الگوی صبوری و شکوری، نگاهی به کارنامه سیاسی دکتر ابراهیم یزدی

مهندس محمد توسلی:
دكتر ابراهيم يزدي در طول زندگي خود، گفتمان و فكر پيشگامان روشنفكري ديني يعني مهندس بازرگان، دكتر سحابي و آيت الله طالقاني را دنبال مي كرد زيرا شخصيت ايشان در دهه 20 و 30 در همين چارچوب شكل گرفته بود. در سال 1339ش. نيز پس از اينكه به اجبار هجده سال را در خارج از كشور اقامت كردند،  به صورت خودجوش و با اتكا بر استعداد خود، تمام توان خويش را به كار گرفته و در عرصه هاي مختلف در راستاي تقويت همان گفتمان عمل كردند. از نتايج زندگي هجده ساله ايشان در خارج از كشور، پايه گذاري انجمن هاي اسلامي دانشجويان در آمريكا و كانادا و توسعه اين نهادها و تربيت نسل جواني است كه با اين فرهنگ آشنا شده و يك نسل پس از انقلاب، توانسته در صحنه مديريت كشور قرار بگيرد. ايشان همچنين توانستند اين نگاه روشنفكري ديني را در قالب تاسيس مسجدي در هیوستون تگزاس ، ايجاد نهادهاي مذهبي و ارتباط با مسلمانان ساير كشورهاي اسلامي توسعه دهند. در نتيجه­ي تعامل با دانشجوياني كه در آنجا تحصيل مي كردند و روشنفكران مختلف كشورهاي اسلامي مثل ماهاتير محمد و انور ابراهيم در مالزي، راشد غنوشي در تونس، حسن الترابي در سودان و افراد زيادي در الجزایر پاکستان، افغانستان، تركيه، لبنان، اردن و حتي در عربستان و در فرايند اين تلاش هاي فرهنگي، نسلي تربيت شدند كه توانستند همين گفتمان را در كشور خود توسعه دهند.
بخش ديگري از فعاليت هاي ايشان در اين هجده سال و در همين راستا، تعامل با روحانيت بود كه مهندس بازرگان و ديگر دوستان ما نيز در رويدادهاي سال 41 به آن عمل كرده و آثار مثبتي در جهت تقويت جنبش هاي اجتماعي داشته است. همين نگاه را نيز آقاي دكتر يزدي در ارتباط با آيت الله خميني در نجف آغاز كردند و در طول اين هجده سال همواره هم با ايشان و هم با ساير مراجع در ارتباط بودند و نتيجه اين تعامل تعالي بخش، ارتباط مراجع با روشنفكران ديني را تقويت كرد. در نهايت، در سال 57 و در شرايط حساس روزهاي منتهي به انقلاب، آيت الله خميني با هدايت دكتر يزدي، به پاريس رفته و در جايگاه و تريبون جهاني قرار گرفتند و زمينه هاي انقلاب اسلامي در آنجا فراهم شد. در اين ميان، جايگاه دكتر يزدي به عنوان مشاور امين ايشان و نقشي كه در آن برهه ايفا كردند، كاملا برجسته و مشخص است. دكتر يزدي در ارتباط با تلاش هاي سياسي در خارج از كشور نيز از سال 1341 تلاش كرد كه نهضت آزادي ایران را همراه با دكتر شريعتي، دكتر چمران، صادق قطب زاده و پرويز امين پايه گذاري كنند و اين نهاد سياسي در خارج از كشور نيز همواره در مقاطع مختلف به رسالت آگاهي بخشي خود عمل كرد.
