در ستایش مردی که ژست آزادیخواهی در پستوی خانه اش نگرفت

مجتبی نجفی:

ازرگان در محاکمه ای تاریخی در برابر قاضی با صدای بلند اعلام کرد که این آخرین نسلی است که با زبان قانون و با شیوه مسالمت آمیز با رژیم شاه سخن می گوید. شاه صدای بازرگان را جدی نگرفت و به انسداد سیاسی ادامه داد. در پاردایم انقلابی آن روز مردم تصمیم گرفتند رژیم شاهنشاهی را براندازی کنند. تمام تحولات درست یا غلط به انقلاب ۵۷ منجر شد. نقش دکتر یزدی هم در این انقلاب برجسته بود. او مشاور آیت الله خمینی بود و در دوازهم بهمن ۱۳۵۷ همراه او به ایران بازگشت.
دکتر یزدی و یارانش در نهضت آزادی در سیاست خارجی طرفدار سیاست موازنه منفی بودند. این سیاست نه شرقی نه غربی بود ولی سر ستیز با آمریکا را نداشت. آنها به تعامل، مذاکره برای کسب حداکثری منافع ملی اعتقاد داشتند. در عرصه داخلی نیز او ،بازرگان و یارانش منتقد اعدام های بی ضابطه، تعدد مراکز تصمیم گیری در قدرت بودند و صریحا با ولایت فقیه مخالفت کردند. آنها می گفتند حالا که انقلاب پایان یافته وقت ساختن است. این گفتمان در جامعه آن روز ایران که تشنه انتقام بود طرفداری نداشت.
وقتی بازرگان ویزدی در اقلیت قرار گرفتند فهمیدند که وضعیت پپچیده تر از آنچه هست که گمان می کردند. ذهنیت آنها نسبت به روحانیت ساده بود. روحانیت پیچیده تر از آنچه بود که آنها فکر می کردند. این اشتباه بزرگ آنها در پیش بینی روند تحولات بود.
وقتی بازرگان و یزدی به اشتباه خود پی بردند با تکیه بر همان آرمان های نخستین انقلاب که در ذهن داشتند نقش نیروی منتقد را ایفا کردند. خواستار انتخابات آزاد و رعایت اصل آزادی بیان شدند.این گفتمان در اقلیت بود. نهضت آزادی ترجیح داد حال که اکثریت از تسخیر سفارت دفاع می کند و با اعدام ها مشکلی ندارد و روحانیت با شبکه وسیع مساجد توان بسیج توده ای دارد و از طرفی بخشی از اپوزیسیون هم به اقدامات مسلحانه و تند کردن فضا روی آورده نقش اقلیت منتقد را ایفا کند چون در میدان آتش و خون جایی برای میانه روی نبود.
دکتر یزدی هم ناامید نشد ، محرومیت از حقوق اجتماعی را به جان خرید تا مدافع انتخابات آزاد و منتقد نظارت استصوابی شود و از سیاست خارجی مبتنی بر کسب حداکثری منافع ملی در تعامل با کشوهای جهان دفاع کند. او سیاستمداری بود با ویژگی های مثبت که در کارنامه اش هم ضعف هایی داشت. بعد از انقلاب احساس کرد نظام سیاسی از آرمان های نخستین این واقعه بزرگ منحرف شده اما لباس عافیت طلبی بر تن نکرد . منتقد شد و هزینه انتقادش را هم بارها پرداخت.یزدی اشتباه داشته اما خیانت نکرده، بر اصولش پایدار ایستاد.به صورت مدنی مبارزه کرد، ادا در نیاورد و ژست آزادیخواهی در پستوی خانه اش نگرفت.خود در بطن میدان مبارزه قانونی و مدنی اش با محوریت منافع ملی ایران بود.حتما او هم اشتباه داشته اما او مسئول انتخاب های اشتباه مردم نیست وقتی که بازرگان در همان سال های نخست منزوی شد و حرفش۱۵ سال بعد شنیده شد تنها حاکمان وقت مقصر نبودند همان مردمی که علیه او شعار می دادند هم تقصیر داشتند.
حالا پس از مرگ او آدرس غلط ندهید از یزدی مایوس نشدن در سخت ترین شرایط را یاد بگیرید و به احترام مردی که برای حاکمیت قانون و مهار قدرت و منافع ملی کشورش یک عمر تلاش کرد آن هم بدون چشمداشت به قدرت بدون سانسور عقیده اش کلاه از سر بردارید. حیات او سرمایه اجتماعی شماست نه نشان فرار از مسئولیت اجتماعی تان.

