asnad

sadr yadname

yazdi

جلد اول

(نسخه کامل / 11 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه بدون تصاویر / 5 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه با تصاویر / 68 مگابایت)

 

جلد سوم: 118 روز در نوفل لوشاتو

(6 مگابایت)

 

شرح بازگشت به ایران

در فروردین 1381 و احضار به دادگاه

(3 مگابایت)

 

کتاب ها PDF و به شکل زیپ شده اند.
پس از دانلود، فایل ها را آنزیپ نمایید.

facebook

azadi

bazargan

 sahabi

ezat-sahabi

ebrahim yazdi

seyed-javadi

taleghani

mizankhabar 

IMAGE
راه‌حل مشکل ساختار اجرائی کشور چیست؟
جمعه, 26 آبان 1396
محمد توسلی: خبر توافق سران سه قوه برای اصلاح ساختار مدیریتی برخی از وزارتخانه‌ها در روزنامه «شرق» 21 آبان، با توجه به مشکلات ساختار مدیریت کشور، به‌طور طبیعی توجه همه کسانی که دغدغه اصلاح امور کشور را دارند، جلب می‌کند؛ اما با وجود تکذیب این خبر از سوی دولت، این موضوع می‌تواند به‌عنوان یک طرح پیشنهادی بررسی شود. براساس آنچه در این گزارش روایت شده « وزارت راه‌وشهرسازی به دو وزارتخانه مسکن و شهرسازی و امور راهداری تقسیم می‌شود و سازمان...
IMAGE
چالش های اصلی مدیریت شهر تهران
یکشنبه, 21 آبان 1396
محافظه کاران نمی خواهند رانت ها را از دست بدهند  گفت وگوی روزنامه آرمان با مهندس محمد توسلی : احسان انصاری-روزنامه آرمان: شاید کمتر کسی فکر می کرد شهرداری تهران در طول تاریخ انقلاب اسلامی به یکی از چالش برانگیزترین و بحرانی ترین مراکز مدیریتی کشور تبدیل شود به شکلی که هیچ زمان حاشیه ها از آن دور نباشد. این در حالی است که نگاه هر کدام از جریان های سیاسی نیز به شهرداری تهران متفاوت بوده است. اصلاح طلبان با حضور در مدیریت شهر تهران به دنبال تحقق...
IMAGE
دفاع از حق شهروندی نیکنام
یکشنبه, 21 آبان 1396
مهندس محمد توسلی: در ماجرای سپنتا نیکنام، عضو شورای شهر یزد که با وجود کسب آراء شهروندان شهر یزد، ولی به دلیل زرتشتی بودن، به حکم دیوان عدالت اداری و نظر نهایی شورای نگهبان، عضویتش در این شورا تعلیق شد،  چند ابهام و نکته اساسی وجود دارد که با توجه به اصول صریح قانون اساسی در خصوص حقوق شهروندان، اذهان عمومی را نسبت به این حکم شورای نگهبان قانع  نکرده است. نخستین ابهام این است که ایشان در دوره قبل عضو شورای شهر بودند و در آن دوره هیچ مشکلی...
IMAGE
صدیقه وسمقی به قید وثیقه آزاد شد
صدیقه وسمقی پس از تامین وثیقه از بند نسوان زندان اوین آزاد شد. صدیقه وسمقی، شاعر، نویسنده، اسلام پژوه و عضو دوره اول شورای شهر تهران که هنگام بازگشت به‌کشور در فرودگاه امام خمینی  برای ساعاتی بازداشت شده بود٬ ۳۰ مهرماه به دادسرای شهید مقدس اوین احضار و بازداشت شد. خانم ذکتر...
IMAGE
رضا آقاخانی عضو شورای فعالان ملی مذهبی برای اجرای حکم سه سال حبس به زندان فراخوانده شد
رضا آقاخانی عضو شورای فعالان ملی مذهبی به زندان فراخوانده شد. به گزارش سایت ملی مذهبی رضا  آقاخانی به مدت ۵ روز فرصت دارد خود را به زندان اوین معرفی کند. این فعال سیاسی پیش از این به سه سال حبس محکوم شده بود. حکم  زندان این عضو شورای فعالان ملی مذهبی در مرداد ماه ۱۳۹۴  با وجود...
IMAGE
بازدید دبیرکل نهضت آزادی ایران از نمایشگاه مطبوعات
میزان: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران در نمایشگاه مطبوعات حضور یافت و از تعدادی از غرفه‌های رسانه های همسو بازدید کرد. به گزارش میزان، دبیر کل نهضت آزادی ایران با حضور در غرفه‌های نشریات چراغ روشن، ایران فردا، چشم‌انداز ایران، مهرنامه، اندیشه پویا، پیام ابراهیم...
IMAGE
جرس: هرگونه عضویت صدیقه وسمقی در اجزای این وبسایت تکذیب می‌شود
