقانی؛ اسلام رحمانی و گفتمان آزادی
گفتگوی روزنامه همدلی با محمد توسلی : انقلاب به بلوغ رسیده و در آستانه چهل...