asnad

sadr yadname

yazdi

جلد اول

(نسخه کامل / 11 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه بدون تصاویر / 5 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه با تصاویر / 68 مگابایت)

 

جلد سوم: 118 روز در نوفل لوشاتو

(6 مگابایت)

 

شرح بازگشت به ایران

در فروردین 1381 و احضار به دادگاه

(3 مگابایت)

 

کتاب ها PDF و به شکل زیپ شده اند.
پس از دانلود، فایل ها را آنزیپ نمایید.

facebook

azadi

bazargan

 sahabi

ezat-sahabi

ebrahim yazdi

seyed-javadi

taleghani

mizankhabar 

IMAGE
بیانیه نهضت آزادی ایران در محکومیت انتقال پایتخت اسرائیل به بیت المقدس
یکشنبه, 26 آذر 1396
فلسطین، وجدان پایمال شده انسانیت  میزان: نهضت آزادی ایران با صدور بیانیه ای با امضای مهندس محمد توسلی دبیرکل این حزب دیرپای ملی و اسلامی و اولین شهردار تهران پس از انقلاب، انتقال پایتخت اسرائیل از تل آویو به بیت المقدس را محکوم نمود و بر احقاق حقوق حقه ی مردم فلسطین تاکید نمود. در بخشی آمده است: “نهضت آزادی ایران در سال های گذشته، قبل و بعد از پیروزی انقلاب، ضمن حمایت از مطالبات بر حق مردم فلسطین، همواره هشدار داده است که حمایت از جنبش...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران به مهندس هاشم صباغیان در پی درگذشت برادر ایشان
شنبه, 25 آذر 1396
میزان خبر: اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در پی درگذشت برادر بزرگتر جناب آقای مهندس هاشم صباغیان از اعضای عالیرتبه این حزب و معاون نخست وزیر دولت موقت، جناب آقای حاج امیر هوشنگ صباغیان، پیام تسلیتی را صادر کردند. متن این پیام بدین شرح است:   بازگشت همه بسوی خداست   جناب آقای مهندس هاشم صباغیان در گذشت برادر گرامیتان مرحوم امیرهوشنگ صباغیان را به جنابعالی که از یاران صمیمی و دیرین زنده‌یاد مهندس بازرگان هستید و خانواده‌‌های محترم،...
IMAGE
رسالت جنبش دانشجویی
جمعه, 17 آذر 1396
مصاحبه نشریه بامداد با محمد توسلی، دبیر کل نهضت آزادی ایران در شصتمین سال فعالیتش به مناسبت 16 آذر، روز دانشجو:   *جناب مهندس شما فعالیت سیاسی را از چه سالی آغاز کردید؟ فعالیت دانشجویی را از سال 36 و در دانشکده فنی شروع کردم. به عنوان عضو انجمن اسلامی دانشجویان، فعالیت سیاسی را از سال 39 (هنگام تشکیل جبهه ملی دوم) به عنوان عضو دانشجویی جبهه و از سال 40 به عنوان عضو دانشجویی نهضت آزادی ایران به همراه بسیاری از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان که به...
IMAGE
جایزه حقوق بشر کانون مدافعان حقوق بشر به علی‌رضا رجایی اهدا شد
علی‌رضا رجایی از سوی کانون مدافعان حقوق بشر به عنوان برنده جایزه «تلاشگر حقوق بشر» سال ۱۳۹۶ هجری شمسی معرفی شد. به گزارش سایت کانون مدافعان حقوق بشر، محمد سیف‌زاده، عضو شورای عالی نظارت کانون مدافعان حقوق بشر، تندیس منشور کوروش را به نشان جایزه تلاشگر حقوق بشر به علی‌رضا...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از نیروهای ملی مذهبی و نهضت آزادی در پی درگذشت استاد طاهر احمدزاده
به یاد و نام خدا انسانی از تبار پاک نهادان این مرز و بوم چشم از جهان فرو بست. خستگی ناپذیر در بیان حق و پیامِ عدالت و آزادی بود. زیرکی، صداقت ، و اخلاص را با هم داشت. جانش با حوادث تلخ و شیرین یگانه بود و راوی امین و منصف در بیان وقایع هشتاد ساله‌ی اخیرِ ایران. طاهر احمد زاده هروی...
IMAGE
طاهر احمدزاده فعال پرسابقه ملی مذهبی و استاندار خراسان در دولت مهندس بازرگان درگذشت
میزان: طاهر احمدزاده فعال پرسابقه ملی مذهب، و پدر شهیدان احمدزاده در سن ۹۶ سالگی درگذشت احمدزاده اولین استاندار خراسان پس از انقلاب ۱۳۵۷ است که نه تنها در دوران حکومت پهلوی بلکه بعد از انقلاب در دفعات مختلف بازداشت شد. طاهر احمدزاده از دهه ۱۳۲۰ در «کانون نشر حقایق اسلامی»...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از اعضا و هواداران نهضت آزادی ایران به مهندس هاشم صباغیان در پی درگذشت خواهر ایشان