صدیقه وسمقی عضو اسبق شورای شهر،شاعر، نویسنده، مترجم، اسلام پژوه، تحلیل‌گر مسایل سیاسی و اجتماعی هفته‌ی گذشته پس از برگزاری یک دادگاه ۱۵ دقیقه‌ای بازداشت و روانه زندان اوین شد. به گزارش کلمه بر اساس اظهارات وکیل او محمود علیزاده طباطبایی وسمقی به اتهام‌های “عضویت در...
IMAGE
گزارش مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی در آلمان + فیلم مراسم
میزان: مراسم یادبود زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران شنبه شب (۲۱ اکتبر) در شهر کلن آلمان به همت جمعی از دوستداران و یاران نهضت آزادی برگزار شد. پس از قرائت قرآن آقایان حسن شریعتمداری، حسن یوسفی اشکوری و تقی رحمانی در بیان شخصیت و عملکرد آن مرحوم به ایراد...
IMAGE
مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی در آلمان برگزار شد
میزان: به همت اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در آلمان، مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیر کل فقید نهضت آزادی ایران (تقریبا همزمان با چهلمین روز درگذشت وی) غروب شنبه ۲۱ اکتبر در شهر کلن آلمان برگزار شد. مراسم یادبود زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل فقید نهضت...
IMAGE
صدیقه وسمقی بازداشت شد
خانم دکتر صدیقه وسمقی، شاعر، نویسنده، اسلام پژوه و عضو دوره اول شورای شهر تهران، هنگام بازگشت به‌ کشور در فرودگاه امام خمینی برای ساعاتی بازداشت شده بود، امروز به دادسرای شهید مقدس اوین احضار و بازداشت شد. به گزارش زیتون، او در دادگاهی ۱۲ دقیقه‌ای به ریاست قاضی مقیسه محاکمه...
IMAGE
پیام تبریک اعضاء و علاقمندان نهضت آزادی ایران برای تولد دکتر علیرضا رجایی
میزان: اعضاء و علاقمندان نهضت آزادی ایران با صدور دلنوشته ای برای دکتر علیرضا رجایی سالروز تولد ایشان را تبریک گفتند. متن این پیام ارسالی بدین شرح است:  
IMAGE
روایت اسماعیل دوستی از دیدار با کروبی
اسماعیل دوستی با اشاره به دیدار با کروبی گفت: براساس گشایش‌های صورت گرفته موضوع «حصر» قابل حل است. به گزارش ایسنا عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی که پس از شش سال با مهدی کروبی در حصر ملاقات کرده است، اظهار کرد: من برای سومین بار در دوران حصر به دیدار آقای کروبی رفتم که دیدار...
IMAGE
برگزاری بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در لندن
میزان: مراسم بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در شهر لندن در انگلیس فردا چهارشنبه در تاریخ 18 اکتبر 2017 از ساعت 7 تا 10 شب به وقت لندن با سخنرانی آقایان مسعود بهنود، جمیله کدیور، محمدتقی کروبی و فرخ نگهدار برگزار خواهد شد.
IMAGE
نامه دبیرکل نهضت آزادی ایران به مدیرمسئول روزنامه جوان در واکنش به انتشار مصاحبه‌ای از دکتر ابراهیم یزدی
میزان: دبیرکل نهضت آزادی ایران، مهندس محمد توسلی پس از انتشار مصاحبه ای با عنوان ما ملی مذهبی نیستیم در روزنامه جوان مورخه 18 مهر 1396 با دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران دکتر ابراهیم یزدی در چهلمین روز درگذشت ایشان بیانیه ای صادر و خواستار شفاف سازی در این زمینه شد. متن این بیانیه...
IMAGE
گزارش کامل روزنامه اعتماد از سخنراني مهندس محمد توسلي و دکتر محمود صادقي در بزرگداشت دكتر ابراهيم يزدي در دانشگاه تهران
در ايران ماند و پايداري كرد بامداد لاجوردي، محسن آزموده-روزنامه اعتماد: هشتاد سال آزادگي عنوان مراسمي بود كه انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه تهران و علوم پزشكي تهران عصر ديروز در سالن شهيد چمران دانشكده فني اين دانشگاه به مناسبت چهلمين روز درگذشت دكتر ابراهيم يزدي ترتيب...
IMAGE
آخرین وضعیت جسمی علیرضا رجایی
پنج هفته پس از جراحی سنگین برای تخلیه بخش‌هایی از فک فوقانی و عضلات صورت و همچنین چشم راست علیرضا رجایی، این روزنامه‌نگار و فعال ملی مذهبی همچنان درگیر عوارض این عمل سنگین است.بنا به گزارش نزدیکان وی این زندانی سیاسی سابق در چالش جدی با پیامدها و آسیب‌های جراحی و همچنین...
