هیچ ترک اولایی از او دیده نشد!

فرهاد بهبهانی:

اولین بار که من مرحوم دکتر یزدی را دیدم، در جلسه‌ی دیدار انجمن “اُمناء” و برخی شخصیت‌های جبهه‌ی ملی با مرحوم مهندس بازرگان در ساختمان نهضت آزادی بود که این جلسات نهایتا به تشکیل “جمعیت دفاع از آزادی و حاکمیت ملت ایران” در اواخر سال ۱۳۶۴منجر شد.
آن زمان دکتر یزدی برای من چهره ناشناخته‌ای بود، خیلی حرف‌ها در مورد او می‌زدند؛ اینکه پاسپورت آمریکایی دارد (هرچند کسانی که این سخن را می‌گفتند، خود به قول معروف “چهارنعل”! بعدها به دنبال اخذ تابعیت آمریکا و پاسپورت آمریکایی افتادند!) همچنین سخنانی در زمینه محاکمه و اعدام سران ارتش رژیم سابق به وی نسبت داده می‌شد که به‌خصوص بعد از مصاحبه با سپهبد رحیمی شدت گرفت که به دلایل زیر واقعیت نداشت:
اولا سپهند رحیمی و سه تن از امرای دیگر ارتش (نصیری، ناجی و خسروداد)، از طریق محاکمه اعدام نشدند، بلکه رادیو انقلاب اسلامی همان زمان ( که هنوز رژیم جمهوری اسلامی تشکیل نشده بود) اعلام داشت که: ” رهبر انقلاب حضرت امام خمینی به عنوان مجتهد مبسوط الید چهار ژنرال مزبور را با توجه به جنایاتی که مرتکب شده‌اند، مهدورالدم دانسته و حکم اعدامشان راصادر کرد ه‌اند”، مجری امر نیز آیه الله خلخالی بود. چنانکه مرحوم دکتر یزدی چند سال بعد طی مصاحبه‌ای با رادیو “صدای ایران”، که آن زمان از لس آنجلس پخش می‌شد، ماجرا را بدین گونه تعریف کرد که: ” ساعت ۱۲ شب بود و من در خانه‌ی پدرم- که نزدیک مدرسه‌ی علوی در خیابان ایران (عین الدوله سابق) بود- خوابیده بودم. چند نفر از ماموران آمدند که امام شما را احضار کرده‌اند، من بلافاصله لباس پوشیده به‌راه افتادم، وقتی خدمت امام رسیدم، گفتند به ما گزارش داده‌اند که ساواکی‌ها در تدارک کودتا هستند و قصد دارند هجوم آورده و دستگیر شدگان رژیم سابق را آزاد کنند و ماجرای ۲۸ مرداد سال ۳۲ دوباره تکرار شود. من پرس و جویی از صحت گزارش کردم ولی ایشان گفتند که به هرحال من برای خنثی شدن این برنامه ها و نجات انقلاب، به عنوان “مجتهد مبسوط‌‌ ‌الید” فتوا می‌دهم که فعلا این چهار ژنرال، که جنایات و نقششان در کشتار مردم محرز است، اعدام شوند.شما ببینید اگر وصیتی دارند، بکنند و وسایلشان تحویل گرفته شده و به خانواده‌هاشان داده شود. به این ترتیب دیگر جای حرف و صحبتی برای من نبود، به خانه برگشتم و خوابیدم تا ببینم صبح فردا چه می‌شود کرد؛ ولی ساعت پنج صبح روز بعد که به مدرسه علوی رفتم، کار تمام شده و آقای خلخالی هر چهار نفر را اعدام کرده بود”!