میزان: اعضا و علاقمندان نهضت آـزادی ایران با صدور پیام تسلیتی به عضو ارشد این حزب دیرپای ملی اسلامی، جناب آقای مهندس هاشم صباغیان، درگذشت خواهر بزرگوارشان را تسلیت گفتند: متن این پیام بدین شرح است:   بازگشت همه بسوی خداست جناب آقای مهندس هاشم صباغیان در گذشت خواهر گرامیتان را...
IMAGE
متن لوح اهدایی نهضت آزادی ایران به جناب محمد بسته‌نگار در مراسم بزرگداشت ایشان
میزان: مراسم بزرگداشت جناب آقای محمد بسته نگار روز جمعه با حضور شخصیت های سیاسی و همفکران ایشان در دایره المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. در این مراسم مهندس محمد توسلی با سخنرانی و اهدای لوح تقدیر به پاس سال ها مجاهدت مخلصانه و مبارزه علیه استبداد در کنار نهضت آزادی ایران و...
IMAGE
گزارش سمپوزیوم اکنون ما و شریعتی
سمپوزیوم علمی «اکنون، ما و شریعتی» با حضور ۲۷ سخنران در روزهای پایانی هفته گذشته (اول و دوم آذر ماه) در تالار مطهری دانشگاه تربیت مدرس با حضور انبوه دانشجویان برگزار شد تا این مسئله از زوایای گوناگون واکاوی شود که دکتر علی شریعتی چه نسبتی با «ما ایرانیان کنونی» دارد....
IMAGE
دلنوشته نرگس محمد پس از سه سال ندیدن فرزندانش
نرگس محمدی، نایب رییس کانون مدافعان حقوق بشر٬ در سالروز تولد فرزندانش نوشته است که دیگر تصویری روشن و واقعی از چهره‌‌های کودکانش ندارد. نرگس محمدی به اتهام اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام به ۶ سال و تشکیل کمپین لغو گام به گام اعدام (لگام) به ۱۰ سال، در...
IMAGE
آیین بزرگداشت محمد بسته نگار، مبارز آزادیخواه برگزار میشود
میزان: آیین بزرگداشت محمد بسته نگار، این مبارز آزادیخواه و از شاگردان و یاران صادق آیت الله طالقانی و مهندس بازرگان و دکتر یدالله سحابی و از دوستان و یاوران مرحوم مهندس سحابی به همت دوستان و همفکران ایشان برگزار میشود. این مراسم در روز جمعه 10 آذرماه 1396 ساعت 14:30 تا 17 در مکان...
IMAGE
صدیقه وسمقی به قید وثیقه آزاد شد
صدیقه وسمقی پس از تامین وثیقه از بند نسوان زندان اوین آزاد شد. صدیقه وسمقی، شاعر، نویسنده، اسلام پژوه و عضو دوره اول شورای شهر تهران که هنگام بازگشت به‌کشور در فرودگاه امام خمینی  برای ساعاتی بازداشت شده بود٬ ۳۰ مهرماه به دادسرای شهید مقدس اوین احضار و بازداشت شد. خانم ذکتر...
IMAGE
رضا آقاخانی عضو شورای فعالان ملی مذهبی برای اجرای حکم سه سال حبس به زندان فراخوانده شد
رضا آقاخانی عضو شورای فعالان ملی مذهبی به زندان فراخوانده شد. به گزارش سایت ملی مذهبی رضا  آقاخانی به مدت ۵ روز فرصت دارد خود را به زندان اوین معرفی کند. این فعال سیاسی پیش از این به سه سال حبس محکوم شده بود. حکم  زندان این عضو شورای فعالان ملی مذهبی در مرداد ماه ۱۳۹۴  با وجود...
IMAGE
بازدید دبیرکل نهضت آزادی ایران از نمایشگاه مطبوعات
میزان: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران در نمایشگاه مطبوعات حضور یافت و از تعدادی از غرفه‌های رسانه های همسو بازدید کرد. به گزارش میزان، دبیر کل نهضت آزادی ایران با حضور در غرفه‌های نشریات چراغ روشن، ایران فردا، چشم‌انداز ایران، مهرنامه، اندیشه پویا، پیام ابراهیم...
IMAGE
جرس: هرگونه عضویت صدیقه وسمقی در اجزای این وبسایت تکذیب می‌شود
صدیقه وسمقی عضو اسبق شورای شهر،شاعر، نویسنده، مترجم، اسلام پژوه، تحلیل‌گر مسایل سیاسی و اجتماعی هفته‌ی گذشته پس از برگزاری یک دادگاه ۱۵ دقیقه‌ای بازداشت و روانه زندان اوین شد. به گزارش کلمه بر اساس اظهارات وکیل او محمود علیزاده طباطبایی وسمقی به اتهام‌های “عضویت در...
IMAGE
گزارش مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی در آلمان + فیلم مراسم