IMAGE
تصاویر منتشر نشده ای از دکتر یزدی (آلبوم موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران)
میزان: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران بمناسبت چهلمین روز درگذشت دکتر ابراهیم یزدی مجموعه ای از تصاویر ایشان را برای اولین بار به انتشار گذاشته  است:   ۱۳۵۷. نوفل‌لوشاتو، دکتر ابراهیم یزدی در معیت امام خمینی   ۲۷ دی ۱۳۵۷. نوفل‌لوشاتو، دکتر ابراهیم یزدی در کنار امام خمینی در...
IMAGE
برگزاری آیین بزرگداشت ابراهیم یزدی در دانشگاه تهران + گزارش تصویری
مراسم بزرگداشت ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه دولت موقت انقلاب و عضو شورای انقلاب اسلامی مصادف با چهلمین روز درگذشت این شخصیت سیاسی انقلاب، برگزار شد.   به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، محمد توسلی عضو دولت موقت انقلاب و فعال سیاسی نزدیک به ابراهیم یزدی در این مراسم که عصر امروز...
IMAGE
گفتگو با مهندس محمد توسلی در مجموعه خشت خام/ نوبت ۳۲ام/
میزان: آقای حسین دهباشی در ادامه پروژه تاریخ آنلاین با نام مجموعه خشت خام که به بررسی تاریخ شفاهی معاصر با گفتگو با سیاستمداران و چهره های شناخته شده می پردازد در نوبت ۳۲ام خود با مهندس محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی ایران به گفتگو نشست. فایل تصویری کامل این گفتگوی دو ساعت و...
IMAGE
برگزاری مراسم بزرگداشت دکتر یزدی در شهر کلن آلمان
همزمان با چهلمین روز درگذشت دبیر کل فقید نهضت آزادی ایران، زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی، مراسم بزرگداشتی در شهر کلن آلمان و به همت اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران برگزار خواهد شد. به گزارش میزان، اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در خارج از کشور با صدور پیامی با شرح ذیل، از...
IMAGE
برگزاری مراسم نکوداشت دکتر ابراهیم یزدی در اراک
مراسم بزرگداشت چهلمین روز درگذشت  “دکتر ابراهیم یزدی” در اراک برگزار می شود. سخنرانان این مراسم که روز دوشنبه ۱۷ مهرماه ساعت ۱۶ الی ۱۸ برگزار خواهد شد به شرح زیر هستند: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهصت آزادی ایراندکتر یوسف یزدی، فرزند مرحوم دکتر ابراهیم یزدیدکتر حسین رفیعی،...
IMAGE
پیام تسلیت اعضا و علاقمندان به نهضت آزادی ایران در خارج از کشور بمناسبت درگذشت مرحوم حسین مظاهری
برادر بزرگوار و استاد محترم، جناب اقای مهندس عبدالعلی بازرگان درگذشت مرحوم حسین مظاهری، پدر همسر گرامیتان را، به سرکار خانم شهلا مظاهری و همسر مکرمه آن مرحوم، شما و همه بستگان تسلیت میگوییم. فقدان انسانی شریف، عزتمند و خدمتگزار که عمری را در پست های مختلف اداری، حتی پس از...
IMAGE
پیام‌تشکر دبیرکل نهضت آزادی ایران خطاب به دکتر حسن روحانی
میزان: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران و اولین شهردار پایتخت پس از پیروزی انقلاب با صدور پیامی ضمن گرامیداشت راه سرور آزادگان، امام حسین (ع) در ایام محرم از دکتر حسن روحانی رییس جمهور کشور و معاون اول و وزیر امور خارجه و دو تن دیگر از معاونانشان آقایان دکتر اسحاق...
IMAGE
پیام تسلیت اعضای نهضت آزادی ایران به مناسبت درگذشت مرحوم حسین مظاهری
برادر ارجمند جناب آقاي مهندس عبدالعلي بازرگان درگذشت پدربزرگوار همسر محترمتان مرحوم حسين مظاهري را به جنابعالي،‌ همسر محترم، سركار خانم شهلا مظاهري،‌ همسر مكرمه آن مرحوم و خانواده محترم مظاهري و سایر وابستگان تسليت مي گوييم. ضمناً‌ مجلس يادبود آن مرحوم روز پنجشنبه 6...
IMAGE
بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در دانشگاه جرج واشنگتن + گزارش تصویری
