گزارش مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی در آلمان + فیلم مراسم

میزان: مراسم یادبود زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران شنبه شب (۲۱ اکتبر) در شهر کلن آلمان به همت جمعی از دوستداران و یاران نهضت آزادی برگزار شد. پس از قرائت قرآن آقایان حسن شریعتمداری، حسن یوسفی اشکوری و تقی رحمانی در بیان شخصیت و عملکرد آن مرحوم به ایراد سخن پرداختند. 

 

در ابتدای مراسم آقای سید حسن شریعتمداری به سخنرانی پرداخت و از سابقه طولانی خود و همچنین مرحوم آیت الله شریعتمداری با نهضت آزادی ایران گفت و عنوان کرد که به هیچ عنوان حاضر به سخنرانی در این مراسم نبودم زیرا نگاه من به مرحوم ابراهیم یزدی نگاه انتقادی است اما چون دوستان نهضت تفاهم داشتند که در جلسه چهلم ابراهیم یزدی هم میتوان ایشان را به معیار نقد سنجید من قبول کردم که در این جلسه شرکت کنم.

در ادامه، ایشان آغاز رابطه خود با دکتر یزدی را از ماجرای تحصن اعضای جمعیت دفاع از آزادی و حقوق بشر در ۲۶ شهریور ۵۷ در منزل آیت الله شریعتمداری و تماسهای مکرر ابراهیم یزدی از هیوستون آمریکا برای جویا شدن از وضعیت متحصنین عنوان کرد.

سپس ایشان تاریخچه مختصری از چرایی و نحوه تاسیس  جمعیت دفاع از آزادی و حقوق بشرتوسط دکتر میناچی و چند تن دیگر ارائه و یادآوری کرد که در ابتدای ناآرامیها در ایران، روحانیون هنوز پا به عرصه مبارزات ننهاده بودند و شعار شاه باید برود در کار نبود و پس از مقاله روزنامه اطلاعات و توهین به آقای خمینی پای روحانیون به عرصه مبارزات در ایران کشیده شد.

او با عنوان اینکه خواسته ملیون، که البته خواسته روحانیون پرنفوذی از قبیل آیت الله شریعتمداری نیز بود، بازگشت به اجرای متمم دوم قانون اساسی مصوب ۱۹۰۶ قبل از ازدیاد اختیارات شاه و دربار بود، به نامه ابراهیم یزدی به آقای خمینی یکماه پیش از عزیمت به پاریس اشاره کرد که دکتر یزدی از ایشان خواسته بود ۱) به متمم دوم قانون اساسی مصوب ۱۹۰۶ وفادار بماند ۲) در سخنرانی های خود به آمریکا حمله نکند ۳) با مراجع قم همکاری کند ۴) از تصمیم تشکیل شورای سلطنت حمایت کند تا شاه کناره گیری کند. سپس اولین دیدار حضوری خود با دکتر ابراهیم یزدی را در ماجرای دیدار با آقای خمینی همراه با مرحوم بازرگان و میناچی و چند تن دیگر عنوان کرد که در آن دیدار سعی در متقاعد کردن آقای خمینی برای قبولی شورای سلطنت داشتند که در جریان آن دیدار مرحوم بازرگان آقای خمینی را آریامهری با عبا و عمامه شناخته بود.

ایشان در ادامه با انتقاد از نهضت آزادی برای نماندن بر عهد خود در حمایت از شورای سلطنت و نامیدن آقای خمینی با عنوان امام خمینی و رهبر انقلاب و حمایت از شعار شاه باید برود، ابراهیم یزدی را مسبب این چرخش دانست و گفت ابراهیم یزدی با تهدید بازرگان به انشعاب از نهضت و تحمیل طرح ۳ ماده ای که شامل ۱)خلع ید از شاه ۲) تشکیل دولت موقت ۳) رفراندوم برای تعیین نوع نظام و تشکیل حکومت اسلامی ۴) مجلس موسسان قانون اساسی ۵) رفراندوم قانون اساسی ۶) انتخابات آزاد میشد سبب قبضه قدرت توسط آقای خمینی و حذف گروههای دیگر در ایران شد.

ایشان در پایان با بیان این مطلب که بازرگان در سال ۶۸ در کتابی با عنوان معیار ارزشها نقد کاملی بر حکومت اسلامی کرده در حالی که ابراهیم یزدی در طول ۲۷ سال دبیرکلی نخواست که خدشه ای بر قداست آقای خمینی وارد کند و عنوان کرد انقلاب ایران برخلاف گفته محمد توسلی دبیرکل جدید نهضت، پیروزی دیپلماسی جهل بر دیپلماسی ظلم و خشونت بود.