بنابراين، بررسي زندگي دكتر يزدي در مقاطع مختلف نشان مي دهد كه ايشان، چه در دوران اقامت در خارج از كشور و بعد از اينكه در نوفل لوشاتو در كنار آيت الله خميني در برنامه ريزي، مديريت و ديپلماسي انقلاب نقش داشتند و چه بعد از بازگشت به ايران و تصدي سمت معاونت نخست وزیر در امور انقلاب و وزارت امور خارجه در دولت موقت و چه در دوراني كه به عنوان نماينده مردم تهران در مجلس اول بودند، همواره كوشش مي كردند كه با نگاهي راهبردي در اخلاق و عمل، حل مشكلات فرهنگي، اجتماعي، سياسي كشور كه همان نگاه نو انديشي ديني، آزادي خواهي، حاكميت ملت، كرامت انسان و حقوق بشر است را در تمام عرصه ها دنبال كنند. ايشان حتي بعد از سال هاي 62 و 63 كه از صحنه قدرت كنار رفتند نيز همواره تلاش مي كردند به اين رسالت خود عمل كنند. در دهه 60 در كنار مهندس بازرگان و دکتر سحابي، نهضت آزادي براي پاسداري از اصول و آرمان هاي انقلاب پايداري كرده و جنبش اجتماعي ايران را تقويت كردند، به طوري كه اين جنبش اجتماعي در دوم خرداد به ثمر نشست و مردم با شناختي كه پيدا كردند به آقاي خاتمي راي دادند و جنبش اصلاحات آغاز شد. همين روند ادامه مي يابد و در دوره هاي بعدي و در سال 92 نيز كه برگشتي از دولت نهم و دهم است، دكتر يزدي كه در سال  73 و بعد از مهندس بازرگان به سمت دبير كلي نهضت آزادي رسيده بود، باز همين گفتمان را دنبال كرده و نقش خود را تقويت فرایند آزادي خواهي ودموكراسي خواهی و در راستاي همان نگاه روشنفکران ديني دنبال مي كند.
حضور ايشان در عرصه هاي مختلف انتخاباتي در سال 92 و 94 و 96 نيز پررنگ بود؛ به ويژه سال 96 كه در حالي كه ايشان به لحاظ جسمي در شرايط خاصي بودند با همان محدوديت ها به حسينيه ارشاد آمدند و به آقاي روحاني و ليست اميد براي شوراي شهر پنجم رأي دادند. ايشان در نامه اي كه در حمايت از آقاي روحاني منتشر كردند نكات راهبردي خود، مهندس بازرگان و گفتمان نوانديشي ديني، آزادي خواهي، دموكراسي خواهي، كرامت انسان و حقوق بشر را يادآوري كردند. بنابراين، 86 سال زندگي آقاي دكتر يزدي كه بيش از 60 سال آن در عرصه هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي بوده است و خود ايشان از اين دوران -با استناد به آيات قرآن كه صبار و شكور توصيف مي كنند- با عنوان دوره صبوري و شكوري ياد مي كند، مي تواند الگويي براي نسل امروز و آينده باشد. دكتر يزدي، اين امانت تاريخي را در حدود 10 جلد و در قالب خاطرات خود تدوين كردند كه دو جلد آن چاپ شده و جلد سوم كه شامل اسناد مستند 118 روز رويدادها و مذاكرات آيت الله خميني در نوفل لوشاتو است متاسفانه بيش از يك سال است كه در وزارت ارشاد در دست بررسي است. ميراث دكتر يزدي و آنچه كه با عنوان خاطرات خود بر جاي گذاشته مي تواند براي نسل امروز و فرداي ما آموزنده باشد، به اين اميد كه اين گفتمان و راه تداوم پيدا كند.
 
