asnad

sadr yadname

yazdi

جلد اول

(نسخه کامل / 11 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه بدون تصاویر / 5 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه با تصاویر / 68 مگابایت)

 

جلد سوم: 118 روز در نوفل لوشاتو

(6 مگابایت)

 

شرح بازگشت به ایران

در فروردین 1381 و احضار به دادگاه

(3 مگابایت)

 

کتاب ها PDF و به شکل زیپ شده اند.
پس از دانلود، فایل ها را آنزیپ نمایید.

facebook

azadi

bazargan

 sahabi

ezat-sahabi

ebrahim yazdi

seyed-javadi

taleghani

mizankhabar 

IMAGE
بیانیه نهضت آزادی ایران در محکومیت انتقال پایتخت اسرائیل به بیت المقدس
یکشنبه, 26 آذر 1396
فلسطین، وجدان پایمال شده انسانیت  میزان: نهضت آزادی ایران با صدور بیانیه ای با امضای مهندس محمد توسلی دبیرکل این حزب دیرپای ملی و اسلامی و اولین شهردار تهران پس از انقلاب، انتقال پایتخت اسرائیل از تل آویو به بیت المقدس را محکوم نمود و بر احقاق حقوق حقه ی مردم فلسطین تاکید نمود. در بخشی آمده است: “نهضت آزادی ایران در سال های گذشته، قبل و بعد از پیروزی انقلاب، ضمن حمایت از مطالبات بر حق مردم فلسطین، همواره هشدار داده است که حمایت از جنبش...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران به مهندس هاشم صباغیان در پی درگذشت برادر ایشان
شنبه, 25 آذر 1396
میزان خبر: اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در پی درگذشت برادر بزرگتر جناب آقای مهندس هاشم صباغیان از اعضای عالیرتبه این حزب و معاون نخست وزیر دولت موقت، جناب آقای حاج امیر هوشنگ صباغیان، پیام تسلیتی را صادر کردند. متن این پیام بدین شرح است:   بازگشت همه بسوی خداست   جناب آقای مهندس هاشم صباغیان در گذشت برادر گرامیتان مرحوم امیرهوشنگ صباغیان را به جنابعالی که از یاران صمیمی و دیرین زنده‌یاد مهندس بازرگان هستید و خانواده‌‌های محترم،...
IMAGE
رسالت جنبش دانشجویی
جمعه, 17 آذر 1396
مصاحبه نشریه بامداد با محمد توسلی، دبیر کل نهضت آزادی ایران در شصتمین سال فعالیتش به مناسبت 16 آذر، روز دانشجو:   *جناب مهندس شما فعالیت سیاسی را از چه سالی آغاز کردید؟ فعالیت دانشجویی را از سال 36 و در دانشکده فنی شروع کردم. به عنوان عضو انجمن اسلامی دانشجویان، فعالیت سیاسی را از سال 39 (هنگام تشکیل جبهه ملی دوم) به عنوان عضو دانشجویی جبهه و از سال 40 به عنوان عضو دانشجویی نهضت آزادی ایران به همراه بسیاری از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان که به...
IMAGE
جایزه حقوق بشر کانون مدافعان حقوق بشر به علی‌رضا رجایی اهدا شد
علی‌رضا رجایی از سوی کانون مدافعان حقوق بشر به عنوان برنده جایزه «تلاشگر حقوق بشر» سال ۱۳۹۶ هجری شمسی معرفی شد. به گزارش سایت کانون مدافعان حقوق بشر، محمد سیف‌زاده، عضو شورای عالی نظارت کانون مدافعان حقوق بشر، تندیس منشور کوروش را به نشان جایزه تلاشگر حقوق بشر به علی‌رضا...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از نیروهای ملی مذهبی و نهضت آزادی در پی درگذشت استاد طاهر احمدزاده
به یاد و نام خدا انسانی از تبار پاک نهادان این مرز و بوم چشم از جهان فرو بست. خستگی ناپذیر در بیان حق و پیامِ عدالت و آزادی بود. زیرکی، صداقت ، و اخلاص را با هم داشت. جانش با حوادث تلخ و شیرین یگانه بود و راوی امین و منصف در بیان وقایع هشتاد ساله‌ی اخیرِ ایران. طاهر احمد زاده هروی...