میزان: مراسم یادبود زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران شنبه شب (۲۱ اکتبر) در شهر کلن آلمان به همت جمعی از دوستداران و یاران نهضت آزادی برگزار شد. پس از قرائت قرآن آقایان حسن شریعتمداری، حسن یوسفی اشکوری و تقی رحمانی در بیان شخصیت و عملکرد آن مرحوم به ایراد...
IMAGE
مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی در آلمان برگزار شد
میزان: به همت اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در آلمان، مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیر کل فقید نهضت آزادی ایران (تقریبا همزمان با چهلمین روز درگذشت وی) غروب شنبه ۲۱ اکتبر در شهر کلن آلمان برگزار شد. مراسم یادبود زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل فقید نهضت...
IMAGE
صدیقه وسمقی بازداشت شد
خانم دکتر صدیقه وسمقی، شاعر، نویسنده، اسلام پژوه و عضو دوره اول شورای شهر تهران، هنگام بازگشت به‌ کشور در فرودگاه امام خمینی برای ساعاتی بازداشت شده بود، امروز به دادسرای شهید مقدس اوین احضار و بازداشت شد. به گزارش زیتون، او در دادگاهی ۱۲ دقیقه‌ای به ریاست قاضی مقیسه محاکمه...
IMAGE
پیام تبریک اعضاء و علاقمندان نهضت آزادی ایران برای تولد دکتر علیرضا رجایی
میزان: اعضاء و علاقمندان نهضت آزادی ایران با صدور دلنوشته ای برای دکتر علیرضا رجایی سالروز تولد ایشان را تبریک گفتند. متن این پیام ارسالی بدین شرح است:  
IMAGE
روایت اسماعیل دوستی از دیدار با کروبی
اسماعیل دوستی با اشاره به دیدار با کروبی گفت: براساس گشایش‌های صورت گرفته موضوع «حصر» قابل حل است. به گزارش ایسنا عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی که پس از شش سال با مهدی کروبی در حصر ملاقات کرده است، اظهار کرد: من برای سومین بار در دوران حصر به دیدار آقای کروبی رفتم که دیدار...
IMAGE
برگزاری بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در لندن
میزان: مراسم بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در شهر لندن در انگلیس فردا چهارشنبه در تاریخ 18 اکتبر 2017 از ساعت 7 تا 10 شب به وقت لندن با سخنرانی آقایان مسعود بهنود، جمیله کدیور، محمدتقی کروبی و فرخ نگهدار برگزار خواهد شد.
IMAGE
نامه دبیرکل نهضت آزادی ایران به مدیرمسئول روزنامه جوان در واکنش به انتشار مصاحبه‌ای از دکتر ابراهیم یزدی
میزان: دبیرکل نهضت آزادی ایران، مهندس محمد توسلی پس از انتشار مصاحبه ای با عنوان ما ملی مذهبی نیستیم در روزنامه جوان مورخه 18 مهر 1396 با دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران دکتر ابراهیم یزدی در چهلمین روز درگذشت ایشان بیانیه ای صادر و خواستار شفاف سازی در این زمینه شد. متن این بیانیه...
IMAGE
گزارش کامل روزنامه اعتماد از سخنراني مهندس محمد توسلي و دکتر محمود صادقي در بزرگداشت دكتر ابراهيم يزدي در دانشگاه تهران
در ايران ماند و پايداري كرد بامداد لاجوردي، محسن آزموده-روزنامه اعتماد: هشتاد سال آزادگي عنوان مراسمي بود كه انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه تهران و علوم پزشكي تهران عصر ديروز در سالن شهيد چمران دانشكده فني اين دانشگاه به مناسبت چهلمين روز درگذشت دكتر ابراهيم يزدي ترتيب...
IMAGE
آخرین وضعیت جسمی علیرضا رجایی
پنج هفته پس از جراحی سنگین برای تخلیه بخش‌هایی از فک فوقانی و عضلات صورت و همچنین چشم راست علیرضا رجایی، این روزنامه‌نگار و فعال ملی مذهبی همچنان درگیر عوارض این عمل سنگین است.بنا به گزارش نزدیکان وی این زندانی سیاسی سابق در چالش جدی با پیامدها و آسیب‌های جراحی و همچنین...
IMAGE
تصاویر منتشر نشده ای از دکتر یزدی (آلبوم موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران)