این سخنان هرگونه دخالت دکتر یزدی را در اعدام امرای سابق ارتش ( که تصادفا آن زمان، نه فقط آن اعدام‌ها، بلکه همه‌ی اعدام‌ها مورد تایید کامل عناصر چپ بود و اکنون از آن برائت می‌جویند) به وضوح رد می‌کند.
ثانیا، در دوران فعالیت جمعیت دفاع از آزادی و حاکمیت ملت ایران، که قریب چهار سال به‌طول انجامید، من به عنوان مسئول انتشارات جمعیت، با مرحوم دکتر یزدی در تماس نزدیک بودم. اعلامیه‌های جمعیت- بنا به موضوع- توسط کمیته‌های مختلف، با توجه به مواضع مصوّب شورای جمعیت تهیه می‌گردید که مسٔولیت نشر و توزیع آنها را کمیته انتشارات به عهده داشت. افزون برآن، جمعیت دارای خبرنامه‌ی ماهانه بود که در تهیه‌ی مفاد و به‌خصوص سرمقاله‌ی آن، مرحوم دکتر یزدی نقش اساسی ایفا می‌کرد. در آن موقعیت من شاهد تبحر چشمگیر دکتر یزدی در تجزیه و تحلیل‌های سیاسی و خصوصیت برجسته و احترام برانگیز اخلاقی وی بودم. برایش عیب‌ها میشمردند، ولی او هیچگاه عیب کسی نمی‌گفت؛ همیشه متبسم بود و با لبخند از کنار مسایل و خرده گیری‌ها می‌گذشت. ما اکثرا احساساتی بودیم و از این رو بعضا کش و قوس‌های روحی نسبت به مسایل داشتیم، ولی او همیشه سیاسی می‌اندیشید و همین باعث می‌شد که همواره از او نظر خواهی شود.
ثالثا، اینکه برخی آورده‌اند “دکتر یزدی در سال‌های اول پس از انقلاب در مقالاتی تند از سرکوب و اعدام چپ‌ها و بهایی‌ها با تمام توان دفاع کرد”، دروغی بیش نیست، دکتر یزدی هرگز چنین روحیه ای نداشت و کسانی که این سخنان را می‌گویند، حتی یک نمونه ندارند که به عنوان مصداق تهمت‌هاشان ارائه دهند. به علاوه، دکتر یزدی از سران نهضت آزادی و جمعیت دفاع از آزادی و حاکمیت ملت بود که این سازمان‌ها همواره با اعدام افراد به‌خاطر مواضع عقیدتی مخالفت می‌ورزیدند تا جایی که مرحوم قدوسی یک‌بار در مصاحبه‌ی تلویزیونی گفت: آقای بازرگان و دار و دسته‌اش می‌گویند اعدام‌ها، مصادره‌ها و پاکسازی‌ها همه غلط است، دراین‌صورت دیگر چیزی برای انقلاب باقی نمی‌ماند؟!