روز شنبه اول مهر ۱٣۹۶ مراسم بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی تحت عنوان “دکتر ابراهیم یزدی، نیم قرن سیاست‌ورزی خستگی‌ناپذیر” در دانشگاه جرج واشنگتن با به همت جمعی از نیروهای ملی مذهبی و مدافعان توسعه سیاسی در ایران برگزار شد. به گزارش سایت ملی مذهبی این برنامه با حضور دکترسارا،...
IMAGE
پیام تبریک اعضا و علاقه‌مندان نهضت آزادی ایران در خارج از کشور به دبیرکل جدید
میزان: اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران با انتشار پیام تبریکی خطاب به مهندس محمد توسلی، انتخاب وی بعنوان دبیر کل جدید نهضت آزادی ایران را تبریک گفتند. به گزارش ندای آزادی متن این پیام بشرح زیر است:   جناب آقای مهندس محمد توسلی انتخاب شایسته جنابعالی به دبیرکلی نهضت آزادی...
IMAGE
پيام تبریک آيت الله گرامي به دبير كل جدید نهضت آزادي ایران
میزان: آیت الله العظمی محمدعلی گرامی، مرجع عظام تقلید شیعه در پی انتصاب مهندس محمد توسلی به دبیر کلی نهضت آزادی ایران پیام تبریکی با خط خویش صادر کرده که متن آن بدین شرح است:   جناب آقاي دكتر محمد توسلي انتخاب شايسته حضرتعالي به دبير كلي نهضت آزادي را تبريك گفته، اميدوارم با...
IMAGE
پیام تبریک محمد بسته نگار و طاهره علایی طالقانی خطاب به دبیرکل جدید نهضت آزادی ایران
میزان: آقای محمد بسته نگار و همسر ایشان خانم طاهره علایی طالقانی دختر مرحوم آیت الله طالقانی بمناسبت انتصاب مهندس محمد توسلی به دبیرکلی نهضت آزادی ایران پیام تبریکی صادر کردند که متن آن بدین شرح است: برادر ارجمند جناب آقای مهندس محمد توسلی انتخاب شما را به مقام دبیرکلی نهضت...
بيانيه‌ جمعی از روزنامه‌نگاران اصلاح‌طلب و كنشگران مدنی ايران در محكوميت سخنان ترامپ عليه ايران
مردم آگاه و صلح طلب جهان، ما گروهي از روزنامه نگاران صلح طلب و كنشگران مدني ايران ، ضمن محكوم كردن سخنان سخيف و مداخله جويانه ترامپ در إجلاس مجمع عمومي سازمان ملل متحد، و اظهار تأسف از جايگاهي كه بجاي سخن راندن در خصوص صلح از تريبونش، فرياد جنگ افروزي شنيده مي شود! اعلام مي...
IMAGE
پیام تبریک جمعی از فعالین سیاسی به مهندس توسلی
میزان: در پی انتخاب و معرفی مهندس محمد توسلی به عنوان دبیر کل نهضت آزادی ایران، جمعی از کوشندگان سیاسی خارج از کشور پیام تبریکی خطاب به مهندس توسلی ارسال نمودند. به گزارش ندای آزادی متن این پیام بشرح زیر است: به نام خدا خدمت جناب آقای مهندس محمد توسّلیانتخاب شایسته و بایسته...
IMAGE
پیام تسلیت مهندس عبدالعلی بازرگان در پی درگذشت مرحوم حسین مظاهری
میزان: مهندس عبدالعلی بازرگان با صدور پیامی در پی درگذشت مرحوم حسین مظاهری، درگذشت ایشان را تسلیت گفت. متن این پیام بدین شرح است: به نام خدا درگذشت مرحوم حسین مظاهری، پدر ارجمند همسر وفادارم، که عمری را در خداپرستی و خدمت به خلق گذراند، موجب تاسف و تاثر فراوان است. فقدان کسی که...
IMAGE
پیام تبریک دکتر حبیب الله پیمان در پی انتخاب مهندس محمد توسلی به دبیرکلی نهضت آزادی ایران
میزان: دکتر حبیب الله پیمان، دبیرکل جنبش مسلمانان مبارز و عضو شورای رهبری فعالان ملی-مذهبی، در پیامی انتخاب مهندس محمد توسلی را به دبیرکلی نهضت آزادی ایران تبریک گفت. متن این پیام بدین شرح است:   به نام خدا برادر ارجمند جناب آقای مهندس محمد توسلی فعالان و هواداران جنبش...
IMAGE
پيام تبريك دبيركل حزب اتحاد ملت به مهندس محمد توسلى، دبیرکل نهضت آزادی ایران
میزان: دکتر على شكورى راد، دبيركل حزب اتحاد ملت ايران اسلامى با صدور پيامى ضمن تسليت مجدد به مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر ابراهیم یزدی، دبيركل فقيد نهضت آزادی ایران، انتخاب مهندس محمد توسلى را به سمت دبیرکل جديد این حزب دیرپا تبریک گفت. متن پیام ایشان به شرح زیر است: بنام خدا...

