رفع مانع از انتشار خاطرات دکتر يزدي

مرجان توحيدي: تکليف جلد سوم کتاب خاطرات شادروان ابراهيم يزدي هنوز هم بعد از درگذشتش روشن نيست. معاون پژوهشي مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني به‌تازگي از ايرادات ١٥گانه اين مؤسسه به جلد سوم خاطرات يزدي سخن گفته است. حجت‌الاسلام داستاني گفته: «خاطرات آقاي يزدي مثل ده‌ها مجموعه ديگري است که طبق قانون، وزارت ارشاد به مؤسسه فرستاد و اين خاطرات هم کارشناسي شد. بعد از بررسي، نامه‌اي به انتشارات نوشتيم و به موارد ١٥گانه‌اي اشاره کرديم که خلاف‌گويي است. به طور مثال، يکي از موارد، خلاف مکتوب امام در وصيت‌نامه امام است. ما براي خودمان حق مميزي منفي و سانسور قائل نيستيم؛ با اصل آثار امام تطبيق مي‌دهيم و اگر خلاف باشد، نمي‌توانيم مجوز دهيم».
محمدجواد مظفر، مدير انتشارات کوير که ناشر خاطرات مرحوم يزدي است، به «شرق» گفته: «با دستور آقاي سيدحسن خميني، قرار است در هفته آينده با مسئولان مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام جلسه‌اي برگزار کنيم تا مسئله را با مشارکت و همدلي و به طور دوستانه حل کنيم».
کدام خاطره محل مناقشه است
مهم‌ترين موضوع مناقشه‌برانگیز درباره جلد سوم کتاب خاطرات يزدي، فرد پيشنهاددهنده انتخاب فرانسه به عنوان مقصد امام بعد از نپذيرفتن از سوي کويت بوده است. دکتر يزدي خود را فردي معرفي کرده که پيشنهاد فرانسه را داده و این پیشنهاد با اقبال مواجه شده است؛ با‌اين‌حال ظاهرا مؤسسه به استناد سخناني از امام در يکي از مجلدات صحيفه نور، گفته انتخاب مقصد فرانسه از سوي امام خميني و مرحوم سيداحمد صورت گرفته است. اين مهم‌ترين چالش يا مانع بر سر انتشار جلد سوم خاطرات دکتر يزدي با عنوان ١١٨ روز در نوفل‌لوشاتو است که در ١٦ ماه گذشته به وزارت ارشاد ارسال شده است. به گفته مظفر «ارشاد با فحواي مطالب کتاب مشکلي نداشته؛ اما از آنجا که بخش عمده مطالب در رابطه با امام بوده است، گفتند بايد مؤسسه تنظيم و نشر آثار نظر بدهد». مظفر مي‌گويد کتاب خاطرات نزديک يک سال است که در مؤسسه معطل مانده است.
او پيش‌تر به خبرگزاري ايلنا گفته بود: «به عنوان مثال، ايراد مي‌گيرند که در کتاب، نقش آيت‌الله طالقاني زيادي ديده شده. اصلا گيرم که درست مي‌گوييد و نقش آيت‌الله طالقاني پررنگ‌تر از چيزي که بوده، در کتاب آورده شده است، خب اين نگاه و خاطرات دکتر يزدي است و او اين‌گونه به تاريخ انقلاب نگاه کرده است. يا درباره نقش روحانيون حاضر در پاريس، مي‌گويند اين نقش دقيقا توضيح داده نشده است. خب دکتر يزدي اين‌طور صلاح دانسته و خاطراتش را به‌گونه‌اي نوشته که نمود نظرات و ديدگاه‌هاي خودش باشد. شما کتابي بنويسيد و نگاه خودتان را منتشر کنيد که چاپ هم کرده‌ايد». پيش‌تر از مجموعه «شصت سال صبوري و شکوري»، دو جلد منتشر شده که جلد اول شامل زندگي دکتر يزدي از تولد تا خروج از ايران است و جلد دوم هم مربوط به سال‌هاي ١٣٣٩ تا ١٣٥٧ است به نام ١٨ سال در غربت که به سال‌هاي حضور يزدي در خارج از کشور مي‌پردازد. يزدي در اين سال‌ها فعاليت‌هاي دانشجويي خود را در آمريکا و اروپا کليد مي‌زند و البته به تبعيدگاه امام در نجف هم رفت‌وآمد داشته است. در اين کتاب، به ماجراي مرگ دکتر شريعتي در سال ٥٦ و ارتباط بيشتر يزدي با امام خميني هم پرداخته شده است؛ اما بخش اصلي و مهم وقايع انقلاب که به حضور امام در نوفل‌لوشاتو مي‌پردازد، در جلد سوم آمده که هنوز مجوز انتشار ندارد.
ماجراي سفر به فرانسه
بعد از آنکه دولت کويت از پذيرش امام سر بازمي‌زند، جست‌وجو براي انتخاب مقصد بعدي امام آغاز مي‌شود که فرانسه نقطه بعدي حرکت انتخاب مي‌شود. حضور در فرانسه، امکان ارتباط امام با اروپا و رسانه‌هاي خارجي را بيش از پيش فراهم کرده و باعث مي‌شود تحولات انقلاب ايران بيشتر در مرکز توجه قرار بگيرد.
