لحظات دردناک وگذرای بازگشت به آدمیت خویش

دکتر حبیب الله پیمان:

دربرابر مصایب انسانی ازهرنوعش نمی توان بی تفاوت ماند. احساس اندوه و ابراز همدردی ساده ترین عکس العمل هر انسانی است که «آدمیت» هنوز در وی نمرده و آداب آدم بودن و آدم وار زیستن را از یادنبرده است . تصور رنج ها ومصایبی که هموطنان ما درغرب کشور با وقوع این فاجعه، هم اکنون با آنهادست به گریبان اند، قلب را آزرده و به درد می آورد و آسودگی از خاطرمی برد. کاش این اندوه و رنج و حس همدردی که از درون ما را باسرنوشت هموطنان آسیب دیده مان مرتبط می سازد، می توانست به اندازه خردلی از سنگینی بار مصایب و رنجهای کودکان و زنان ومردان کرد و غیرکرد هموطن ما درخطه کرمانشاه بکاهد. ************
زلزله دراصل و برای خودش، واکنش طبیعی ولی تند و لحظه ای یک گسل است به فشار های فوق العاده وبیش ازحدتحملی که از اطراف برآن وارد می شود . اما پدیدار شدنش بر«ما انسان » ها معانی دیگری هم پیدامی کند، قبل از هرچیز مهلک و مصیبت بار می شود، برای گروهی که در آن لحظه، آمادگی وتوان کافی برای محافظت ازخود را ندارند، ومصیبت بارتر برای کسانی که از توانایی و لوازم کافی برای رهایی از عوارض سخت و جانکاه مصایب و ضایعات برجای مانده ازحادثه محروم اند . این معنی زمانی قابل فهم است که به آمارضایعات مادی و تلفات انسانی زلزله های بالاتراز هفت ریشتری در ژاپن نگاه کنیم که معمولا یا ویرانی ببارنمی آورند و یا تلفات آن از دو الی سه نفرتجاوز نمی کند . ********** زلزله وقتی فاجعه می آفریند و مصیبت ببارمی آورد، هردو گروه آسیب دیدگان و شاهدان را هرچند به گونه ای متفاوت، متأثرمی کند و به واکنش برمی انگیزد. ازخلال این واکنش هاست که توانمندی ها وخصلت های خاصی در هریک از دو گروه در بوته آزمون گذاشته می شوند ؛ درگروه اول، توانایی های جسمی و مادی و نیز روحی و معنوی مقابله با مصیبت و ترمیم ویرانی ها و آسیب های مادی وانسانی و روانی وارده برخویش، و درگروه دوم، قابلیت های روحی عاطفی برای ابراز همدردی و ایجاد همبستگی و بسیج شدن به منظور یاری رساندن به آسیب دیدگان و ارایه کمک های ایثارگرانه و داوطلبانه برای رفع کمبودها، ترمیم ویرانی های مادی و تسکین وتشفی آلام جسمی وروحی قربانیان فاجعه . *********
تلاش شورانگیزی که هموطنان ما در داخل و خارج از ایران، از ساعاتی بعد از وقوع زلزله، برای کمک رسانی به آسیب دیدگان ازخود بروز داده و می دهند، چشم هارا از اشک، وقلب را از شوق لبریز می کند و به تحسین وامی دارد . آنان که می توانند درچارچوب همبستگی های خودجوش و داوطلبانه مدنی به منطقه می روند و دوش به دوش کادرها ونیروهای وابسته به هلال احمر، ارتش، نیروی انتظامی، وسپاه پاسداران جمهوری اسلامی، کمک ها و خدمات خود را به آسیب دیدگان ارایه می دهند وآنها که نرفته اند به گردآوری کمکهای نقدی وتجهیزات وارسال به مناطق آسیب دیده مشغول اند.