طالقانی؛ اسلام رحمانی و گفتمان آزادی

گفتگوی روزنامه همدلی با محمد توسلی :
انقلاب به بلوغ رسیده و در آستانه چهل سالگی‌اش قرار گرفته است؛ بسیاری از چهره‌های تاثیرگذار انقلاب، اندیشمندان اجتماعی و رهبران سیاسی آن اما چشم از جهان فروبسته اند و نمی‌توانند چهل سالگی انقلاب را ببینند. اما خیلی پیش‌تر از این حرف‌ها زمانی که انقلاب هنوز نوپا بود طالقانی از دنیا رفت. آیت‌الله سیدمحمود طالقانی 70 ساله در حالی از دنیا رفت که فقط هفت ماه دوران پیروزی را به چشم دید. اما با گذشت نزدیک به چهار دهه از هجرتش، هنوز که هنوز است در گردهمایی‌های سیاسی عکس طالقانی بر دست دانشجویان و جوانان نسل‌های بعد دیده می‌شود؛ دانشجویانی که سال‌های تولدشان بین دهه های 60 و 70 بوده؛ به عبارت دیگر نوزادی‌‌شان هم در زمان کهن‌سالی سید طالقان نبوده است. اما در این رهبر سیاسی چه بود که نسل های بعدی جریانات سیاسی هم به او علاقمند هستند؟ برای یافتن این سوال «همدلی» سراغ محمد توسلی اولین شهردار تهران بعد از انقلاب رفته است. در واژگانی که از زبان توسلی جاری می شود، چند واژه جلوه بیشتری دارد: برداشت رحمانی از اسلام و گفتمان آزادی.
به عنوان سوال اول بگذارید از کسانی بپرسیم که آیت الله طالقانی از آنها تاثیر گرفته بود. آنها چه کسانی هستند؟
از انقلاب مشروطه دو گفتمان در عرصه فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در جامعه ما وجود داشت. یک گفتمان، گفتمان شیخ فضل الله نوری بود. شیخ فضل الله معتقد بود که در فقه اسلامی همه نیازهای انسان وجود دارد. انسان ها مکلفند و نیازی به انتخابات و مجلس نیست. بر این اساس فقها می توانند با اتکا بر مواردی که در منابع فقهی وجود دارد جامعه را اداره کنند. در مقابل این نگاه اما نگاه آخوند خراسانی و میرزای نائینی است. امروز مبانی اندیشه و سخنرانی ها و مکاتبات آخوند خراسانی منتشر شده و حتی در فضای مجازی قابل دسترسی است. طالقانی کتاب تنبیه الامه نایینی را به عنوان یک گفتمان بعد از کودتای 28 مرداددر سال 33 با پاورقی هایی تجدید چاپ کرد. کاملا مشخص است که آنها نگاه به آزادی را از معارف قرآنی دارند و به اختیار انسان که در آیات محکم قرآن تصریح شده باور دارند و معتقدند انسان اگر از آزادی، حقوق شهروندی و کرامت انسانی برخوردار نباشد جامعه او توحیدی نیست و نمی تواند در راستای ارزش های الهی حرکت کند. بنابراین شخصیت طالقانی در راستای گفتمان این دو روحانی برجسته است. دوره بعد از شهریور 20 هم دوره جدیدی برای آیت الله طالقانی بود. او در کنار مهندس بازرگان و دکتر سحابی قرار گرفت با توجه به تجربیات این بزرگان که با دنیای غرب و جوهر تمدن غرب آشنا بودند و تجربیات خود را به ایران آورده بودند تلاش کردند خرافه ها وپیرایه های مذهبی را ازذهنیت ها بزدایند و مردم را با معارف قرآن آشنا کنند. این سه نفر نقش مهمی برای آشنا کردن جوانان آن روز و نسل های بعدی با معارف قرآنی ایفا کردند. همین تحولات بود که زمینه های تعامل با روحانیت را در سالهای 40 فراهم کرد و به تدریج در سال 57 زمینه های تعامل بین روشنفکران دینی و روحانیت مبارز زمینه های پیروزی انقلاب را فراهم کرد.
 