يزدي در نوفل‌لوشاتو علاوه بر آنکه در قامت مترجم ظاهر مي‌شود، فردی بوده که امام خميني وثوق کامل را به او براي ارتباط با آمريکا و ردوبدل‌کردن پيغام‌هاي بين کارتر و امام خميني در بحبوحه روزهايي که ايران به پيروزي انقلاب نزديک مي‌شود، داشته است. در نوفل‌لوشاتو است که مقدمات تشکيل شوراي انقلاب و تهيه پيش‌نويس قانون اساسي جديد صورت مي‌گيرد. يزدي ايده دولت موقت و شوراي انقلاب را طرح مي‌کند. 
يزدي همچنين به همراه مرحوم حسن حبيبي و آيت‌الله موسوي‌خوئيني‌ها از طرف امام خميني به سؤالات خبرنگاران در چارچوب مواضع کلي رهبري انقلاب پاسخ مي‌دهند. زمان حضور در نوفل‌لوشاتو است که ماجراي گوآدلوپ هم رخ مي‌دهد که يکي از نقاط تأثيرگذار بر روند پيروزي انقلاب است. نيمه‌ دي ۵۷ است؛ شاه هنوز ايران را ترک نکرده که کارتر، رئيس‌جمهور آمريکا، کالاهان، نخست‌وزير انگليس، ژيسکاردستن، رئيس‌جمهوري فرانسه و اشميت، صدر اعظم آلمان، در جزيره‌ گوآدلوپ در درياي کارائيب، درباره مهم‌ترين موضوعات روز جهان ازجمله تحولات ايران به مذاکره مي‌پردازند و درباره يک تصميم به اتفاق نظر مي‌رسند و آن هم ترک کشور از سوي شاه است. ابراهيم يزدي زمان حيات خود دراين‌باره گفته است: «از اواخر دسامبر ١٩٧٨ آمريكايي‌ها آرام‌آرام به اين نقطه رسيدند كه پافشاري بر ابقاي شاه فايده‌اي ندارد و تغيير مسير دادند. از طرف ديگر، جنگ سرد در اوج خود و افغانستان در اشغال ارتش روسيه بود، آمريكايي‌ها نگران بودند كه اگر شاه برود، خلأيي كه در ايران ايجاد مي‌شود، چگونه خواهد شد. بنابراين موافقت كردند كه شاه برود، بختيار بيايد و ارتش با انقلاب همكاري كند تا ارتش احتمالا بتواند در انقلاب جايگاهي پيدا كند. از جانب ديگر، نظريه برژينسكي اين بود كه در غياب شاه، تنها نيرويي كه مي‌تواند جلوي خطر كمونيسم را در ايران بگيرد، هماهنگي و ائتلاف ميان نظاميان و روحانيون است. استدلال او اين بود كه روحانيون علي‌الاصول ضدكمونيسم هستند و قدرت بسيج توده‌هاي مردم را هم دارند. نظاميان هم منسجم‌اند؛ ارتش ٤٠٠هزارنفري شاه آموزش‌هاي ضدكمونيستي و ضدشورش ديده ‌بود؛ ائتلاف ميان نظاميان و روحانيون مي‌تواند خطر كمونيسم را بعد از شاه از بين ببرد. سفر هايزر به ايران براي اين نبود كه ارتش كودتا كنند، بلكه او آمد كه مبادا نظاميان بعد از رفتن شاه دست به كارهايي بزنند كه موقعيت ارتش را نزد مردم از بين ببرد. آمريكايي‌ها معتقد بودند اگر ارتش در دوران انقلاب انسجام خودش را حفظ و با انقلاب همراهي كند پس از پيروزي انقلاب و بعد از آن‌كه احساسات عمومي فروكش كرد، آن‌وقت ارتش مي‌تواند به‌راحتي و به‌عنوان بخشي از انقلاب، ادعاي سهم داشته ‌باشد».
يزدي اضافه کرده: «... ما در وضعيتي نبوديم كه بتوانيم در تصميمات گوآدلوپ مؤثر واقع شويم، بنابراين هنگامي‌كه رئيس‌جمهور فرانسه از طريق وزارت امور خارجه‌، پيغام داد شما يك گزارشي، كه نقطه‌نظرات اين طرف را به ما بدهد، تهيه كنيد، آقاي خميني ضرورت آن را تأييد كردند و صادق قطب‌زاده هم آن گزارش را نوشت و به نماينده وزارت امورخارجه تحويل داد. متأسفانه ما هيچ كپي‌اي از آن گزارش نداريم. علتش هم اين است كه وقتي قطب‌زاده پس از پيروزي انقلاب به ايران آمد، لوازم و كتاب‌ها و اسناد موجود در منزل خودش را در پاريس- كه مركز فعاليت‌هايش بود- جمع نكرد و به ايران نياورد. بعد هم او را گرفتند و اعدامش كردند! آپارتمانش در اختيار وكيلي بود كه در فرانسه با او كار مي‌كرد و ما نتوانستيم به آن مدارك دست پيدا كنيم و از سرنوشت آنها بي‌اطلاعم...».
اين بخشي از ١١٨روزي است که يزدي آن را در جلد سوم منتشر کرده و تکليف انتشار آن احتمالا هفته آينده در جلسه با مؤسسه نشر و تنظيم آثار امام روشن خواهد شد. جلسه‌اي که با دستور سيدحسن خميني برگزار خواهد شد.

