مراسم بیست و سومین سالگرد درگذشت مهندس بازرگان در قم برگزار شد (گزارش تصویری بهمراه متن سخنرانی)

 

میزان: بیست و سومین سالگرد درگذشت مهندس مهدی بازرگان در قم و در آرامگاه بیات در تاریخ جمعه 29 دیماه96 با حضور بستگان و علاقمندان ایشان و اعضای نهضت آزادی و سایر آزاد اندیشان برگزار شد. در این مراسم که صبح جمعه برپا شد آقایان حجت الاسلام دکتر سلیمانی، دکتر غروی، احد کاظمی و عماد بهاور برای حضار به سخنرانی پرداختند. حضار همچنین پس از این مراسم به اتفاق حجت الاسلام حاج احمد منتظری بنا به رسم همیشگی در بیت مرحوم آیت الله العظمی منتظری حضور یافتند.

به گزارش میزان، حجت الاسلام منتظری، پس از این دیدار در اطلاعیه ای در کانال تلگرام آیت الله العظمی منتظری نوشتند:

به نام خداوند جان و خرد

در بیست و سومین سالگرد رحلت مهندس مهدی بازرگان جمعی از دوستان و علاقه مندان ایشان از سراسر کشور بر سر تربت آن عزیز در قم گرد هم آمدند.

آنان پس از برگزاری این مراسم با حضور در بیت آیت الله العظمی منتظری یاد ایشان را نیز گرامی داشتند.

پس از سخنان آقایان دکتر محمد ملکی و مهندس هاشم صباغیان، اینجانب ضمن خوشامدگویی و تشکر از عزیزان حاضر مطالبی را به عرض دوستان رساندم: «امسال اولین سالی است که این مراسم بدون حضور زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی برگزار میشود؛ گروه پرافتخار نهضت آزادی همواره اعتدال و عقلانیت را سرلوحه خود قرار داده است و من از اینکه با آنان در ارتباط هستم افتخار میکنم؛ شما برادران و خواهران ارجمند نیز همواره خدا را شاکر باشید که با همت والا و تحمل هزینه های گوناگون در مراسم بزرگداشت شادروان مهندس مهدی بازرگان، این شخصیت مومن و فداکار، شرکت کرده اید که یکی از افتخارات ملت ایران بوده و هست. در دین مبین اسلام و در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حقوق مردم به رسمیت شناخته شده و اصل مردم هستند و اگر آنان اعتراض کردند باید شنیده شود و اگر خشمگین شدند خشم ملت خشم مقدس است و مسئولین محترم باید برنامه های خود را مطابق خواست مردم تنظیم نمایند». والسلام.

بیت آیت الله العظمی منتظری
۱۳۹۶/۱۰/۲۹ - احمد منتظری

همچنین پس از آن، تنی چند از اعضای ارشد نهضت آزادی ایران در یک دیدار خصوصی با آیت الله صانعی دیدار کردند.

 

گزارش تکمیلی از سخنرانی آقایان دکتر سلیمانی، دکتر غروی، احد کاظمی و عماد بهاور را در ریل بخوانید:

در ابتدای مراسم حجت الاسلام دکتر عبدالرحیم سلیمانی سخنرانی خود را با قرائت سوره «عصر» آغاز کرد و در ادامه با اشاره به سخن یکی از روشنفکران دینی در مراسم تشییع مهندس بازرگان که «او به نام بازرگان بود و نه به صفت»، گفت: مطابق سوره قرائت شده، او هم به نام بازرگان بود، هم به صفت. اما بازرگانی که تشخیص داده بازار دنیا چگونه بازاری ست و خریدار واقعی و باارزش کیست؛ او در این بازرگانی سود حقیقی را کسب کرد. در سوره مبارکه عصر، پس از سوگند، خداوند می‌فرماید انسان زیان کار است! سود و زیان جایی مطرح می‌شود که بحث سرمایه و بازرگانی مطرح باشد. کسانی که تسلیم حقیقت شدند و عمل صالح انجام دادند و همچنین مردم را به حق و صبر توصیه کردند، در این بازار دچار خسران نمی‌شوند. مهندس بازرگان علاوه بر اینکه همواره به حق و حقیقت توصیه می‌کرد و هزینه آن را پرداخت کرد؛ در این راه با صبوری کامل استوار ماند در نتیجه صبر نیز از دیگر خصلت‌های مهندس بازرگان بود که در وجود ایشان نهادینه شده بود. در آیه دیگر داریم: «ان الله اشتری انفسهم بان لهم الجنه»، که نشان می‌دهد در این بازرگانی نیکو طرف دوم معامله خداست.