میزان: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران بمناسبت چهلمین روز درگذشت دکتر ابراهیم یزدی مجموعه ای از تصاویر ایشان را برای اولین بار به انتشار گذاشته  است:   ۱۳۵۷. نوفل‌لوشاتو، دکتر ابراهیم یزدی در معیت امام خمینی   ۲۷ دی ۱۳۵۷. نوفل‌لوشاتو، دکتر ابراهیم یزدی در کنار امام خمینی در...
IMAGE
برگزاری آیین بزرگداشت ابراهیم یزدی در دانشگاه تهران + گزارش تصویری
مراسم بزرگداشت ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه دولت موقت انقلاب و عضو شورای انقلاب اسلامی مصادف با چهلمین روز درگذشت این شخصیت سیاسی انقلاب، برگزار شد.   به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، محمد توسلی عضو دولت موقت انقلاب و فعال سیاسی نزدیک به ابراهیم یزدی در این مراسم که عصر امروز...
IMAGE
گفتگو با مهندس محمد توسلی در مجموعه خشت خام/ نوبت ۳۲ام/
میزان: آقای حسین دهباشی در ادامه پروژه تاریخ آنلاین با نام مجموعه خشت خام که به بررسی تاریخ شفاهی معاصر با گفتگو با سیاستمداران و چهره های شناخته شده می پردازد در نوبت ۳۲ام خود با مهندس محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی ایران به گفتگو نشست. فایل تصویری کامل این گفتگوی دو ساعت و...
IMAGE
برگزاری مراسم بزرگداشت دکتر یزدی در شهر کلن آلمان
همزمان با چهلمین روز درگذشت دبیر کل فقید نهضت آزادی ایران، زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی، مراسم بزرگداشتی در شهر کلن آلمان و به همت اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران برگزار خواهد شد. به گزارش میزان، اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در خارج از کشور با صدور پیامی با شرح ذیل، از...
IMAGE
برگزاری مراسم نکوداشت دکتر ابراهیم یزدی در اراک
مراسم بزرگداشت چهلمین روز درگذشت  “دکتر ابراهیم یزدی” در اراک برگزار می شود. سخنرانان این مراسم که روز دوشنبه ۱۷ مهرماه ساعت ۱۶ الی ۱۸ برگزار خواهد شد به شرح زیر هستند: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهصت آزادی ایراندکتر یوسف یزدی، فرزند مرحوم دکتر ابراهیم یزدیدکتر حسین رفیعی،...
IMAGE
پیام تسلیت اعضا و علاقمندان به نهضت آزادی ایران در خارج از کشور بمناسبت درگذشت مرحوم حسین مظاهری
برادر بزرگوار و استاد محترم، جناب اقای مهندس عبدالعلی بازرگان درگذشت مرحوم حسین مظاهری، پدر همسر گرامیتان را، به سرکار خانم شهلا مظاهری و همسر مکرمه آن مرحوم، شما و همه بستگان تسلیت میگوییم. فقدان انسانی شریف، عزتمند و خدمتگزار که عمری را در پست های مختلف اداری، حتی پس از...
IMAGE
پیام‌تشکر دبیرکل نهضت آزادی ایران خطاب به دکتر حسن روحانی
میزان: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران و اولین شهردار پایتخت پس از پیروزی انقلاب با صدور پیامی ضمن گرامیداشت راه سرور آزادگان، امام حسین (ع) در ایام محرم از دکتر حسن روحانی رییس جمهور کشور و معاون اول و وزیر امور خارجه و دو تن دیگر از معاونانشان آقایان دکتر اسحاق...
IMAGE
پیام تسلیت اعضای نهضت آزادی ایران به مناسبت درگذشت مرحوم حسین مظاهری
برادر ارجمند جناب آقاي مهندس عبدالعلي بازرگان درگذشت پدربزرگوار همسر محترمتان مرحوم حسين مظاهري را به جنابعالي،‌ همسر محترم، سركار خانم شهلا مظاهري،‌ همسر مكرمه آن مرحوم و خانواده محترم مظاهري و سایر وابستگان تسليت مي گوييم. ضمناً‌ مجلس يادبود آن مرحوم روز پنجشنبه 6...
IMAGE
بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در دانشگاه جرج واشنگتن + گزارش تصویری
روز شنبه اول مهر ۱٣۹۶ مراسم بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی تحت عنوان “دکتر ابراهیم یزدی، نیم قرن سیاست‌ورزی خستگی‌ناپذیر” در دانشگاه جرج واشنگتن با به همت جمعی از نیروهای ملی مذهبی و مدافعان توسعه سیاسی در ایران برگزار شد. به گزارش سایت ملی مذهبی این برنامه با حضور دکترسارا،...

