تریبون‌ها چه می‌کنند؟

مصطفی ایزدی

علی‌الاصول در جوامع سامان‌یافته دو نوع میز خطابه یا تریبون به مفهوم عام آن و دو نوع سخنران و نکته‌پرداز به مفهوم عام، افکارعمومی را آگاه می‌کنند یا شکل می‌دهند. تریبون‌های رسمی و غیررسمی و میز سخنرانان مسئول و گویندگان غیرمسئول، در ایران نیز چنین است. تریبون‌های رسمی را کسانی مدیریت می‌کنند که وظیفه و مسئولیت دارند؛ چارچوب‌های تعریف‌شده سیاست و فرهنگ را در نظر داشته باشند. اگرچه قریب‌به‌اتفاق کسانی که سخن خود را از تریبون‌های رسمی بیان می‌کنند، جزء شخصیت‌های رسمی هستند، اما دیده شده که در مواقعی، افرادی بدون داشتن مقام و منصب، پشت تریبون رسمی قرار می‌گیرند و حرف خود را می‌زنند هرچند که همین اندک موارد هم دارای اصولی است که باید رعایت شود. غیر از اینها، تا دلتان بخواهد، میز، تریبون و میکروفن، سالن و دکه وجود دارد که بی‌مسئولیت‌ها هرچه دلشان بخواهد می‌گویند؛ اگرچه بعضی چهره‌ها و شخصیت‌ها از پشت تریبون‌ها، تحلیل می‌کنند و سخن می‌گویند، اما سخن در این نوشته، از تریبون‌های رسمی و مقامات رسمی است که از آنها استفاده خاصی می‌کنند. گام‌گذاشتن در وادی نابسامانی‌های این حوزه اگرچه کار سختی است، بسیار ضروری می‌نماید، زیرا مردم و مخاطبان آنان را دچار سرگردانی و بهت می‌کند که این پدیده شایسته موقعیت ایران در شرایط فعلی نیست. 

پس از این مقدمه کوتاه، چند نکته را یادآوری می‌کنم:
١- نمایندگان مجلس شورای اسلامی، شوراهای اسلامی شهر و روستا، شورای عالی انقلاب فرهنگی، نمایندگان مجلس خبرگان و نهادها و ارگان‌های نظیر اینها دارای شخصیت‌های حقیقی رسمی و منصب‌دار هستند که وقتی به سخنرانی رسمی می‌پردازند، نباید و نمی‌توانند خارج از مسئولیت خود و خارج از چارچوب‌هایی که در نظام تعریف شده حرف بزنند و دیدگاه‌های خویش را مطرح کنند، هیچ اشکالی ندارد که از تریبون‌های غیررسمی بهره گیرند. 
از دیگر نهادهای رسمی که اعضای آن، میزهای خطابه رسمی فراوان در اختیار دارند، نهاد نمازجمعه است. نزدیک به ٧٠٠ امام‌جمعه در سراسر کشور روزهای جمعه از تریبون نمازجمعه برای مردم سخن می‌گویند که خطبه‌های نمازجمعه مراکز استان‌ها از رادیو و تلویزیون‌های محلی و در تهران از شبکه سراسری رادیو تهران و شبکه اول سیما پخش می‌شود. جز اینها، مقامات سیاسی و نظامی و فرهنگی دیگری هم هستند که برای خود تریبون‌های رسمی و متعلق به ارکان نظام اسلامی دارند که دیده شده دیدگاه‌های خود را از طریق آنها منعکس می‌کنند. این مجموعه البته، وظیه‌مند رعایت اصول تعریف‌شده‌ای هستند که به آن اشاره می‌شود.
٢- در تعریفی که از جایگاه نهادها و تریبون‌های متعلق به آنها، وجود دارد، برمی‌آید که از نظر مردم و اولیای امور، این تریبون‌ها، ارزش دارند. بعضی از ارزش‌ معنوی برخوردارند و بعضی ارزش اجتماعی و سیاسی دارند که رعایت این ارزش‌ها لااقل برای کسانی که متولی آن نهادها هستند، لازم است. 
حال اگر از جایگاه تعریف‌شده‌ای که وجود دارد، سوءاستفاده‌ شود، چه اعتباری برای آنها باقی می‌ماند؟ یکی از سوءاستفاده‌‌ها از تربیون‌های رسمی، بهره‌گیری برای بیان سلیقه شخصی یا انعکاس دیدگاه‌هایی است که مغایر تعاریف پذیرفته‌شده است. 
مثلا هنگامی که دولت مستقر با استفاده از دیدگاه‌ها و آموزه‌های مقامات ارشد نظام، اقداماتی را انجام داده یا مصوباتی را داشته که سودمند به حال ملک و ملت است، بعضی‌ها از موقعیت خود مثل نمایندگی مجلس و امثال اینها استفاده می‌کنند و دیدگاه‌های سیاسی یا مذهبی و فرهنگی مغایر دیدگاه‌های اعلام‌شده را منعکس می‌کنند و به‌این‌وسیله به دولت و کارگزاران آن حمله می‌کنند. بدیهی است دولت وظیفه دارد که از حقوق خود در مقابل این رفتارها دفاع کند و پیگیر آن چیزی باشد که به سود مردم و باعث همبستگی ملی است. قطعا پذیرفتنی نیست که دولتمردان مذهبی محلی، در مقابل دولتمردان سیاسی استان‌ها که نمایندگان قانونی دولت مرکزی هستند، بایستند و مملکت را دچار نابسامانی کنند. چرا نیروهای دلسوز و مردمی که خوشبختانه در میان جوانان از محبوبیت و اعتبار برخوردارند، از موقعیت‌های خود استفاده نکنند؟
 امروزه سیستم‌های ارتباطی گسترده و فضای مجازی پرظرفیت، از کارایی بالا برخوردار است که جناح اصلاح‌طلب و نیروهای جوان باهوش و پراستعداد می‌توانند از آن در مقابل تریبون‌های جریان رقیب استفاده کنند. فعلا وضعیت به‌گونه‌ای است که جناح اصولگرا، قریب به اتفاق تریبون‌هایی را که از بیت‌المال تغذیه می‌کنند، در اختیار دارد، اما در مقابل، شبکه‌های اجتماعی در فضای مجازی است که افراد جامعه، یعنی هواداران اصلاحات، می‌توانند از آن استفاده کنند. مقابله فرهنگی و سیاسی اگر با اخلاق و صداقت و سایر ارزش‌های اسلامی همراه باشد، قطعا به نفع جامعه و در راستای اهداف ارزشمند اصلاحات و ارتقای باورهای دینی و سیاسی مردم‌است.