در ادامه مراسم، دکتر سید علی اصغر غروی حضور و استقبالی که از مراسم بزرگداشت مرحوم مهندس بازرگان شده است را استقبال از گفتمان و راه آن مرحوم دانست، گفتمانی که از ابتدای انقلاب، کشور بدان نیازمند بوده است و امروز هم که کشور درگیر بحران‌های متعددی می باشد، راهکار برون رفت از آن، رجوع به گفتمان نهضت آزادی ایران است.

وی افزود: اصل اول گفتمان مهندس بازرگان «تدریج» بود که امروز قاطبه افرادی که در زمان انقلاب، ایشان را ملامت می‌کردند، امروز به همین نتیجه رسیده‌اند که برای حل مشکلات کشور بایستی گام به گام پیش رفت و انقلابی عمل کردن برای حل مشکلات راه به جایی نمی‌برد. دوم اینکه صادر کردن انقلاب در این گفتمان معنایی نداشت و اساساً انقلاب صادر کردنی نیست، اما صادر شدنی هست، به شرطی که گفتمان آن انقلاب منطقی و قابل پذیرش باشد، می‌تواند بین کشورهای دیگر منشا اثر باشد.

عضو شورای مرکزی نهضت آزادی ایران گفت: شاخص بعدی اندیشه بازرگان، این بود کار جمعی و حزبی در کار سیاسی را در مقابل با کار انفرادی توصیه می‌کردند و اثر آن را عمیق تر می‌دانستند که این تفکر ایشان، در مقابل اندیشه‌ای بود که شعار «حزب فقط حزب الله» را می‌داد. اما امروز تقریباً همه به فعالیت حزبی معتقد شدند و حتی خوشبختانه وزارت کشور برای تشکیل حزب دعوت می‌کند و قانون احزابی که اخیراً تصویب شده با وجود مشکلاتی که دارد، اما نشان می‌دهد که همه به این نتیجه رسیدند که کار سیاسی باید در چارچوب احزاب سیاسی صورت پذیرد. شاخص دیگر این گفتمان که خوشبختانه اخیراً از تریبون‌های کشور از جمله مجلس هم بر آن تاکید می‌شود، این است که راه حل مشکلات و معضلات اجتماعی وفاق ملی است. نهضت آزادی ایران در حوالی سال 81 نشریه‌ای در حدود 12 صفحه منتشر کرد که ضرورت وفاق ملی در آن مورد تاکید قرار گرفته بود.

غروی در پایان با توجه به از دست دادن تعدادی از بزرگان این گفتمان طی یک سال اخیر از جمله دکتریزدی، مهندس معین فر و آقای شاه حسینی و ...،  از جوانان دعوت کرد این راه را ادامه دهند و بر غنای این گفتمان بیافزایند.

سخنران بعدی مراسم، آقای احد رضایی، از اعضای ارشد نهضت آزادی ایران، بحث انتقال تجربیات از فرهیختگان نسل گذشته به جوانان برای جلوگیری از انقطاع نسل‌ها را بسیار حائز اهمیت دانست. ایشان در ادامه تاکید کردند ما واقع گرایی را در نسل بازرگان می بینیم که تلفیقی بین آرمان و واقعیت انجام می‌دهد. اسلام برای بازرگان وسیله نبود و اخلاق گرایی در دین و صداقت در سیاست مهم‌ترین ابزار مهندس بازرگان به شمار می‌رفت و به همین دلیل است که امروزه شاهد این هستیم که بازگشت به اندیشه مهندس بازرگان در بین بسیاری از نیروهای سیاسی وجود دارد. وی افزود: به همین دلیل است که بین نخبگان، دموکراسی‌خواهی، آزادی‌خواهی و حقوق بشر در اولویت قرار گرفته است. رضایی تاکید کرد: با چنین نگاهی ارج نهادن به دستاوردهای بزرگان عین تقواست.

در انتهای مراسم، آقای عماد بهاور، رئیس شاخه جوانان نهضت آزادی ایران، سخن خود را با یادی از دبیرکل تازه درگذشته نهضت آزادی ایران، مرحوم دکتر یزدی آغاز کرد. وی سپس از لزوم تبیین دقیق و شناخت مشخصات خط بازرگان سخن گفت و اولین ویژگی این خط را این دانست که مسئله و اولیت اصلی، در اندیشه و کنش‌های سیاسی مهندس بازرگان «مسئله ایران» بود.  (ادامه درپست بعدی)