نخشب کنشگری جدی، بامطالعه، منظم و متواضع بود

گفت‌وگو زیتون با مهدی هاشمی درباره بنیان‌گذار خداپرستان سوسیالیست:

زیتون ـ مرتضی کاظمیان: هجدهم شهریورماه، سالروز درگذشت دکتر محمد نخشب، نظریه‌پرداز و بنیان‌گذار نهضت خداپرستان سوسیالیست است. نخشب و همفکرانش پایه‌گذار نخستین جمعیت فکری ـ سیاسی با هویت «ملی ـ مذهبی» در تاریخ معاصر ایران، به‌ویژه پس از تکوین «دولت ـ ملت» مدرن، محسوب می‌شوند. تشکیلاتی که از «نهضت خداپرستان سوسیالیست» سر برکشید، و بعدتر، در قالب «جمعیت آزادی مردم ایران» یکی از نیروهای موثر نهضت ملی در ابتدای دهه‌ی ۳۰ به پیشگامی دکتر محمد مصدق بود، و از احزاب اصلی «جبهه ملی ایران» شد. جمعیت مزبور بعدتر با عنوان «حزب مردم ایران» به فعالیت خود ادامه داد.

پس از کودتای آمریکایی ـ انگلیسی ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، نخشب به‌عنوان یکی از پایه‌گذاران و فعالان محوری «نهضت مقاومت ملی» فعال شد. او در مبارزه با حاکمیت استبدادی، و برای دفاع از آرمان‌های نهضت ملی و دیدگاه‌های دکتر مصدق، بارها بازداشت و زندانی شد. سرانجام، و بر اثر تنگناهای حاکم و فشارهای پیوسته و واقعیت‌های تلخ غالب بر جامعه، او با عزم تکمیل تحصیلات خود در رشته علوم اداری کوله‌بار مهاجرت بست.
هرچند نه به قدر کافی، اما درباره اندیشه‌های نخشب و زندگی او، در سال‌های اخیر تا حدودی سخن گفته شده (سایت زیتون نیز سال گذشته مجموعه‌ای را به‌ بهانه چهلمین سالروز درگذشت نخشب منتشر کرد)؛ اما یکی از مقاطع زندگی وی (مهاجرت به ایالات متحده) کمتر مورد تأمل قرار گرفته است.

چگونه مهاجر شد؟
منوچهر گودرزی، از مدیران ارشد وقت سازمان برنامه، که از استادان نخشب در موسسه علوم اداری بود، بانی ادامه تحصیل وی در ایالات متحده شد. گودرزی در خاطرات خود، ضمن اشاره به ویژگی‌های اخلاقی و کاری ارزشمند نخشب، توضیح می‌دهد که چگونه بدون اطلاع وی با شعبه سازمان ملل در تهران برای اخذ بورس ادامه تحصیل مذاکره می‌کند. گودرزی موفق می‌شود بورسی یک‌ساله برای تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم اداری ـ و همزمان فراگیری زبان انگلیسی ـ برای نخشب اخذ کند.
سفارت آمریکا به‌خاطر سوابق مبارزاتی نخشب، نخست در برابر صدور ویزا برای وی مقاومت می‌کند؛ اما پس از پیگیری گودرزی (که افزون بر استادی، مقام ارشد نخشب در سازمان بودجه نیز محسوب می‌شد) و نیز تأیید و تضمین وی، ویزای سفر تحصیلی نخشب برای آمریکا صادر شد.
نخشب در سال ۱۳۳۷ راهی ایالات متحده می‌شود و پس از پایان مقطع فوق‌لیسانس برای ادامه تحصیل در مقطع دکترا و تکمیل تز خود در نیویورک می‌ماند.

همراه نخشب در نیویورک
سیدمهدی هاشمی از فعالان قدیمی نهضت ملی، از معدود کسانی است که در آن مقطع، چند سالی در کنار و همراه نخشب بوده است.
آقای هاشمی در پاییز ۱۳۳۸ و هنگامی که ۲۱ ساله بود، به قصد ادامه تحصیل عازم آمریکا و ساکن نیویورک شد. وی با اشاره به آشنایی خود با گروهی از دانشجویان ایرانی مقیم نیویورک ـ پیش از آغاز سال تحصیلی ـ توضیح می‌دهد: «در بین دانشجویان خیلی زود توجهم به سه نفر جلب شد؛ آن زمان فقط چهار سال از دوران و ماجرای سقوط دکتر مصدق گذشته بود. یکی از آن سه دانشجو، شاهین فاطمی، برادرزاده مرحوم دکتر سیدحسین فاطمی وزیرخارجه معروف دکتر مصدق بود؛ نفر دوم، جوان خوش‌سیمایی بود که ظاهرا چند هفته‌ای بیشتر از ورودش به آمریکا نمی‌گذشت: دکتر ابراهیم یزدی؛ و نفر سوم، جوانی بود نسبتا کوچکتر از دیگران با چهره‌ای گیرا و به تعبیری بسیار “خاکی” و خودمانی که گویا سالهاست مرا می‌شناسد: محمد نخشب
هاشمی با اشاره به قرار جمع وطن‌دوست و آزادی‌خواه برای افزایش دیدار و تماس و همکاری، اضافه می‌کند: «اغلب روزهای آخر هفته در مکان‌های مختلفی دورهم جمع می‌شدیم
این، هم‌زمان بود با مهاجرت دکتر علی شایگان، از همراهان دکتر محمد مصدق؛ دکتر شایگان پس از تحمل سه سال زندان و فشارهای پس از کودتای ۱۳۳۲، راهی ایالات متحده و در دانشگاه مشغول تدریس شده بود.
هاشمی تاکید می‌کند که این جمع (نخشب، یزدی و فاطمی، و نیز صادق قطب‌زاده که از واشنگتن به سه نفر مزبور پیوست) از بانیان و هسته اصلی دانشجویان ایرانی مخالف رژیم شاهنشاهی در ایالات متحده شدند، و در گردهم‌آیی‌ها این موضوع را ابراز و تبلیغ می‌کردند.