 

منبع: شرق

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
نفرت از استبداد سلطنتی یا عشق به خمینی؟ / در نقد اظهارات حسن شریعتمداری با عنوان “محدود به دو مطلق”
رضا حاجی: آقای حسن شریعتمداری در مورد مرحوم دکتر ابراهیم یزدی در بزرگداشت چهلمین...
IMAGE
لحظات دردناک وگذرای بازگشت به آدمیت خویش
دکتر حبیب الله پیمان: دربرابر مصایب انسانی ازهرنوعش نمی توان بی تفاوت ماند. احساس...
IMAGE
نماینده کدخدا و اصلاح طلبان
تقی رحمانی: قدیم می گفتن دیدن کدخدا ده لازم است. روحانی هم به درستی می گوید امریکا...
IMAGE
نامه دبیرکل نهضت آزادی ایران به ریاست دانشگاه علامه طباطبایی درپی لغو مجوز سخنرانی ایشان
میزان: مهندس محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی ایران و اولین شهردار تهران پس از انقلاب...
IMAGE
احمد و محمود و محمّد: نگهبانان تبعیض و تعدّی
دکتر عبدالکریم سروش: بنده‌ی پیر خراباتم که لطفش دائم است ورنه لطف شیخ و زاهد گاه...
IMAGE
فقط بازرگان می‌توانست
مهندس توسلی، در دیدار با اعضای انجمن فرهنگ و سیاست دانشجویان دانشگاه شیراز شرايط...
IMAGE
پیام مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران، در سپاس از ملت شریف ایران
میزان: مهندس محمد توسلی، اولین شهردار تهران پس از انقلاب و دبیر کل نهضت آزادی...
IMAGE
سلامت رجایی و سرطان استبداد
عبدالکریم سروش: تولد علیرضا خجسته، کسالتش اندوهبار ولی شجاعتش دلیری‌زاست و فقط...
IMAGE
همچو ایوب در بلا خوش باش!
محسن کدیور:  سالروز تولد علیرضا رجایی است. این یادداشت کوتاه* که با چشم تر نوشته...

مصاحبه ها

IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...
IMAGE
«خوانشي از آغاز و انجام جريان موسوم به ملي - مذهبي» در گفت‌وشنود منتشرنشده با دكتر ابراهيم يزدي
محمدرضا كائيني: سياستمداران معمولاً شخصيتي چندلايه دارند و پس از رسيدن آنان به...
IMAGE
سلبریتیزه شدن روشنفکران و مابقی قضایا
گفتگوی صدا با مقصود فراستخواه:   با توجه به نوع کنشگری روشنفکران، آیا می‌توانیم...
IMAGE
یزدی در مسیر دموکراسی دچار چپ روی و راست روی نشد
گفتگوی روزنامه ابتکار با مهندس محمد توسلی: علیرضا صادقی: دفتر تاریخ معاصر ایران...
IMAGE
طالقانی؛ اسلام رحمانی و گفتمان آزادی
گفتگوی روزنامه همدلی با محمد توسلی : انقلاب به بلوغ رسیده و در آستانه چهل...