بگذارید به جنبه ای از آیت الله طالقانی بپردازیم که هم ممکن است باعث تمایز ایشان از دیگران شود و هم کمی عجیب به نظر برسد. شناختی که ما از آیت الله طالقانی داریم یک روحانی طرفدار مرحوم دکتر مصدق است. آن بخش که عجیب به نظر می رسد همین است که یک مصدقی فداییان و نواب صفوی را در منزل خود پناه می دهد.
ملاحظه کنید آیت الله طالقانی در سالهای قبل از شهریور 20 از حوزه به تهران آمدند. آن موقع روحانیون سنتی که از حوزه به تهران می آمدند در مسجدی مستقر می شدند و وظیفه امامت جماعت، جمعآوری وجوهات یا نهایتا پاسخگویی به سوالات شرعی مردم را برعهده می گرفتند. پدر سیدمحمد طالقانی وقتی از حوزه به تهران آمد، با توجه به ویژگی هایی که داشت از وجوهات امرار معاش نکرد، بلکه کسب وکاری داشت که از محل آن ارتزاق می کرد. در دوران 20 ساله رضا شاه،  فضای سیاسی بسته بود و نوع عملکرد رضا شاه بر جریانات فکری و اجتماعی محدودیت های شدیدی ایجاد کرده بود. به خصوص در این زمان حوزه در انزوا قرار داشت. آیت الله طالقانی در این زمان رسالت جدیدی را برای خود انتخاب کرد. این رسالت جدید بعد از شهریور 20 در کنار مهندس بازرگان و دکتر سحابی شکل جدیدی به خود گرفت که روشنفکری دینی را پایه گذاشتند. محور اصلی تلاش این پیشگامان همان نگاهی بود که انبیاء و مصلحین جهان داشتند یعنی آگاهی بخشی. برنامه آنان در دو محور خلاصه می شد؛ نخست مشکل فرهنگ استبدادی و تلاش برای زدودن فرهنگ استبدادی و دوم مبارزه با خرافاتی که جامعه ما گرفتار آن بود. در راستای این دو محور، آیت الله طالقانی، مهندس بازرگان و دکتر سحابی حرکت اجتماعی خود را آغاز کردند. مجله دانش آموز اولین نشریه ای بود که مرحوم طالقانی پایه گذاری کرد و از طریق همان نشریه مهندس بازرگان با طالقانی پیوند خورد و مقالات خود را در این مجله منتشر کرد. در طول دهه 20 این پیشگامان بر توسعه فرهنگی اجتماعی و آموزش نسل جوان به ویژه دانشجویان بر معارف دینی است و آشنا کردن آنها با تاریخ ایران.
وقتی شما مجموعه اقدامات این بزرگان را در دهه 20 نگاه می کنید می بینید تمرکز اصلی آنها بر توسعه فرهنگی و اجتماعی است. در دوره نهضت ملی ایران از همان سالهای 29 که جبهه ملی تشکیل می شود این بزرگواران نسبت به دکتر مصدق و جبهه ملی که در راستای منافع ملی عمل می کردند پیوند پیدا کردند. بعد از کودتای 28 مرداد هم این سه نفر در کنار شخصیت هایی مثل سیدرضا زنجانی در نهضت مقاومت ملی تلاش اجتماعی خودشان را دنبال کردند.
نگاهی که طالقانی و بازرگان دارند هم نگاهی دینی است برای آنکه هم به وظایف دینی عمل شود و هم نگاهی ملی در راستای منافع ملی و تامین استقلال و تمامیت ارضی کشور و از بین بردن موانع توسعه کشور تا کشور بتواند راه توسعه خود را طی کند.
بنابراین طالقانی و بازرگان هم با جریان دینی در جامعه پیوند دارند و هم با جریان ملی و اصیل مثل دکتر مصدق که او هم همواره بر ایرانیت و اسلامیت تاکید داشته است.
طالقانی اما یک ویژگی خاص شخصیتی هم دارد. او با سعه صدری که داشت با همه افراد جامعه با احترام برخورد می کرد. حتی با کسانی که به لحاظ فکری با او همخوانی ندارند و هماهنگ نیستند. فداییان اسلام اگرچه جوانان پرشور و با احساسی بودند و فکر می کردند در راستای اهداف اسلامی خود تلاش می کنند و نگاه راهبردی آیت الله طالقانی در آن جهت نبود اما آنها را به عنوان جوانان پاکی ارزیابی می کرد. او در سخت ترین شرایط هزینهها را می پذیرفت و آنها را در منزل خود پناه می داد. طالقانی همین رفتار را حتی با کسانی که از نظر اعتقادی با او هماهنگ نبودند نیز داشت. او با جریان مارکسیست چه در داخل زندان و چه بیرون رفتاری تعالی بخش داشت. او باور داشت که همه انسان ها فطرت پاکی دارند و با این تعامل انسانی و رحمانی است که می توانید بر شخصیت آنها اثر بگذارید و آنها را به فطرت پاکشان برگردانید.
 