برخی ویژگی‌های نخشب
هاشمی تصریح می‌کند که «در تمام این دیدارها و جلسات، بدون شک حضور و مدیریت و صحبت‌های نخشب نمایان بود. من هم به‌خاطر صفا و سادگی‌اش، با او صمیمی‌تر بودم؛ ضمن این‌که او هم مثل من از پایین‌شهر تهران راهی آمریکا شده بود
وی اضافه می‌کند: «بسیار اتفاق افتاد که هر دو با هم در کناری درددل می‌کردیم و از کودتای ۲۸ مرداد می‌گفتیم. در این گفت‌وگوها، مرحوم نخشب درباره فعالیت‌های خود و دیگران در حزب مردم ایران و تشکیلات نهضت مقاومت ملی بعد از سقوط مصدق توضیح می‌داد
او همچنین ادامه می‌دهد: «کاملا بخاطر دارم که نخشب شرح می‌داد پس از سقوط مصدق درحالی‌که مخفی بود با کمک هم‌فکران خود مرتب در حال مبارزه علیه کودتا بود؛ مثلا شرح می‌داد که برای امیدوار کردن مردم در شهرستانها گروهی از آنان تصمیم گرفتند در ماه رمضان و در مراسم مسجد شاه (مسجد امام کنونی) ـ که عده زیادی از بازاری‌ها برای سخنرانی فلسفی جمع می‌شدند و برنامه به‌طور مستقیم از رادیو تهران پخش می‌شد ـ پیش از دیگران نزدیک منبر حضور یابند. عادت سخنران مراسم، فلسفی این بود که حدودا هر ١۵دقیقه یادی از پیامبر می‌کرد و همه مردم صلوات می‌فرستادند. نخشب با همراهانش قرار گذاشته بود بلافاصله پس از صلوات اول، همه با هم چندین بار فریاد بزنند: «نهضت ادامه دارد!»، و به این ترتیب ندای آنان به همه‌جا برسد که کودتا تسلط کامل پیدا نکرده است. این برنامه ـ چنان که نخشب توضیح داد ـ به‌خوبی اجرا شده و سخنرانی به‌هم ریخته بود. نخشب و دوستانش نیز توانسته بودند از محل فرار کنند
این فعال ملی تاکید می‌کند که «محمد نخشب با تمام ایرانیان و خصوصا جوان‌های ایرانی تفاوت بسیار زیادی داشت. او هرگز به فکر و دنبال گردش و سرگرمی و تفریح نبود؛ تنها تفریح وی، بازی شطرنج بود. وی در یک خوابگاهی دانشجویی زندگی می‌کرد. در تمام گردهم‌آیی‌ها، نخشب یکی از سخنگویان بود و تمام جدیت خود را صرف جذب دانشجویان در محفل مبارزات سیاسی خود می‌کرد
وی به بیان خاطره‌ای قابل تأمل می‌پردازد؛ «فراموش نمی‌کنم، یک‌شنبه‌ای عده‌ای از ما بوسیله اتوبوس روانه پیک‌نیکی بودیم. من و نخشب کنار هم قرار داشتیم و او طبق معمول مشغول مطالعه روزنامه نیویورک تایمز بود. این هم‌زمان بود با رویدادهای مترتب بر سقوط پادشاهی عراق، و پایان پیمان بغداد/سنتو؛ پیمانی امنیتی میان ایران و عراق و ترکیه و پاکستان به اتفاق آمریکا به نیت مقابله با اتحاد جماهیر شوروی. در بین مدارکی که در مرکز این سازمان در بغداد بدست آمده بود، گویا مدرکی وجود داشت دال بر توافق ایران و آمریکا، ‌که در صورت حمله شوروی به ایران ـ که می‌توانست شروع جنگ جهانی سوم محسوب شود ـ ایران به ایالات متحده اجازه داده بود با حملات اتمی خود شمال ایران را برای شوروی غیرقابل کنترل کند. این موضوع در روزنامه نیویورک تایمز آمده بود و نخشب از این بابت بسیار نگران بود

