اصلاح‌طلبان و ضرورت گذار از کنش به منش

امیر خرم:

سخن امروز سرکار خانم خداکرمی، عضو محترم شورای شهر تهران، در اعتراض به تحمیل گزینه‌های شهرداری از سوی اشخاص و احزاب سیاسی به این شورا، پاسخ آقای عرب‌سرخی به ایشان که اصولا صورت مساله را تغییر داده بودند. اعتراض آقای رهامی مبنی بر آنکه جناب خاتمی را در شرایطی قرار دادند که اگر از فهرست شورای تهران حمایت نکند، اصلاح‌طلبان این شورا را از دست خواهند داد. ناراحتی آقایان منتجب‌نیا و نظری از نحوه رفتار شورایعالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان، سخن آقای شکوری‌راد، دبیرکل حزب اتحادملت، مبنی بر آنکه شش روز صرف مجاب کردن جناب خاتمی برای حمایت از فهرست نامزدهای شورای شهر تهران شد. سخن آقای تاج‌زاده مبنی بر آنکه نباید اصلاحات به‌گونه ای مورد نقد قرار گیرد که مورد سوءاستفاده رقیب قرار گیرد و سایر سخنان و نظراتی که پس از انتخاب شورای شهر تهران تا امروز می‌شنویم، جدای از صحت و سقم آنها نشان‌دهنده چند نکته هستند:

اول: میان اندیشه اصلاحات و اصلاح‌طلبان باید تفاوت قائل شد. از مهمترین مولفه‌های اندیشه اصلاح‌طلبی، رعایت موازین اخلاقی در هر شرایط و در قبال هر کسی است. لیکن این سخن به معنای آن نیست که هر کس که خود را در اردوگاه اصلاح‌طلبان تعریف کرد، لزوما پایبند این موازین و اصول باشد. به تعبیر دیگر که نگارنده پیش از این نیز بارها بکار برده است، میان اصلاح‌طلبی کُنشی و اصلاح‌طلبی مَنشی باید فرق گذاشت. اندیشه اصلاحات مبتنی بر منش اصلاح‌طلبی است و نه صرفا کُنش اصلاح‌طلبانه. همچنین نگاه اردوگاهی داشتن در سپهر سیاسی و نیروهای سیاسی را به دو اردوگاه اصلاح‌طلبان و اصول گرایان تفکیک کردن، بطور طبیعی شرط ورود به هر کدام از این دو اردوگاه را کُنش سیاسی افراد قرار می‌دهد نه الزاماً مَنش سیاسی منطبق با اصول فکری آن جریان سیاسی.

دوم: سخنان و موضع‌گیری‌های اخیر نشان از آن دارد که دوره تاثیرگذاری شخصیت‌های کاریزماتیک رو به افول نهاده و آگاهی و شناخت جمعی در حال جایگزینی با توصیه‌های شخصی است. بر همین اساس شاید در انتخابات آینده بهره بردن از میزان نفوذ جناب خاتمی در بین طبقات مختلف مردم، چندان کارساز نباشد. کاریزما در کنار شفافیت، شناخت و آگاهی قطعاً میتواند در عرصه سیاسی تاثیرگذار باشد، لیکن تنها در یک جامعه توسعه‌نیافته می‌تواند به‌عنوان جایگزین آن سه عامل دیگر، کارکرد داشته باشد و هرچه جامعه در عرصه سیاسی توسعه یافتگی بیشتری بیابد، از امکان بهره بردن از کاریزمای فردی بجای شناخت، آگاهی و شفافیت، کاسته می‌شود.

سوم: جریان اصلاحات نیازمند غربال‌گری است. تا هنگامی که نگاه ما به سپهر سیاسی، نگاهی اردوگاهی باشد و مبنای تشخیص نیز صرفا کُنش سیاسی افراد باشد و نه الزاماً مَنش آنها. اندیشه اصلاح‌طلبی در بدنه جامعه نفوذ نخواهد کرد و همچنان به‌عنوان یک جریان سیاسی مطرح خواهد بود و نه یک جریان فکری. باید تفاوت نهاد میان انتخاب مردم از سر اجبار و گزینش یک جریان سیاسی در جهت مانع شدن از به قدرت رسیدن یک جریان سیاسی منحط و عقب مانده و انتخاب از سر شناخت، عقیده و علاقه. اگر بخواهیم صادقانه با موضوع برخورد کنیم باید بگوییم آنچه تاکنون در اکثر موارد در انتخاب اصلاح‌طلبان رخ داده است؛ بیشتر از جنس همان هراس و اجبار است تا شناخت و علاقه. دوستان اصلاح‌طلب خود را دعوت می‌کنم به بازنگری در رفتار سیاسی خود، تبیین و تبلیغ مَنش اصلاح‌طلبانه بجای تاکید بر صِرف کُنش اصلاح‌طلبانه، تغییر نگاه اردوگاهی به نگاهی مفهومی به مقوله اصلاحات و جایگزین کردن شیوه‌های مبتنی بر شناخت، آگاهی و شفافیت بجای تکیه بر کاریزمای افراد.