 

سخنرانی آقای حسن یوسفی اشکوری بر مبانی اصلاح طلبی با رویکرد نهضت آزادی ایران استوار بود. اشکوری در ابتدا و بعد از تسلیت درگذشت دکتر ابراهیم یزدی از موج عظیم تهمت ها و حرفهای متناقض و داستانهای باور نکردنی در مورد او ابراز تعجب کرد و البته اضافه کرد که طبیعی است کسی که یکی از موثرترین افراد در معماری انقلاب بوده مورد نقد جدی قرار بگیرد. سپس در ادامه گفت که در این جلسه بجای پاسخ به نقدها و صحبت در دفاع یا انتقاد از ابراهیم یزدی و نهضت آزادی به رویکرد اصلاح طلبانه نهضت آزادی یپردازم. نهضت آزادی جریان اصلاح طلبی ما قبل اصلاحات است. سابقه اصلاحات نه به سال ۷۶ که به قبل از انقلاب و جریان نهضت آزادی برمیگردد. وی اصلاح طلبی را اعتقاد به تغییرات تدریجی در نظام حقوقی و حقیقی یک نظام سیاسی تعریف عنوان کرد که اصلاح طلبی نقطه مقابل انقلابی گری است که رویکردی سیاسی یا عملی برای تغییر نظام به هر قیمت و استقرار نظام ایده آل است.  اشکوری گفت در زمان مبارزات علیه شاه افکار مبارزین تغییر بنیادین و زیر و زبر کردن نظام سیاسی بود که در شعارهایشان از قبیل (تا شاه کفن نشود این وطن وطن نشود) متبلور بود و اما در این بین نهضت آزادی تنها گروهی بود که معتقد به اصلاحات و تغییرات تدریجی و نه سرنگونی و زیر و رو شدن نظام (البته تا قبل از عزیمت آقای خمینی به پاریس) بود و مشی اصلاح طلبی خود را تا بعد از انقلاب نیز ادامه داد و اصلاح طلبان کنونی حرفهای بازرگان را با ۲۰ سال تاخیر در حال بازگو کردن هستند.

او سپس با اشاره به این موضوع که نهضت آزادی نه تنها پس از انقلاب از نظام رانده شد بلکه خودش هم نمیخواست وارد قدرت شود، یکی از نقاط قوت ابراهیم یزدی را پشت کردن به قدرت و وفادار ماندن به بازرگان دانست. اشکوری مبانی اصلاح طلبی نهضت آزادی را اینگونه شرح داد که ۱) معتقدند نمیتوان نظام را تغییر داد و ۲) اگر نظام سرنگون بشود بدیلی برای آن وجود ندارد و ایران به سوریه ای دیگر تبدیل میشود.  او سپس در توضیح موضع نهضت سه موضع را برای گروههای سیاسی برشمرد که یا در نظام یا با نظام یا برنظام هستند. و اما نهضت آزادی با نظام هستند اما این به این معنی نیست که ساختار حقوقی این نظام را قبول داشته باشند بلکه همواره سعی در نقد نظام داشته و دارند و به عنوان مثلا نهضت آزادی یکی از معدود صداهایی بود که به برخوردهای دهه ۶۰ اعتراض کرد.

 

در پایان آقای تقی رحمانی به ایراد سخنرانی با عنوان نهضت آزادی هم این دارد هم آن پرداخت. ایشان گفت نهضت آزادی حزبی است که در زمان تاسیس عنوان میکند که حزبیست اسلامی، ایرانی و مصدقی و معتقد به قانون اساسی و بیانیه جهانی حقوق بشر. چاقوی این جریان اما مرحوم بازرگان بود. بازرگان با هویت ملی خودش حزبی اسلامی را تعریف کرد که البته در سال ۵۷ توسط بنیادگرایی اسلامی مصادره شد. رحمانی در ادامه توضیح داد که در ایران ۲ دسته بودند که یک دسته معتقد بودند نهضت آزادی نبایستی تاسیس میشد و نبایستی از جبهه ملی جدا میشد اما دسته دوم معتقد بودند که تشکیل نهضت پاسخ به هویتی بود که اگر شکل نمیگرفت جامعه ایران به دو بخش کمونیست و بنیادگرا تقسیم میشد. بنابراین لزوم وجود جریانی مانند نهضت آزادی به عنوان روشنفکری دینی مسلمان ضروری بود که پدر این جریان هم بازرگان بود. بازرگان به این هویت ایرانی اسلامی نگاه فراگیر داشت زیرا این هویت در شکل اسلامی آن شریعتی و در شکل سازمانی آن ایرانی میشود که بازرگان هیچکدام را قبول نداشت. رحمانی در ادامه توضیح داد که نهضت آزادی علاوه بر هویت دارای مشی هم بود و آن عبارت بود از مشی اصلاح طلبانه. بازرگان حتی در زمانی که یزدی در پاریس معتقد به براندازی رژیم شاه بود معتقد به مشی اصلاح طلبانه بود و در نامه نگاری هایی که در خاطرات یزدی آمده بازرگان از او میپرسد بعد از رفتن شاه چه نظامی قرار است جایگزین شود؟ اما در ذهن مردم انقلاب رخ داده بود و شعارشان تنها شاه باید برود بود در حالیکه بازرگان از معدود افرادی بود که معتقد بود دولت نباید از هم بپاشد و قدرت بایستی آرام منتقل شود.