منبع: روزنامه اعتماد: 7 شهریور 96

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
بازرگان دوشادوش روحانیت نواندیش
محمد بسته‌نگار:درباره مرحوم مهندس بازرگان همین بس که وی به اتفاق آیت‌الله...
IMAGE
دینداری به شرط علم و آزادی
دکتر سید محمدمهدی جعفری:رویکرد قرآنی مهندس مهدی بازرگان برگرفته از تعالیم اولیه...
IMAGE
ب‍ازرگان، مردی که صدایش شنیده نشد
سهند ایرانمهر: امروز، سالگرد درگذشت #مهدی_بازرگان است. ‏پژوهشگر قرآن، نخستین...
IMAGE
پيام راهبردي بازرگان براي امروز ما
مهندس محمد توسلي: شصت سال قبل زنده یاد  مهندس مهدي بازرگان سخنراني "احتياج روز" را...
IMAGE
چهار مردان!
مهندس عبدالعلی بازرگان: جمعه بیست و نهم‌ دی‌ماه، بیست و سومین سال‌گرد درگذشت...
IMAGE
این دو نخست وزیر
علیرضا کفایی: مهندس بازرگان اولین نخست وزیر ایران پس از انقلاب بود و از همان...
IMAGE
بازرگان و سیاست خارجی
مصطفی قهرمانیان: – دکترین سیاست خارجی دولت موقت – – به‌مناسبت بیست‌و‌سومین...
IMAGE
این نام را به خاطر بسپارید :” مهدی بازرگان”
مجتبی نجفی: اصلاح طلبی به سبک بازرگان یعنی اینکه در میانه آتش و خونِ انقلاب از...
IMAGE
پلي براي عبور
دکتر حبیب الله پیمان: در چند دهه اخير به استثنای قشر کوچکی از نو كيسگان كه بخش عمده...
IMAGE
بیانیه ابوالفضل قدیانی درباره اعتراضات اخیر
ابوالفضل قدیانی، از فعالین سیاسی و از مبارزان دوران ستم‌شاهی و عضو موسس سازمان...

مصاحبه ها

IMAGE
مصدق به بازرگان اطمینان کامل داشت
گپ و گفتی با  هاشم صباغیان ، وزیر کشور دولت موقت: مجید بجنوردی: متن پیش رو خلاصه...
IMAGE
اصلاح‌طلبی تنها راهبرد واقع‌بینانه است/راهکار اصلی بازگشت به قانون اساسی است
گفت و گوی روزنامه همدلی با مهندس توسلی دبیر کل نهضت آزادی ایران: هرمز شریفیان ـ گفت...
IMAGE
کانون مکانی مناسب برای تمرین کار جمعی است
گفتگوی نشریه کانون فنی فارغ التحصیلان دانشکده فنی دانشگاه تهران با مهندس محمد...
IMAGE
توسعه سیاسی، راه حل توسعه اقتصادی و گذار از بحران‌های اجتماعی
پیشنهادات عماد بهاور، عضو نهضت آزادی ایران پس از اعتراضات شهری دیماه سال ۹۶در...
IMAGE
می‌شود بر میخ کوبید اما نمی توان روی آن نشست
گفتگوی زیتون با سعید مدنی پیرامون اعتراضات اخیر: از اعتراض به « گرانی » آغاز شد و...
IMAGE
شدت نابسامانی‌های اقتصادی اجتماعی از آستانه تحمل مردم عبور کرده
اسکان نیوز: اعتراضات چند روز اخیر تبعات و تحلیل های مختلفی را در پی داشته است....
IMAGE
طرح جدید ترافیک؛ هدفی خوب بدون تمهید شرایط
ارزیابی مهندس محمد توسلی از طرح LEZ در گفتگو با اسکان نیوز؛  مهندس محمد توسلی،...
IMAGE
حسین مردم‌حسینی | گفت‌وگوی منتشر نشده با زنده یاد حسین شاه‌حسینی
گفتگوی روزنامه اعتماد با زنده یاد حسین شاه حسینی: وحید جعفری-روزنامه اعتماد:...
IMAGE
ایستاد و زانو نزد
مصاحبه روزنامه آسمان آبی با مهندس محمد توسلی: عاطفه شمس-خبرنگار: کسانی که حسین...
IMAGE
عماد بهاور در گفت‌وگو با امتداد: هدف اصلی جریان اصلاح طلبی، اصلاح ساختارهای حقیقی قدرت است
امتداد – گروه سیاسی: چند ماه پس از حضور دوباره حسن روحانی در مقام ریاست جمهوری؛...