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
بازرگان دوشادوش روحانیت نواندیش
محمد بسته‌نگار:درباره مرحوم مهندس بازرگان همین بس که وی به اتفاق آیت‌الله...
IMAGE
دینداری به شرط علم و آزادی
دکتر سید محمدمهدی جعفری:رویکرد قرآنی مهندس مهدی بازرگان برگرفته از تعالیم اولیه...
IMAGE
ب‍ازرگان، مردی که صدایش شنیده نشد
سهند ایرانمهر: امروز، سالگرد درگذشت #مهدی_بازرگان است. ‏پژوهشگر قرآن، نخستین...
IMAGE
پيام راهبردي بازرگان براي امروز ما
مهندس محمد توسلي: شصت سال قبل زنده یاد  مهندس مهدي بازرگان سخنراني "احتياج روز" را...
IMAGE
چهار مردان!
مهندس عبدالعلی بازرگان: جمعه بیست و نهم‌ دی‌ماه، بیست و سومین سال‌گرد درگذشت...
IMAGE
این دو نخست وزیر
علیرضا کفایی: مهندس بازرگان اولین نخست وزیر ایران پس از انقلاب بود و از همان...
IMAGE
بازرگان و سیاست خارجی
مصطفی قهرمانیان: – دکترین سیاست خارجی دولت موقت – – به‌مناسبت بیست‌و‌سومین...
IMAGE
این نام را به خاطر بسپارید :” مهدی بازرگان”
مجتبی نجفی: اصلاح طلبی به سبک بازرگان یعنی اینکه در میانه آتش و خونِ انقلاب از...
IMAGE
پلي براي عبور
دکتر حبیب الله پیمان: در چند دهه اخير به استثنای قشر کوچکی از نو كيسگان كه بخش عمده...
IMAGE
بیانیه ابوالفضل قدیانی درباره اعتراضات اخیر
ابوالفضل قدیانی، از فعالین سیاسی و از مبارزان دوران ستم‌شاهی و عضو موسس سازمان...

مصاحبه ها

IMAGE
مصدق به بازرگان اطمینان کامل داشت
گپ و گفتی با  هاشم صباغیان ، وزیر کشور دولت موقت: مجید بجنوردی: متن پیش رو خلاصه...
IMAGE
اصلاح‌طلبی تنها راهبرد واقع‌بینانه است/راهکار اصلی بازگشت به قانون اساسی است
گفت و گوی روزنامه همدلی با مهندس توسلی دبیر کل نهضت آزادی ایران: هرمز شریفیان ـ گفت...
IMAGE
کانون مکانی مناسب برای تمرین کار جمعی است
گفتگوی نشریه کانون فنی فارغ التحصیلان دانشکده فنی دانشگاه تهران با مهندس محمد...
IMAGE
توسعه سیاسی، راه حل توسعه اقتصادی و گذار از بحران‌های اجتماعی
پیشنهادات عماد بهاور، عضو نهضت آزادی ایران پس از اعتراضات شهری دیماه سال ۹۶در...
IMAGE
می‌شود بر میخ کوبید اما نمی توان روی آن نشست
گفتگوی زیتون با سعید مدنی پیرامون اعتراضات اخیر: از اعتراض به « گرانی » آغاز شد و...
IMAGE
شدت نابسامانی‌های اقتصادی اجتماعی از آستانه تحمل مردم عبور کرده
اسکان نیوز: اعتراضات چند روز اخیر تبعات و تحلیل های مختلفی را در پی داشته است....
IMAGE
طرح جدید ترافیک؛ هدفی خوب بدون تمهید شرایط
ارزیابی مهندس محمد توسلی از طرح LEZ در گفتگو با اسکان نیوز؛  مهندس محمد توسلی،...
IMAGE
حسین مردم‌حسینی | گفت‌وگوی منتشر نشده با زنده یاد حسین شاه‌حسینی
گفتگوی روزنامه اعتماد با زنده یاد حسین شاه حسینی: وحید جعفری-روزنامه اعتماد:...
IMAGE
ایستاد و زانو نزد
مصاحبه روزنامه آسمان آبی با مهندس محمد توسلی: عاطفه شمس-خبرنگار: کسانی که حسین...
IMAGE
عماد بهاور در گفت‌وگو با امتداد: هدف اصلی جریان اصلاح طلبی، اصلاح ساختارهای حقیقی قدرت است
امتداد – گروه سیاسی: چند ماه پس از حضور دوباره حسن روحانی در مقام ریاست جمهوری؛...