رحمانی در ادامه افزود مشی اصلاح طلبانه بازرگان در سال ۵۸ به بن بست میرسد که در نامه استعفای بازرگان نیز کاملا مشهود است و وقتی که ما به دهه ۶۰ سراسر کشت و کشتار و خونین، بدون نهضت آزادی نگاه میکنیم به اهمیت حضور این جریان و مشی اصلاح طلبانه آن پی میبریم. و اما پس از بازرگان یزدی این مشی اصلاح طلبانه را ادامه میدهد اما با عزت نفس و سلامت که در اصلاح طلبان کنونی که چشم به قدرت دوخته اند کمتر دیده میشود.

او در ادامه از فعالیت نهضت آزادی تقدیر کرد و گفت نهضت آزادی حزبی بوده که در ایران و بیرون از حاکمیت به حیات خود و مشی اصلاح طلبی خود علیرغم همه فشارها و هزینه ها ادامه داده و هرگاه که میخواهند به اصلاح طلبان فشار بیاورند به نهضت آزادی و ملی مذهبی ها فشار میآورند.

رحمانی همچنین اشاره کرد که ابراهیم یزدی کسی است که در لحظه های فینال در طرف بازرگان ایستاد و به قدرت پشت کرد و مسحور قدرت نشد و این نشان دهنده عزت نفس و سلامت ابراهیم یزدی است. او یزدی را سیاست مداری تحزب گرا و نه فردگرا نامید که همیشه سعی کرد در جریان نهضت آزادی حرکت کند و از تکروی دوری کند.

 

فیلم مراسم را میتوانید از اینجا مشاهده فرمایید.

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
لحظات دردناک وگذرای بازگشت به آدمیت خویش
دکتر حبیب الله پیمان: دربرابر مصایب انسانی ازهرنوعش نمی توان بی تفاوت ماند. احساس...
IMAGE
نماینده کدخدا و اصلاح طلبان
تقی رحمانی: قدیم می گفتن دیدن کدخدا ده لازم است. روحانی هم به درستی می گوید امریکا...
IMAGE
نامه دبیرکل نهضت آزادی ایران به ریاست دانشگاه علامه طباطبایی درپی لغو مجوز سخنرانی ایشان
میزان: مهندس محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی ایران و اولین شهردار تهران پس از انقلاب...
IMAGE
احمد و محمود و محمّد: نگهبانان تبعیض و تعدّی
دکتر عبدالکریم سروش: بنده‌ی پیر خراباتم که لطفش دائم است ورنه لطف شیخ و زاهد گاه...
IMAGE
فقط بازرگان می‌توانست
مهندس توسلی، در دیدار با اعضای انجمن فرهنگ و سیاست دانشجویان دانشگاه شیراز شرايط...
IMAGE
پیام مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران، در سپاس از ملت شریف ایران
میزان: مهندس محمد توسلی، اولین شهردار تهران پس از انقلاب و دبیر کل نهضت آزادی...
IMAGE
سلامت رجایی و سرطان استبداد
عبدالکریم سروش: تولد علیرضا خجسته، کسالتش اندوهبار ولی شجاعتش دلیری‌زاست و فقط...
IMAGE
همچو ایوب در بلا خوش باش!
محسن کدیور:  سالروز تولد علیرضا رجایی است. این یادداشت کوتاه* که با چشم تر نوشته...
IMAGE
علیرضا رجایی؛ نماد «متانت، نجابت و شرافت»
حسن یوسفی اشکوری: اگر کسی از من بپرسد با شناختی که شما از دکتر علیرضا رجایی دارید،...

مصاحبه ها

IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...
IMAGE
«خوانشي از آغاز و انجام جريان موسوم به ملي - مذهبي» در گفت‌وشنود منتشرنشده با دكتر ابراهيم يزدي
محمدرضا كائيني: سياستمداران معمولاً شخصيتي چندلايه دارند و پس از رسيدن آنان به...
IMAGE
سلبریتیزه شدن روشنفکران و مابقی قضایا
گفتگوی صدا با مقصود فراستخواه:   با توجه به نوع کنشگری روشنفکران، آیا می‌توانیم...
IMAGE
یزدی در مسیر دموکراسی دچار چپ روی و راست روی نشد
گفتگوی روزنامه ابتکار با مهندس محمد توسلی: علیرضا صادقی: دفتر تاریخ معاصر ایران...
IMAGE
طالقانی؛ اسلام رحمانی و گفتمان آزادی
گفتگوی روزنامه همدلی با محمد توسلی : انقلاب به بلوغ رسیده و در آستانه چهل...