افتخار دکتر یزدی ( والحق همراهان او) این است که هرگز از “اصول” خود منحرف نشد، از بسیاری موقعیت‌های دنیوی که می‌توانست داشته باشد، به‌خاطر حفظ اصول صرفنظر کرد و مشکلات بسیاری در این راه متحمّل گردید، چنانکه روانشاد دکتر مصدق در باره مرحوم فاطمی گفت: ” هیچ ترک اولایی از آن بزرگوار دیده نشد”
خدا همگی آنها را بیامرزد
فرهاد بهبهانی، ساندیاگو ، شهریور ۱۳۷۶

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
جاسوسی فعالان محیط زیست و خیانت خیرین مدرسه ساز!
رضا علیجانی: وقتی رهبران یک کشور توهم توطئه داشته باشند همین امر به بدنه امنیتی...
IMAGE
راه حل را از یک جای دیگری از یک گروه مستقلی باید آغاز کرد
بخش هایی از نطق دکتر عبدالکریم سروش در مورد اعتراضات سراسری در ایران: خیلی عجیب...
IMAGE
دکتر سیدامامی؛ قتل، نه خودکشی
مرتضی کاظمیان: دکتر کاووس سید امامی، استاد جامعه‌شناسی و علوم‌سیاسی، و کنش‌گر...
IMAGE
انتخاب “پوشش”، حق زنان است
نرگس محمدی: سال‌هاست “پوشش زنان”، دستمایه حکومتگران در سیطره بر جامعه، تحکیم...
خوش خدمتی یک قاتل! در پاسخ به یاوه سرایی های جلال الدین فارسی درمورد امام موسی صدر
علیرضا کفایی: جلال‌الدین فارسی مجدداً سخنان قبلی خود علیه امام موسی صدر و میرحسین...
IMAGE
روایت یک وکیل فرانسوی از مرحوم قطب‌زاده و آقای خمینی در پشت صحنه انقلاب
سی و هشت سال پس از سقوط رژیم شاه، کریستیان بورگه (Christian Bourguet)، وکیل فرانسوی از نقشش...
IMAGE
دو دشمن مصدق برای غلبه بر یکدیگر به مصدقی های دوران خویش روی آورد
علی نظری: برنده و بازنده بازی شطرنج انقلاب ۵۷، شاه یا امام؟ امروز که در ایام سالگرد...
IMAGE
توضیحات مهندس توسلی، درباره ارتباط نهضت آزادی با آیت الله خمینی پیش از پیروزی انقلاب
به گزارش خبرنگار امتداد، محمد توسلی در همایش بازرگان و انقلاب اسلامی که به همت...
IMAGE
ضرورت بازنگری قوانین مربوط به آزار جنسی
صدیقه وسمقی: آزار جنسی یکی از تهدیدات نگران‌کننده علیه کودکان به‌شمار می‌رود....
IMAGE
حاشیه‌ای انتقادی بر نامه شجاعانه کروبی به رهبری
محسن کدیور: مهدی کروبی هشتاد ساله سومین مطلب خود را در دوران حصر منتشر کرد. وی در ۲۱...

مصاحبه ها

IMAGE
احمد خمینی به دنبال رهبری آینده بود
پرونده ویژه زیتون در گفت‌وگو با حجت الاسلام حاج احمد منتظری: زیتون-احسان...
IMAGE
«اهداف مطرح شده در انقلاب ، عینیت پیدا نکرد»
گفتگوی دکتر حبیب الله پیمان با انصاف نیوز: «حبیب‌الله پیمان»، فعال سیاسی، ضمن...
IMAGE
ضرورت اصلاح قوه قضاییه
گفتگوی روزنامه اعتماد با محمد جواد فتحی، نماینده مجلس:   درحالی که رییس قوه قضاییه...
IMAGE
سنگ بنای «سپاه» صبح 23 بهمن گذارده شد
گفت و گوی روزنامه سازندگی با مهندس محمد توسلی: بیست‌وسوم بهمن 1357 اولین روز پیروزی...
IMAGE
گفت و گوی جوادکاشی با پیمان؛ رادیکالیسم،با حفظ ارزش‌های بنیادین لیبرالیسم
گفت وگوی ایران فردا با دکتر حبیب الله پیمان: ایران فردا - (محمدجواد...
IMAGE
دولت موقت قراردادهای اتمی را فسخ نکرد بلکه آنها را معلق گذاشت؛ گفتگو با فریدون سحابی
گفت‌و‌گوی «نسیم بیداری» با دکتر فریدون سحابی: دکتر فریدون سحابی (۱۳۱۶) استاد...
IMAGE
دولت باید در مسائل سیاسی و اقتصادی قاطعیت به خرج دهد
گفتگوی محمد بسته نگار با اعتماد آنلاین: محمد بسته نگار در گفت‌وگو با اعتمادآنلاین...
IMAGE
روایت هرمیداس باوند از دستاوردها و ناکامی های انقلاب ۵۷ در گفت وگو با «ابتکار»
گفتگوی ابتکار با دکتر هرمیداس باوند: ایران به خودی و غیرخودی تقسیم شده است. وقتی...
IMAGE
کروبی مشکلات دهه ۶۰ را نفی نکرده است
نامه‌ی مهدی کروبی در گفت‌وگو با اردشیر امیرارجمند: زیتون: مازیار بهرامی: نامه...
IMAGE
مردم هنوز تحولی در شهرداری ندیده‌اند
گفت‌وگوی روزنامه وقایع اتفاقیه با مهندس محمد توسلی، اولین شهردار تهران پس از...