بهاور گفت: در تشخیص این‌که حکومت باید حفظ شود یا تغییر کند، اولویت اصلی برای بازرگان منافع ملی بود. چه در حکومت سابق، چه در زمان حاضر این معیار همواره در ذهن ایشان و یارانشان وجود داشته است. به عنوان مثال در مناقشات اخیر که در کشور به وجود آمد و عده‌ای معتقد به تغییر حکومت بودند، اگر با معیار مهندس بازرگان بخواهیم به تحلیل این موضوع بپردازیم، باید بررسی کنیم که کدامیک از راهکارهای حفظ یا تغییر حکومت بر منافع ملی منطبق است؛ اگر از بین رفتن یک حکومت باعث به مخاطره افتادن تمامیت ارضی یا از بین رفتن منابع متعدد طبیعی یا انسانی ما بشود، حتی اگر به فرض آن حکومت فاسد و ظالم باشد، باید دید آیا تغییر حکومت منطبق بر منافع ملی ما هست یا خیر؟

بهاور تاکید کرد: وقتی مهندس بازرگان از منافع ملی سخن می‌گوید، از منافع ملت ایران سخن می‌گوید، یعنی تمامی انسان‌هایی که در جغرافیای ایران بدون توجه به بحث نژادی، مذهبی و ...  قرار دارند. این رویکرد با ملی‌گرایی باستانگرایانه یا نژادپرستانه متفاوت است، و از این رو ملی‌گرایی مهندس بازرگان، ملی گرایی انسان‌گرا بود؛ پس هنگامی که از منافع ملی سخن می‌گوییم، باید بررسی کنیم که آیا منافع تمامی این انسان‌ها فارغ از نژاد و رنگ پوست و مذهب و ... که در این سرزمین زندگی می‌کنند، تامین می شود یا خیر.

بهاور ادامه داد: بحث دیگر این است که آیا مباحث ایدئولوژیک بر منافع ملی اولویت دارد؟ خط مقابل مهندس بازرگان بیان می‌کرد که ما ایران را برای اسلام می‌خواهیم، که به عقیده ما این نظر، بخشی از مردم ایران را حذف می‌کند. وقتی مهندس بازرگان می‌گفت که اسلام را برای ایران می‌خواهیم، به این معناست که منافع ملی شامل منافع تمامی مردم می‌شود که بخشی از آن‌ها ممکن است با ما هم عقیده نباشند، یا ممکن است از ادیان دیگری باشند یا حتی اساساً دین دار نباشد. هنگامی که ما بخشی از مردم این سرزمین را حذف می‌کنیم، بخشی از تمامیت ارضی را نقض کرده‌ایم. تمامیت ارضی یک سرزمین جدای از مردم آن سرزمین نیست. این معنای اصلی شعار ایران برای تمامی ایرانیان است. با همین استدلال، مهندس بازرگان معتقد بود که اسلام برای ایران است. این جمله از سوی فردی بیان شده است که تمام زندگی‌اش در راستای دین ورزی و فهم عمیق قرآن سپری شد.

عضو دفتر سیاسی نهضت آزادی بیان کرد: بحث بعدی در بررسی ویژگی‌های خط بازرگان، اولویت کنشگری مدنی بر کارگزاری دولتی است. به نظر ما یک جریان سیاسی برای تاثیرگذاری طولانی مدت در یک جامعه، باید مهم‌ترین هدف خود را حفظ گفتمان قرار دهد چرا که این گفتمان‌های غالب هستند که به فرماسیون‌های سیاسی و اجتماعی شکل می‌دهند. در نظام‌های بسته سیاسی، احزاب و جریان‌های اصلاح طلب با ساختاری تماما کارگزاری نمی‌توانند حافظ گفتمان دموکراسی خواهی و آزادی‌خواهی باشند به این دلیل که کارگزار ملزم به رعایت تمامی محدودیت‌ها و حدود و ثغور قدرت است و باید ملزومات بقا در قدرت را بپذیرد تا در عرصه حکومت تاثیرگذار باشد. برای حفظ گفتمان در بلند مدت باید بخشی از نیروهای یک جریان یا سازمان سیاسی کنشگران صرف اجتماعی باشند و وقتی ما از اصلاح طلبی جامعه محور صحبت می‌کنیم منظورمان همین است.