بخشی از سخن شما را میتوان درباره مرحوم طالقانی پذیرفت. ما سال گذشته در همین روز گفت و گویی با مهندس لطف الله میثمی داشتیم. ایشان در آنجا روایت کردند آیت الله طالقانی و مهندس بازرگان از زندان پیام آغاز حرکت مسلحانه را صادر کردند. اگر بپذیریم آیت الله طالقانی به خاطر عواطف انسانی و نوع قرائت خاص خود با گروه های مخالف نیکی می کرد، این تناقض باقی می ماند که چرا آیت الله طالقانی به عنوان یک چهره ملی با حرکت مسلحانه موافقت می کنند.
من به لحاظ تاریخی هیچ گاه به یاد ندارم که طالقانی و بازرگان نامه ای برای تایید حرکت مسلحانه نوشته باشند. اما مخالفت هم نکردند. مهندس بازرگان جمله معروفی در دادگاه نظامی شاه دارد. این جمله این است که «ما آخرین گروهی هستیم که با زبان قانون با شما سخن می گوییم.». این واقعیت در آن شرایط وجود داشت که انقلاب یک گفتمان جهانی بود که در شرابط اختناق، مبارزه مسلحانه و مبارزه مخفی تنها گزینه برای فراهم کردن زمینه های تحول است. اما شخصیت و زندگی خود مهندس بازرگان به هیچ وجه اجازه نمی داد که خود را درگیر حرکت های مسلحانه کند. با این حال طالقانی این انعطاف را داشت. او با بچه های سازمان مجاهدین خلق این تعامل را داشت و آنها را راهنمایی می کرد و تلاش می کرد از انحراف آنها جلوگیری کند.
 
یعنی ایشان می خواست مجاهدین را از حرکت مسلحانه منع کند؟
خیر، طالقانی ضمن تلاش برای حفظ مبانی اعتقادی آنان پشتیبان معنوی آنان بود.
 
نوع ارتباط ایشان با نسل سوم مجاهدین که بعد از انقلاب به منافقین موسوم شدند چه بود؟
طالقانی از خودخواهی و چپ روی مسعود رجوی بسیار ناراحت بود. در یکی از دیدارهایمان که از پیش رجوی آمده بودند و کاملا عصبانی بودند گفتند: « این بچه ها نمی فهمند که عمامه سر من مثل بولدوزر است آدم عاقل جلوی بولدوزر نمی رود! »
 
آیت الله طالقانی در رویارویی مصدق و کاشانی در کجا ایستاده بوند؟
به نظر من آیت الله طالقانی تا زمانی که آیت الله کاشانی با نهضت ملی ایران و دکتر مصدق هماهنگ بود با او ارتباط نزدیک داشت و در فعالیت های خود با همدیگر هماهنگ بودند. اما بعد از 30 تیر سال 31 - که اسناد و مدارک گذشته و به خصوص اسنادی که اخیرا منتشر شده نشان میدهند -  کاشانی در مقابل دکتر مصدق قرار گرفت و عملا با کودتاگران هماهنگی پیدا کرد، طالقانی در این زمان با کاشانی زاویه پیدا کرد، هرچند که این زاویه به گونه ای نیست که تقابل داشته باشد. با این حال گفتمان طالقانی و کاشانی با هم متفاوت بود. طالقانی تلاش میکرد تا جایی که می تواند اختلافات را کم کند اما دیگر کار از کار گذشته بود و کاری از دست طالقانی بر نمی آمد.
 
کمی از کودتا فاصله بگیریم و به سمت انقلاب حرکت کنیم. تفاوت طالقانی با روحانیون مبارز را در چه می بینید؟
طبیعتا طالقانی هم روحانی مبارز بود. اما گفتمانی که طالقانی داشت با گفتمان بسیاری از روحانیون مبارز متفاوت بود. طالقانی گفتمانی را بعد از شهریور 20 آغاز کرد که در ادامه آن نگاه راهبردی آخوند خراسانی و میرزای نائینی بود. آنها برداشتی از اسلام به عنوان اسلام رحمانی داشتند و اسلام را هماهنگ با عقلانیت می دیدند و باور داشتند که باید از تجربه بشری برای فهم معارف قرآنی بهره گرفت. آنچه که در گفتمان طالقانی مطرح است آزادی انسان است. در این گفتمان خداوند انسان را آزاد آفریده و او مختار است. بنابراین مادامی که فرهنگ استبدادی اعم از استبداد سیاسی یا دینی در جامعه حضور داشته باشد زمینه های رشد و توسعه انسانی فراهم نیست و آن جامعه نمی تواند توسعه پیدا کند. اما گفتمان بخشی از روحانیون مبارز اسلام فقاهتی بوده و از این بابت طالقانی با بسیاری از آنها نه تنها تفاوت نگاه راهبردی داشت بلکه در رفتار آنها هم می توان این تفاوت ها را به خوبی دید.
 