IMAGE
طاهر احمدزاده فعال پرسابقه ملی مذهبی و استاندار خراسان در دولت مهندس بازرگان درگذشت
میزان: طاهر احمدزاده فعال پرسابقه ملی مذهب، و پدر شهیدان احمدزاده در سن ۹۶ سالگی درگذشت احمدزاده اولین استاندار خراسان پس از انقلاب ۱۳۵۷ است که نه تنها در دوران حکومت پهلوی بلکه بعد از انقلاب در دفعات مختلف بازداشت شد. طاهر احمدزاده از دهه ۱۳۲۰ در «کانون نشر حقایق اسلامی»...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از اعضا و هواداران نهضت آزادی ایران به مهندس هاشم صباغیان در پی درگذشت خواهر ایشان
میزان: اعضا و علاقمندان نهضت آـزادی ایران با صدور پیام تسلیتی به عضو ارشد این حزب دیرپای ملی اسلامی، جناب آقای مهندس هاشم صباغیان، درگذشت خواهر بزرگوارشان را تسلیت گفتند: متن این پیام بدین شرح است:   بازگشت همه بسوی خداست جناب آقای مهندس هاشم صباغیان در گذشت خواهر گرامیتان را...
IMAGE
متن لوح اهدایی نهضت آزادی ایران به جناب محمد بسته‌نگار در مراسم بزرگداشت ایشان
میزان: مراسم بزرگداشت جناب آقای محمد بسته نگار روز جمعه با حضور شخصیت های سیاسی و همفکران ایشان در دایره المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. در این مراسم مهندس محمد توسلی با سخنرانی و اهدای لوح تقدیر به پاس سال ها مجاهدت مخلصانه و مبارزه علیه استبداد در کنار نهضت آزادی ایران و...
IMAGE
گزارش سمپوزیوم اکنون ما و شریعتی
سمپوزیوم علمی «اکنون، ما و شریعتی» با حضور ۲۷ سخنران در روزهای پایانی هفته گذشته (اول و دوم آذر ماه) در تالار مطهری دانشگاه تربیت مدرس با حضور انبوه دانشجویان برگزار شد تا این مسئله از زوایای گوناگون واکاوی شود که دکتر علی شریعتی چه نسبتی با «ما ایرانیان کنونی» دارد....
IMAGE
دلنوشته نرگس محمد پس از سه سال ندیدن فرزندانش
نرگس محمدی، نایب رییس کانون مدافعان حقوق بشر٬ در سالروز تولد فرزندانش نوشته است که دیگر تصویری روشن و واقعی از چهره‌‌های کودکانش ندارد. نرگس محمدی به اتهام اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام به ۶ سال و تشکیل کمپین لغو گام به گام اعدام (لگام) به ۱۰ سال، در...
IMAGE
آیین بزرگداشت محمد بسته نگار، مبارز آزادیخواه برگزار میشود
میزان: آیین بزرگداشت محمد بسته نگار، این مبارز آزادیخواه و از شاگردان و یاران صادق آیت الله طالقانی و مهندس بازرگان و دکتر یدالله سحابی و از دوستان و یاوران مرحوم مهندس سحابی به همت دوستان و همفکران ایشان برگزار میشود. این مراسم در روز جمعه 10 آذرماه 1396 ساعت 14:30 تا 17 در مکان...
IMAGE
صدیقه وسمقی به قید وثیقه آزاد شد
صدیقه وسمقی پس از تامین وثیقه از بند نسوان زندان اوین آزاد شد. صدیقه وسمقی، شاعر، نویسنده، اسلام پژوه و عضو دوره اول شورای شهر تهران که هنگام بازگشت به‌کشور در فرودگاه امام خمینی  برای ساعاتی بازداشت شده بود٬ ۳۰ مهرماه به دادسرای شهید مقدس اوین احضار و بازداشت شد. خانم ذکتر...
IMAGE
رضا آقاخانی عضو شورای فعالان ملی مذهبی برای اجرای حکم سه سال حبس به زندان فراخوانده شد
رضا آقاخانی عضو شورای فعالان ملی مذهبی به زندان فراخوانده شد. به گزارش سایت ملی مذهبی رضا  آقاخانی به مدت ۵ روز فرصت دارد خود را به زندان اوین معرفی کند. این فعال سیاسی پیش از این به سه سال حبس محکوم شده بود. حکم  زندان این عضو شورای فعالان ملی مذهبی در مرداد ماه ۱۳۹۴  با وجود...
IMAGE