 

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
بازرگان دوشادوش روحانیت نواندیش
محمد بسته‌نگار:درباره مرحوم مهندس بازرگان همین بس که وی به اتفاق آیت‌الله...
IMAGE
دینداری به شرط علم و آزادی
دکتر سید محمدمهدی جعفری:رویکرد قرآنی مهندس مهدی بازرگان برگرفته از تعالیم اولیه...
IMAGE
ب‍ازرگان، مردی که صدایش شنیده نشد
سهند ایرانمهر: امروز، سالگرد درگذشت #مهدی_بازرگان است. ‏پژوهشگر قرآن، نخستین...
IMAGE
پيام راهبردي بازرگان براي امروز ما
مهندس محمد توسلي: شصت سال قبل زنده یاد  مهندس مهدي بازرگان سخنراني "احتياج روز" را...
IMAGE
چهار مردان!
مهندس عبدالعلی بازرگان: جمعه بیست و نهم‌ دی‌ماه، بیست و سومین سال‌گرد درگذشت...
IMAGE
این دو نخست وزیر
علیرضا کفایی: مهندس بازرگان اولین نخست وزیر ایران پس از انقلاب بود و از همان...
IMAGE
بازرگان و سیاست خارجی
مصطفی قهرمانیان: – دکترین سیاست خارجی دولت موقت – – به‌مناسبت بیست‌و‌سومین...
IMAGE
این نام را به خاطر بسپارید :” مهدی بازرگان”
مجتبی نجفی: اصلاح طلبی به سبک بازرگان یعنی اینکه در میانه آتش و خونِ انقلاب از...
IMAGE
پلي براي عبور
دکتر حبیب الله پیمان: در چند دهه اخير به استثنای قشر کوچکی از نو كيسگان كه بخش عمده...
IMAGE
بیانیه ابوالفضل قدیانی درباره اعتراضات اخیر
ابوالفضل قدیانی، از فعالین سیاسی و از مبارزان دوران ستم‌شاهی و عضو موسس سازمان...

مصاحبه ها

IMAGE
بازرگان، نمی‌خواست از سیاست کنار بکشد
گفتگوی روزنامه اعتماد با مهندس هاشم صباغیان: هنوز هم با ۸۰ سال سن هر زمان که برای...
IMAGE
بزرگترین اشتباه آقای هاشمی در مجلس اول، برخورد نادرست بانهضت آزادی بود
گفتگوی روزنامه اعتماد با غلامرضا حيدري، نماينده دوره دوم، سوم و دهم مجلس:  عليرضا...
IMAGE
مصدق به بازرگان اطمینان کامل داشت
گپ و گفتی با  هاشم صباغیان ، وزیر کشور دولت موقت: مجید بجنوردی: متن پیش رو خلاصه...
IMAGE
اصلاح‌طلبی تنها راهبرد واقع‌بینانه است/راهکار اصلی بازگشت به قانون اساسی است
گفت و گوی روزنامه همدلی با مهندس توسلی دبیر کل نهضت آزادی ایران: هرمز شریفیان ـ گفت...
IMAGE
کانون مکانی مناسب برای تمرین کار جمعی است
گفتگوی نشریه کانون فنی فارغ التحصیلان دانشکده فنی دانشگاه تهران با مهندس محمد...
IMAGE
توسعه سیاسی، راه حل توسعه اقتصادی و گذار از بحران‌های اجتماعی
پیشنهادات عماد بهاور، عضو نهضت آزادی ایران پس از اعتراضات شهری دیماه سال ۹۶در...
IMAGE
می‌شود بر میخ کوبید اما نمی توان روی آن نشست
گفتگوی زیتون با سعید مدنی پیرامون اعتراضات اخیر: از اعتراض به « گرانی » آغاز شد و...
IMAGE
شدت نابسامانی‌های اقتصادی اجتماعی از آستانه تحمل مردم عبور کرده
اسکان نیوز: اعتراضات چند روز اخیر تبعات و تحلیل های مختلفی را در پی داشته است....
IMAGE
طرح جدید ترافیک؛ هدفی خوب بدون تمهید شرایط
ارزیابی مهندس محمد توسلی از طرح LEZ در گفتگو با اسکان نیوز؛  مهندس محمد توسلی،...
IMAGE
حسین مردم‌حسینی | گفت‌وگوی منتشر نشده با زنده یاد حسین شاه‌حسینی
گفتگوی روزنامه اعتماد با زنده یاد حسین شاه حسینی: وحید جعفری-روزنامه اعتماد:...