اقدام جسورانه؛ اعتراض ماندگار
مهدی هاشمی در بخش دیگری از سخنان خود به «سهم زیاد» نخشب در برگزاری راهپیمایی اعتراض‌آمیز گروهی از دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا در برابر ساختمان سازمان ملل در شهریورماه سال ۱۳۳۹ اشاره می‌کند؛ تظاهراتی که «باعث عصبانیت بسیار اردشیر زاهدی سفیر ایران شد و در داخل کشور، به‌ویژه در دانشگاه تهران بازتاب و هیجان زیادی ایجاد کرد
این فعال ملی همچنین در شرح فعالیت‌های سیاسی نخشب در آن مقطع، اضافه می‌کند: «شاید بزرگترین اقدام سیاسی محمد نخشب در آن زمان در گردهم‌آیی سالیانه دانشجویان ایرانی انجام شد؛ مراسمی که با هزینه سفارت برگزار می‌شد و حدود ۱۵۰ نفر (ازجمله اردشیر زاهدی و همسرش) در آن حضور داشتند. روز آخر برنامه و قبل از انجام انتخابات هیأت مدیره، نخشب به‌عنوان یک دانشجو بلند شد و به صحبت پرداخت و آرام آرام جو جلسه را عوض کرد. او از مسائل سیاسی روز و افتخارات دکتر مصدق سخن گفت و در انتها نیز اظهار داشت که من مفتخرم که خود را پیرو پیشوای نهضت ملی ایران دکتر محمد مصدق اعلام کنم
هاشمی ادامه می‌دهد: «با این نطق بسیار هیجان‌انگیز ناگهان همه شروع به کف‌زدن کردند و جو جلسه کاملا عوض شد. زاهدی و عده‌ای دیگر جلسه را ترک کردند؛ انتخابات انجام شد و برای اولین بار سازمان دانشجویان ایرانی در آمریکا به‌دست مخالفان حکومت افتاد و مبارزه علنی با رژیم وقت ابعاد جدیدتری پیدا کرد و علنی شد

یک زندگی سیاسی
چنان‌که هاشمی توضیح می‌دهد، نخشب هم‌زمان با تحصیل در مقطع دکترا، در سازمان ملل نیز مشغول به کار شد و از این طریق «هزینه‌ زندگی خود را تأمین می‌کرد»؛ «با وجود این حقیقت که او تمام‌وقت یا نیمه‌وقت کار می‌کرد تا هزینه زندگی‌اش تأمین شود، توانست تحصیلات خود را در مقطع دکتری به پایان برساند.» او تصریح می‌کند: «فکر نمی‌کنم که نخشب حتی یک روز خود را بی‌جهت گذرانده باشد
نخشب بعدتر «با خانمی سوریه‌ای‌تبار که او نیز فعالیت‌های اجتماعی و انسان‌دوستانه داشت، ازدواج کرد. فراموش نمی‌کنم که به من تذکر داد که ضمن تبریک ازدواج به همسرش، مسلمان شدن وی را نیز ـ که خانواده ایشان از مسیحیان سوریه بودند ـ تبریک بگویم
هاشمی معتقد است که «در آن هنگام که اکثریت جوانان به‌سوی مارکسیسم و دیدگاه‌های چپ جذب می‌شدند، گروه دیگری نیز همچون نخشب و یزدی، تکیه به آموزه‌های اسلامی را راه نجات می‌دانستند.» وی البته اضافه می‌کند که «نخشب با وجود مخالفت با چپی‌ها، هرگز آنها را نمی‌کوبید
وی همچنین نخشب را کنشگری «به‌شدت مبارز و نترس و پیگیر» توصیف می‌کند، و درباره دیگر ویژگی‌های فردی او می‌گوید: «هیچ جنبه عصبانیت هرگز از او بیاد ندارم؛ میزان مطالعات او بیش از دیگران بود؛ در برخورد با سایرین بسیار متواضع بود؛ و در پیگیری کارها جدی و منظم و همیشه سر وقت بود
هاشمی اضافه می‌کند: «نخشب به هیچ‌ وجه فکر تفریح و آسایش نبود؛ همچنین اهل ریا و “جانماز آب کشیدن” نبود؛ با استدلال خوب خود نیازی به جار و جنجال نداشت؛ و برخلاف برخی از فعالان سیاسی وقت، اصلا به‌دنبال ریاست و پست و مقام یا سوء‌استفاده از امکانات نبود
وی همچنین به‌یاد می‌آورد، زمانی‌که در ابتدای دهه ۱۳۴۰ برای شرکت در نشست کنفدراسیون دانشجویان عازم پاریس می‌شود؛ «نخشب دو نامه برای دو تن از هم‌رزمان خود به من داد که به آنها برسانم؛ یکی از آنها برای جوانی آرام و سر به‌ زیر بود به‌نام علی شریعتی؛ در آن زمان، شریعتی اصلا مشهور نبود
شریعتی ـ که زمانی عضو نهضت خداپرستان سوسیالیست بود ـ بعدتر، و پس از بازگشت به ایران، به‌شکلی روزافزون شهرت و مقبولیت یافت. تبیین مثلث «زر، زور و تزویر» توسط شریعتی، به نوعی بازخوانی ایده نخشب محسوب می‌شد.
نخشب در کنار دکتر شایگان، و همراه با ابراهیم یزدی، شاهین فاطمی، صادق قطب‌زاده و مصطفی چمران، عضو هیأت اجرایی جبهه ملی در آمریکا بود؛ ریاست شورا را دکتر شایگان برعهده داشت. نخشب همچنین مسئول انتشار نشریه «اندیشه جبهه» ارگان تئوریک جبهه ملی بود.
افزون بر اینها، نخشب در دوران مهاجرت برای همفکری و همراهی مسلمانان آمریکا و فرقه‌های مختلف از کشورهای گوناگون، کوشش‌های ماندگار مبذول کرد.
هم‌زمان با تشدید اختناق و سرکوب در داخل ایران، و به حاشیه رفتن جبهه ملی و در پیش گرفتن سیاست «صبر و انتظار»، نخشب ماندن در غربت و هجرت را به بازگشت ترجیح داد؛ تصمیمی که تا هنگام مرگ ادامه یافت. نظریه‌پرداز و بنیان‌گذار نهضت خداپرستان سوسیالیست ۱۸ شهریورماه ۱۳۵۵ و هنگامی که عازم یکی از گردهم‌آیی‌های مسلمانان در نیویورک بود، در ایستگاه قطار چشم بر جهان فروبست.

