راهی نو در سیاست‌ ورزی

غلامعلی دهقان:

قطعاً یکی از رجال سیاسی – مذهبی تاریخ معاصر ما که توانست در قشر روشنفکر و دانشگاهی مسلمان تأثیرات بسزایی داشته باشد، بازرگان بود. واقعیت این است که در دهه 30 و 40 دو جریان ملی‌گرایی محض که یکی مبتنی بر ناسیونالیسم ایرانی بود و جریان چپ کمونیستی که قبله آمال خود را اتحاد جماهیر شوروی می‌دانست در عرصه سیاسی کشور جولان می‌دادند. علاوه بر این جریان، جریان رسمی کشور نظام پادشاهی بود و آنها خود را میراث دار ایران باستان می‌دانستند.
 مرحوم بازرگان و همچنین دیگر یارانش مانند مرحوم یدالله سحابی در کنار انقلابیون دانشگاهی همچون دکتر علی شریعتی، پرچمدار اسلام سیاسی بودند که تلاش می‌کردند خود را با دنیای جدید تطبیق دهند و این دو البته هر کدام ویژگی‌های خاص خود را داشتند. مهندس بازرگان از آنجا که یک چهره دانشگاهی بود، تلاش می‌کرد نوعی خوانش و قرائتی از اسلام ارائه کند که با علوم روز منافاتی نداشته باشد و به تعبیر دیگر این اسلام با آموزه‌های علمی روزگار خود مخالفتی نداشته باشد. تمامی تلاش او در دهه 30 و 40 در همین راستا بود و کتاب‌هایی که نوشت از جمله «راه طی شده» و دیگر کتاب‌هایی که در آنها  تلاش می‌کرد آیات قرآن را به گونه‌ای تفسیر کند که مؤید و تأیید‌کننده این رویکرد باشد. همه اینها نشان می‌داد که بازرگان تلاش می‌کند تصویر جدیدی از اسلام ارائه نماید تا بتواند مخاطب جوان خود را اقناع کند که اسلام اندیشه عقب افتاده قرون وسطایی نیست بلکه اندیشه‌ای است برای امروز و فرداهای انسان.
برای همین است که بازرگان توانست بخش قابل توجهی از جوانان دهه 30 و 40 را جذب نماید. از جهات سیاسی هم او و دوستانش سحابی و آیت‌الله طالقانی در آغاز دهه 40 به این نتیجه رسیدند که با توجه به بافت مذهبی ایران، تفکر ناسیونالیستی که در جبهه ملی دیده می‌شد پاسخگو نیست. به همین جهت از دل جبهه ملی، نهضت آزادی شکل گرفت. با این شعار که ایرانی هستیم، مسلمان هستیم و مصدقی و در حقیقت با پارامتر «مسلمان هستیم» راه خود را از جبهه ملی اول و دوم جدا کردند.

منبع: روزنامه ایران 30 دی 96

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
در نقد سخنان حجت الاسلام احمد خاتمی
مهندس امیر خرم: در روز بیست و دوم بهمن ماه و در سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، ریاست...
IMAGE
دادستان و توجیه مرگ
علی مزروعی: دادستان تهران درباره مرگ کاووس سیدامامی اینگونه نوضیح داده است:...
IMAGE
صاعقه مرگ سیدامامی در زندان
عمادالدین باقی: یکشنبه ۲۲ بهمن ۹۶ ساعت ۳ بامداد در خبرها تیتری دیدم که چون صاعقه...
IMAGE
ظهور دوباره احمدی نژاد
احمد زیدآبادی: از نگاه من محمود احمدی نژاد، به عنوان یک مدیر اجرایی، آدم متوهمی...
IMAGE
جاسوسی فعالان محیط زیست و خیانت خیرین مدرسه ساز!
رضا علیجانی: وقتی رهبران یک کشور توهم توطئه داشته باشند همین امر به بدنه امنیتی...
IMAGE
راه حل را از یک جای دیگری از یک گروه مستقلی باید آغاز کرد
بخش هایی از نطق دکتر عبدالکریم سروش در مورد اعتراضات سراسری در ایران: خیلی عجیب...
IMAGE
دکتر سیدامامی؛ قتل، نه خودکشی
مرتضی کاظمیان: دکتر کاووس سید امامی، استاد جامعه‌شناسی و علوم‌سیاسی، و کنش‌گر...
IMAGE
انتخاب “پوشش”، حق زنان است
نرگس محمدی: سال‌هاست “پوشش زنان”، دستمایه حکومتگران در سیطره بر جامعه، تحکیم...
خوش خدمتی یک قاتل! در پاسخ به یاوه سرایی های جلال الدین فارسی درمورد امام موسی صدر
علیرضا کفایی: جلال‌الدین فارسی مجدداً سخنان قبلی خود علیه امام موسی صدر و میرحسین...
IMAGE
روایت یک وکیل فرانسوی از مرحوم قطب‌زاده و آقای خمینی در پشت صحنه انقلاب
سی و هشت سال پس از سقوط رژیم شاه، کریستیان بورگه (Christian Bourguet)، وکیل فرانسوی از نقشش...

مصاحبه ها

IMAGE
امید در جامعه‌شناسی
گفتگوی مجله خبری انجمن جامعه شناسی با سارا شریعتی: سوال: اگر بتوان گفت خوانش فلسفه...
IMAGE
دلایل اقتصادی در انقلاب ۵۷
گفتگوی عصر ایران با دکتر علی رشیدی: ایران در سال‌های ۱۲۸۵ و ۱۳۵۷ خورشیدی دو انقلاب...
IMAGE
احمد خمینی به دنبال رهبری آینده بود
پرونده ویژه زیتون در گفت‌وگو با حجت الاسلام حاج احمد منتظری: زیتون-احسان...
IMAGE
«اهداف مطرح شده در انقلاب ، عینیت پیدا نکرد»
گفتگوی دکتر حبیب الله پیمان با انصاف نیوز: «حبیب‌الله پیمان»، فعال سیاسی، ضمن...
IMAGE
ضرورت اصلاح قوه قضاییه
گفتگوی روزنامه اعتماد با محمد جواد فتحی، نماینده مجلس:   درحالی که رییس قوه قضاییه...
IMAGE
سنگ بنای «سپاه» صبح 23 بهمن گذارده شد
گفت و گوی روزنامه سازندگی با مهندس محمد توسلی: بیست‌وسوم بهمن 1357 اولین روز پیروزی...
IMAGE
گفت و گوی جوادکاشی با پیمان؛ رادیکالیسم،با حفظ ارزش‌های بنیادین لیبرالیسم
گفت وگوی ایران فردا با دکتر حبیب الله پیمان: ایران فردا - (محمدجواد...
IMAGE
دولت موقت قراردادهای اتمی را فسخ نکرد بلکه آنها را معلق گذاشت؛ گفتگو با فریدون سحابی
گفت‌و‌گوی «نسیم بیداری» با دکتر فریدون سحابی: دکتر فریدون سحابی (۱۳۱۶) استاد...
IMAGE
دولت باید در مسائل سیاسی و اقتصادی قاطعیت به خرج دهد
گفتگوی محمد بسته نگار با اعتماد آنلاین: محمد بسته نگار در گفت‌وگو با اعتمادآنلاین...
IMAGE
روایت هرمیداس باوند از دستاوردها و ناکامی های انقلاب ۵۷ در گفت وگو با «ابتکار»
گفتگوی ابتکار با دکتر هرمیداس باوند: ایران به خودی و غیرخودی تقسیم شده است. وقتی...