38 سال از درگذشت آیت الله طالقانی میگذرد اما او همچنان محبوب است. جالب اینجاست که بخشی از محبوبیت او در بین نسل جوانی است که سالها بعد از درگذشت طالقانی یا پدر طالقانی چشم به جهان گشودند. چرا طالقانی در همچنان محبوب است؟
اینکه چرا بعد از 38 سال از درگذشت آیت الله طالقانی، او همچنان به عنوان یک شخصیت محبوب در جامعه ما مطرح است پاسخ را باید از خود آیات محکم قرآن گرفت. قرآن در این خصوص تصریح می کند که «إن الذین آمنوا و عملوا الصالحات سیجعل لهم الرحمان ودا» ( مریم  96 ). کسانی که به خدای یگانه ایمان داشته باشند و در طول زندگی خود عمل صالح و به تعبیر من عمل راهبردی متناسب با نیازهای جامعه داشته باشند و زندگی خود را وقف خدمت به مردم کرده باشند، محبت شان در دل مردم جای می گیرد. به نظر من طالقانی یکی از شخصیت هایی است که از ابتدای فعالیت اجتماعی خود بعد از حوزه، هم از به لحاظ وراثتی از خانواده اصیلی بود و هم در کنار بازرگان و سحابی جریان اجتماعی را پایه گذاری کردند که در هفت دهه گذشته تاریخ ما نقش تاثیر گذاری را در تحولات اجتماعی و تربیت نسل جدیدی ایفا کردند. از تربیت شدگان این مکتب افرادی مثل مهندس عزت الله سحابی، شهید دکتر مصطفی چمران، دکتر ابراهیم یزدی و نسل گسترده ای است که حاملان این پیام بودند و توانستند تاثیراتی در تحولات اجتماعی داشته باشند. البته خداوند در قرآن می فرماید « تلک أُمّة قد خلت لها ما كسبت ولكم مّا كسبتم ولاتسئلون عمّا كانوا یعملون» آنها با اعمال خودشان محشورند. شما هم با اعمال خودتان محشور هستید. آنها راه خود را رفته اند و این امانت را در اختیار جامعه ما گذاشته اند و این مسئولیت ماست که این گفتمان را دریافت کنیم و در این مقطع با ادامه راه آنان به وظایف خودمان عمل کنیم.

 

منبع: روزنامه همدلی- 20 شهریور 96

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
لحظات دردناک وگذرای بازگشت به آدمیت خویش
دکتر حبیب الله پیمان: دربرابر مصایب انسانی ازهرنوعش نمی توان بی تفاوت ماند. احساس...
IMAGE
نماینده کدخدا و اصلاح طلبان
تقی رحمانی: قدیم می گفتن دیدن کدخدا ده لازم است. روحانی هم به درستی می گوید امریکا...
IMAGE
نامه دبیرکل نهضت آزادی ایران به ریاست دانشگاه علامه طباطبایی درپی لغو مجوز سخنرانی ایشان
میزان: مهندس محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی ایران و اولین شهردار تهران پس از انقلاب...
IMAGE
احمد و محمود و محمّد: نگهبانان تبعیض و تعدّی
دکتر عبدالکریم سروش: بنده‌ی پیر خراباتم که لطفش دائم است ورنه لطف شیخ و زاهد گاه...
IMAGE
فقط بازرگان می‌توانست
مهندس توسلی، در دیدار با اعضای انجمن فرهنگ و سیاست دانشجویان دانشگاه شیراز شرايط...
IMAGE
پیام مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران، در سپاس از ملت شریف ایران
میزان: مهندس محمد توسلی، اولین شهردار تهران پس از انقلاب و دبیر کل نهضت آزادی...
IMAGE
سلامت رجایی و سرطان استبداد
عبدالکریم سروش: تولد علیرضا خجسته، کسالتش اندوهبار ولی شجاعتش دلیری‌زاست و فقط...
IMAGE
همچو ایوب در بلا خوش باش!
محسن کدیور:  سالروز تولد علیرضا رجایی است. این یادداشت کوتاه* که با چشم تر نوشته...
IMAGE
علیرضا رجایی؛ نماد «متانت، نجابت و شرافت»
حسن یوسفی اشکوری: اگر کسی از من بپرسد با شناختی که شما از دکتر علیرضا رجایی دارید،...

مصاحبه ها

IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...
IMAGE
«خوانشي از آغاز و انجام جريان موسوم به ملي - مذهبي» در گفت‌وشنود منتشرنشده با دكتر ابراهيم يزدي
محمدرضا كائيني: سياستمداران معمولاً شخصيتي چندلايه دارند و پس از رسيدن آنان به...
IMAGE
سلبریتیزه شدن روشنفکران و مابقی قضایا
گفتگوی صدا با مقصود فراستخواه:   با توجه به نوع کنشگری روشنفکران، آیا می‌توانیم...
IMAGE
یزدی در مسیر دموکراسی دچار چپ روی و راست روی نشد
گفتگوی روزنامه ابتکار با مهندس محمد توسلی: علیرضا صادقی: دفتر تاریخ معاصر ایران...
IMAGE
طالقانی؛ اسلام رحمانی و گفتمان آزادی
گفتگوی روزنامه همدلی با محمد توسلی : انقلاب به بلوغ رسیده و در آستانه چهل...