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
خداحافظ طاهرآقا
درباره طاهر احمدزاده موسس کانون نشر حقایق اسلامی مشهد محمد هادی هادی زاده یزدی:...
IMAGE
خاطراتی از طاهر احمد زاده
مهندس محمد توسلی: می خواهم به طور خلاصه و به بهانه درگذشت مرحوم طاهر احمدزاده هروی...
IMAGE
راهبرد پیش رو: "تقويت فرآيند گذار به دموكراسي"
مهندس محمد توسلی: در دوران دوازدهمين انتخابات رياست جمهوري اردیبهشت 1396 و همچنين...
IMAGE
صفر ریال/خاطره مرحوم احمدزاده از سفر مهندس بازرگان بعنوان نخست وزیر به خراسان
محسن قناويزچي: طاهر احمد زاده بزرگ مردی است که تکرار شدنی نیست. خاطرم هست پس از...
IMAGE
غروب خورشید یک اسطوره
حسن یوسفی‌اشکوری:   اصطلاحات و عناوین در زبان رایج و محاوره‌ای فارسی دیری است که...
IMAGE
طاهرآقا احمدزاده؛ هفت دهه مبارزه
مرتضی کاظمیان : انگار همین دیروز بود، بهار ۱۳۸۰؛ از زیر چشم‌بند و در محوطه کوچک...
IMAGE
طاهرآقا، آخرین آزاده قلندرِ خراسانی
حسن فرشتیان: اولین بار او را در آغوش مردمانی دیدم که عاشقانه او را در خیابان‌های...
IMAGE
همراه با بسته‌نگار
دکتر سیدمحمدمهدی جعفری: در بهار ۱۳۴۰ به انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شیراز...
IMAGE
از او یک ترک اولی ندیده‌ام بمناسبت بزرگداشت محمد بسته نگار
مهندس لطف الله میثمی: با محمد بسته‌نگار از بدو ورودش به دانشکده حقوق دانشگاه...
IMAGE
بسته نگار،نگار ما
تقی رحمانی: ارج  نهادن به بسته نگار که نامش محمد است برای  امثال من در چند نکته مهم...

مصاحبه ها

IMAGE
خاطراتی از ۶۰ سال مبارزه، بازخوانی مصاحبه با مرحوم طاهر احمدزاده
کانون به یک پایگاه مهم برای نهضت ملی تبدیل شد و پس از کودتا هم نقش عمده‌ای در نهضت...
IMAGE
تقویت روند کادرسازی علمی در دانشگاه‌ها
تشکیل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه در گفت‌وگوی «آسمان آبی» با مهندس محمد توسلی:...
IMAGE
تهران و بحران زلزله
گفت و گو با مهندس محمد توسلی: زلزله کرمانشاه و تبعات بعد از آن بهانه‌ای شد تا...
IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
چالش های اصلی مدیریت شهر تهران
محافظه کاران نمی خواهند رانت ها را از دست بدهند  گفت وگوی روزنامه آرمان با مهندس...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...