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
سیر تحوّل سخن با فناوری ارتباطی؛ به مناسبت رمضان و ریاضتِ زبان
عبدالعلی بازرگان: هین بگـــو که ناطقه جُو می‌کَنَد/ ​​تا به قرنی بعد ما آبی رسد...
IMAGE
اقتدار نمایشی
عبدالله نوری:  برخلاف برخی تحلیل های سطحی و کوته بینانه، با موفقیت “برجام” و...
IMAGE
لطفاً یک نفر مرا از گیجی در آورد!
احمد زیدآبادی: انتخابات اخیر، بسیاری از هموطنان را شاد و بسیاری دیگر را غمزده اما...
IMAGE
سخنی با دو مقام عالی نظام جمهوری اسلامی
حسن یوسفی‌اشکوری:   بالاخره این انتخابات نیز گذشت. البته به خیر و خوشی. بر مردمی که...
IMAGE
ترازوی دانایی مردم
احسان شریعتی: این نشان از هشیاری مردم بود که با شرکت در انتخابات به تکرار اشتباهات...
IMAGE
۲۴ ساعت قبل از انتخابات را بیدار باشیم
سوسن شریعتی: بیست و چهار ساعت‌هایی که خروج جامعه محجوب ما از پشت پرده است، از...
IMAGE
برکشیده‌شدن شقاوت
عبدالعلی بازرگان: در اسطوره‌های قرآنی طغیان قوم ثمود را، که به انقراض آن قوم...
IMAGE
چرا فقط لیست امید؟
محمد توسلی: پس از طی مراحل طولانی کارشناسی و غربالگری نامزدهاي انتخابات شوراي شهر...
IMAGE
با وجود انتقادها، برای حفظ ایران از حسن روحانی حمایت می کنم
محمد بسته نگار عضو شورای فعالان ملی مذهبی در بیانیه ای از حسن روحانی حمایت کرد. به...
IMAGE
چرا شرکت در انتخابات و رأی به روحانی قابل دفاع است؟
حسن یوسفی‌اشکوری حداقل از بیست سال قبل (پس از دوم خرداد ۱۳۷۶ و آغاز ریاست‌جمهوری...

مصاحبه ها

IMAGE
گفت‌و‌گو با ‌عبدالکریم سروش درباره رویاهای رسولانه؛رویاروی "رویا" - بخش اول
افسانه فرامرزی، زیتون: سال گذشته، در حالی که سه سال از انتشار  سلسله...
IMAGE
پیش بینی پیروزی روحانی در دور اول با بیش از 20 ملیون رأی، کاندید پوششی به نفع روحانیست، رقیب اصلی رئیسی است
‏ پاسخ محمد توسلی به نظرخواهی ماهنامه اندیشه پویا در اول اردیبهشت 96 : پیروزی...
IMAGE
گفتمان پیروز انتخابات، دموکراسی‌خواهی است/ مهمترین وعده روحانی تداوم اصل گفت‌وگو در داخل است
سیدمصطفی تاج‌زاده: گفتمان پیروز انتخابات با تقسیم‌بندی مردم، به گونه‌ای که...
IMAGE
نقش‌آفرینی رئیس‌جمهور بعدی در انتخاب رهبر آینده
رادیو فردا، گزارش‌ها و تحلیل‌های انتخاباتی، هانا کاویانی در فضای سیاسی ایران...
IMAGE
انتخابات این دوره تکرار دوم خرداد 76 است
محمد توسلی، عضو شورای مرکزی و رییس دفتر سیاسی نهضت آزادی، اهمیت این دوره از...
IMAGE
گفتمان تبلیغاتی قالیباف کپی‌برداری است/ شهرداری تهران ۶۰ هزار میلیارد تومان بدهی دارد
مشاور رییس‌جمهوری فضای انتخابات بجای آنکه گفتمانی باشد فضای تحریف، تهمت و دروغ...
IMAGE
مردم را خس‌وخاشاک و بزغاله خواندند و حالا برای رای از کرامت انسانی می‌گویند
سیدمصطفی تاج‌زاده در نشستی در ستاد حزب اتحاد ملت گفت: مناظره دیروز بیش از هر روز...
IMAGE
پوپولیسم فریبکارانه را باید افشا کنیم!
رییس ستاد فرهنگیان حسن روحانی گفت:‌ قالیباف گفته است که رشد اقتصادی را به بالای ۲۵...
تسخیر سفارت و آزادنکردن گروگان ها اشتباه بود، اعتراف کنیم!
مرتضی الویری، شهردار سابق تهران در گفت وگو با عصر ایران می گوید: بر مبنای شاخص‌های...