اکنون نمایش زیبا و هیجان آفرینی از همدلی وهمبستگی صمیمانه و گذشت وایثار بی چشمداشت را پیرامون مرکز فاجعه دربرابرخود داریم. شاهد فعالیت سازمان یافته، عقلانی، علمی فنی وشفاف وپاک گروههای داوطلبی هستیم که به چیزی فکر نمی کنند، جز محرومیت زدایی و کاستن از درد و رنج «دیگرانی» که ازنزدیک نمی شناسند ولی انسان وهم سرنوشت خویش می دانند. این همه ممکن است موجب شگفتی کسانی شود که درپشت صحنه این کنش های انسانی واخلاقمند، نظاره گر صحنه های زشت ومشمٔز کننده رفتار کسانی هستند که در فساد و تبهکاری، غارت، رانت خواری واعمال خلاف حق وقانون و اخلاق و آزار وآسیب به غیر، از یکدیگر سبقت می جویند و به گونه ای عمل می کنند که گویی عطرانسانیت ومهربانی وگذشت را هرگز نبوییده اند. ریشه این رفتار متناقض و مزاج وخلق وخوی متلون درچیست؟ با دقت وتأمل بیشتر متوجه می شویم که وقتی صحنه تغییر می کند و فشارزورگویی و ترس وناامنی و فقر وستم و تبعیض از روی سینه هابرداشته می شود، و متعاقب آن نسیم امنیت وآزادی و عدالت و برابری وزیدن آغاز می کند، موانعی هم که راه بازگشت به گوهر آدمیت را مسدود کرده اند، ازمیان برداشته می شوند وخصلتهای انسانی فرصت بروز پیدامی کنند و قابلیت های بالقوه و یا بازداشت شده آزاد می گردند.
**************
اینک سؤال این است که آیا باید تا فراهم شدن شرایطی کاملا امن وآزاد، دست روی دست گذاشت وبه بهانه طولانی بودن راه ودشواری گام زدن درآن وادی، منفعلانه پا پس کشید و فروپاشی نه فقط زیست مادی که حیات فکری وروحی ومعنوی خودرا به تماشا نشست؟ ظاهرا با دور باطلی روبه روهستیم ، اما درواقع چنین نیست. می توان راه ورود عفریت یأس و نومیدی به درون خویش رابست. چگونه ؟ با پیداکردن منفذی برای دسترسی به فضای نسبتا آزاد وامن وپاک وانسانی، فضایی مناسب برای گفت وگو و فعالیت جمعی باهدف کنترل آسیب ها وترمیم ضایعات انسانی وزیست محیطی، آنقدرهاهم دشوار و دورازدسترس نیست. کافی است به تجربه ای بنگریم که هم اکنون برمحور امر عمومی و خطیر کمک به آسیب دیدگان زلزله دربرابر همگان درحال اجراست، اگر این تجربه برمحور حادثه ای بدخیم وتصادفی و گذرا شکل گرفته است وکسی دوست ندارد تکرارشود وتداوم یابد، نمونه های پردوام و خوش خیم آن درشکل همبستگی های مدنی در اندازه های خرد و متوسط برای اهدافی مشابه؛ انسانی و زیست محیطی، درسراسر کشور درحال فعالیت اند. نهادهای مدنی که توسط جمع های هم بسته ، خودجوش وهدفمند پدید می آیند، با روابطی دوستانه، برابر و دموکراتیک، ایستاده برپای خویش و سامان یافته برمحور حل مسایل مشترک وعمومی، فراتر از این، در زمانه ای که «سیاست» به مفهوم اصیل آن، در سپهر قدرت از نفس افتاده است ، عرصه ای برای تحرک بخشیدن به فرایند گفت وگوی انتقادی و زنده نگاه داشتن حیات سیاسی جامعه، ازطریق پرداختن به سیاست اصیل در عرصه عمومی وجامعه مدنی، پدید می آورند.

برگرفته از کانال تلگرام دکتر حبیب الله پیمان 26 آبان 1396

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
خداحافظ طاهرآقا
درباره طاهر احمدزاده موسس کانون نشر حقایق اسلامی مشهد محمد هادی هادی زاده یزدی:...
IMAGE
خاطراتی از طاهر احمد زاده
مهندس محمد توسلی: می خواهم به طور خلاصه و به بهانه درگذشت مرحوم طاهر احمدزاده هروی...
IMAGE
راهبرد پیش رو: "تقويت فرآيند گذار به دموكراسي"
مهندس محمد توسلی: در دوران دوازدهمين انتخابات رياست جمهوري اردیبهشت 1396 و همچنين...
IMAGE
صفر ریال/خاطره مرحوم احمدزاده از سفر مهندس بازرگان بعنوان نخست وزیر به خراسان
محسن قناويزچي: طاهر احمد زاده بزرگ مردی است که تکرار شدنی نیست. خاطرم هست پس از...
IMAGE
غروب خورشید یک اسطوره
حسن یوسفی‌اشکوری:   اصطلاحات و عناوین در زبان رایج و محاوره‌ای فارسی دیری است که...
IMAGE
طاهرآقا احمدزاده؛ هفت دهه مبارزه
مرتضی کاظمیان : انگار همین دیروز بود، بهار ۱۳۸۰؛ از زیر چشم‌بند و در محوطه کوچک...
IMAGE
طاهرآقا، آخرین آزاده قلندرِ خراسانی
حسن فرشتیان: اولین بار او را در آغوش مردمانی دیدم که عاشقانه او را در خیابان‌های...
IMAGE
همراه با بسته‌نگار
دکتر سیدمحمدمهدی جعفری: در بهار ۱۳۴۰ به انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شیراز...
IMAGE
از او یک ترک اولی ندیده‌ام بمناسبت بزرگداشت محمد بسته نگار
مهندس لطف الله میثمی: با محمد بسته‌نگار از بدو ورودش به دانشکده حقوق دانشگاه...
IMAGE
بسته نگار،نگار ما
تقی رحمانی: ارج  نهادن به بسته نگار که نامش محمد است برای  امثال من در چند نکته مهم...

مصاحبه ها

IMAGE
خاطراتی از ۶۰ سال مبارزه، بازخوانی مصاحبه با مرحوم طاهر احمدزاده
کانون به یک پایگاه مهم برای نهضت ملی تبدیل شد و پس از کودتا هم نقش عمده‌ای در نهضت...
IMAGE
تقویت روند کادرسازی علمی در دانشگاه‌ها
تشکیل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه در گفت‌وگوی «آسمان آبی» با مهندس محمد توسلی:...
IMAGE
تهران و بحران زلزله
گفت و گو با مهندس محمد توسلی: زلزله کرمانشاه و تبعات بعد از آن بهانه‌ای شد تا...
IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
چالش های اصلی مدیریت شهر تهران
محافظه کاران نمی خواهند رانت ها را از دست بدهند  گفت وگوی روزنامه آرمان با مهندس...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...