وی افزود: اگر یک فرد یا حزب سیاسی آزادی خواه، مخیر یا مجبور به انتخاب تنها یکی از دو نوع کنش سیاسی کارگزار یا کنشگر باشد، باید کنشگری مدنی را برگزیند و این گزینه ای بود که بازرگان و یارانش در ابتدای انقلاب برگزیدند. درنتیجه شاهد هستیم که گفتمان دموکراسی‌خواهی بازرگان پس از چهل سال همچنان فراگیر و تاثیرگذار است.

a12

a11

a10

a8

a7

a6

a5

a4

a3

a2

a1

 

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
در نقد سخنان حجت الاسلام احمد خاتمی
مهندس امیر خرم: در روز بیست و دوم بهمن ماه و در سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، ریاست...
IMAGE
دادستان و توجیه مرگ
علی مزروعی: دادستان تهران درباره مرگ کاووس سیدامامی اینگونه نوضیح داده است:...
IMAGE
صاعقه مرگ سیدامامی در زندان
عمادالدین باقی: یکشنبه ۲۲ بهمن ۹۶ ساعت ۳ بامداد در خبرها تیتری دیدم که چون صاعقه...
IMAGE
ظهور دوباره احمدی نژاد
احمد زیدآبادی: از نگاه من محمود احمدی نژاد، به عنوان یک مدیر اجرایی، آدم متوهمی...
IMAGE
جاسوسی فعالان محیط زیست و خیانت خیرین مدرسه ساز!
رضا علیجانی: وقتی رهبران یک کشور توهم توطئه داشته باشند همین امر به بدنه امنیتی...
IMAGE
راه حل را از یک جای دیگری از یک گروه مستقلی باید آغاز کرد
بخش هایی از نطق دکتر عبدالکریم سروش در مورد اعتراضات سراسری در ایران: خیلی عجیب...
IMAGE
دکتر سیدامامی؛ قتل، نه خودکشی
مرتضی کاظمیان: دکتر کاووس سید امامی، استاد جامعه‌شناسی و علوم‌سیاسی، و کنش‌گر...
IMAGE
انتخاب “پوشش”، حق زنان است
نرگس محمدی: سال‌هاست “پوشش زنان”، دستمایه حکومتگران در سیطره بر جامعه، تحکیم...
خوش خدمتی یک قاتل! در پاسخ به یاوه سرایی های جلال الدین فارسی درمورد امام موسی صدر
علیرضا کفایی: جلال‌الدین فارسی مجدداً سخنان قبلی خود علیه امام موسی صدر و میرحسین...
IMAGE
روایت یک وکیل فرانسوی از مرحوم قطب‌زاده و آقای خمینی در پشت صحنه انقلاب
سی و هشت سال پس از سقوط رژیم شاه، کریستیان بورگه (Christian Bourguet)، وکیل فرانسوی از نقشش...

مصاحبه ها

IMAGE
امید در جامعه‌شناسی
گفتگوی مجله خبری انجمن جامعه شناسی با سارا شریعتی: سوال: اگر بتوان گفت خوانش فلسفه...
IMAGE
دلایل اقتصادی در انقلاب ۵۷
گفتگوی عصر ایران با دکتر علی رشیدی: ایران در سال‌های ۱۲۸۵ و ۱۳۵۷ خورشیدی دو انقلاب...
IMAGE
احمد خمینی به دنبال رهبری آینده بود
پرونده ویژه زیتون در گفت‌وگو با حجت الاسلام حاج احمد منتظری: زیتون-احسان...
IMAGE
«اهداف مطرح شده در انقلاب ، عینیت پیدا نکرد»
گفتگوی دکتر حبیب الله پیمان با انصاف نیوز: «حبیب‌الله پیمان»، فعال سیاسی، ضمن...
IMAGE
ضرورت اصلاح قوه قضاییه
گفتگوی روزنامه اعتماد با محمد جواد فتحی، نماینده مجلس:   درحالی که رییس قوه قضاییه...
IMAGE
سنگ بنای «سپاه» صبح 23 بهمن گذارده شد
گفت و گوی روزنامه سازندگی با مهندس محمد توسلی: بیست‌وسوم بهمن 1357 اولین روز پیروزی...
IMAGE
گفت و گوی جوادکاشی با پیمان؛ رادیکالیسم،با حفظ ارزش‌های بنیادین لیبرالیسم
گفت وگوی ایران فردا با دکتر حبیب الله پیمان: ایران فردا - (محمدجواد...
IMAGE
دولت موقت قراردادهای اتمی را فسخ نکرد بلکه آنها را معلق گذاشت؛ گفتگو با فریدون سحابی
گفت‌و‌گوی «نسیم بیداری» با دکتر فریدون سحابی: دکتر فریدون سحابی (۱۳۱۶) استاد...
IMAGE
دولت باید در مسائل سیاسی و اقتصادی قاطعیت به خرج دهد
گفتگوی محمد بسته نگار با اعتماد آنلاین: محمد بسته نگار در گفت‌وگو با اعتمادآنلاین...
IMAGE
روایت هرمیداس باوند از دستاوردها و ناکامی های انقلاب ۵۷ در گفت وگو با «ابتکار»
گفتگوی ابتکار با دکتر هرمیداس باوند: ایران به خودی و غیرخودی تقسیم شده است. وقتی...