بازدید دبیرکل نهضت آزادی ایران از نمایشگاه مطبوعات
میزان: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران در نمایشگاه مطبوعات حضور یافت و از تعدادی از غرفه‌های رسانه های همسو بازدید کرد. به گزارش میزان، دبیر کل نهضت آزادی ایران با حضور در غرفه‌های نشریات چراغ روشن، ایران فردا، چشم‌انداز ایران، مهرنامه، اندیشه پویا، پیام ابراهیم...
IMAGE
جرس: هرگونه عضویت صدیقه وسمقی در اجزای این وبسایت تکذیب می‌شود
صدیقه وسمقی عضو اسبق شورای شهر،شاعر، نویسنده، مترجم، اسلام پژوه، تحلیل‌گر مسایل سیاسی و اجتماعی هفته‌ی گذشته پس از برگزاری یک دادگاه ۱۵ دقیقه‌ای بازداشت و روانه زندان اوین شد. به گزارش کلمه بر اساس اظهارات وکیل او محمود علیزاده طباطبایی وسمقی به اتهام‌های “عضویت در...
IMAGE
گزارش مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی در آلمان + فیلم مراسم
میزان: مراسم یادبود زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران شنبه شب (۲۱ اکتبر) در شهر کلن آلمان به همت جمعی از دوستداران و یاران نهضت آزادی برگزار شد. پس از قرائت قرآن آقایان حسن شریعتمداری، حسن یوسفی اشکوری و تقی رحمانی در بیان شخصیت و عملکرد آن مرحوم به ایراد...
IMAGE
مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی در آلمان برگزار شد
میزان: به همت اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در آلمان، مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیر کل فقید نهضت آزادی ایران (تقریبا همزمان با چهلمین روز درگذشت وی) غروب شنبه ۲۱ اکتبر در شهر کلن آلمان برگزار شد. مراسم یادبود زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل فقید نهضت...
IMAGE
صدیقه وسمقی بازداشت شد
خانم دکتر صدیقه وسمقی، شاعر، نویسنده، اسلام پژوه و عضو دوره اول شورای شهر تهران، هنگام بازگشت به‌ کشور در فرودگاه امام خمینی برای ساعاتی بازداشت شده بود، امروز به دادسرای شهید مقدس اوین احضار و بازداشت شد. به گزارش زیتون، او در دادگاهی ۱۲ دقیقه‌ای به ریاست قاضی مقیسه محاکمه...
IMAGE
پیام تبریک اعضاء و علاقمندان نهضت آزادی ایران برای تولد دکتر علیرضا رجایی
میزان: اعضاء و علاقمندان نهضت آزادی ایران با صدور دلنوشته ای برای دکتر علیرضا رجایی سالروز تولد ایشان را تبریک گفتند. متن این پیام ارسالی بدین شرح است:  
IMAGE
روایت اسماعیل دوستی از دیدار با کروبی
اسماعیل دوستی با اشاره به دیدار با کروبی گفت: براساس گشایش‌های صورت گرفته موضوع «حصر» قابل حل است. به گزارش ایسنا عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی که پس از شش سال با مهدی کروبی در حصر ملاقات کرده است، اظهار کرد: من برای سومین بار در دوران حصر به دیدار آقای کروبی رفتم که دیدار...
IMAGE
برگزاری بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در لندن
میزان: مراسم بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در شهر لندن در انگلیس فردا چهارشنبه در تاریخ 18 اکتبر 2017 از ساعت 7 تا 10 شب به وقت لندن با سخنرانی آقایان مسعود بهنود، جمیله کدیور، محمدتقی کروبی و فرخ نگهدار برگزار خواهد شد.
IMAGE
نامه دبیرکل نهضت آزادی ایران به مدیرمسئول روزنامه جوان در واکنش به انتشار مصاحبه‌ای از دکتر ابراهیم یزدی
میزان: دبیرکل نهضت آزادی ایران، مهندس محمد توسلی پس از انتشار مصاحبه ای با عنوان ما ملی مذهبی نیستیم در روزنامه جوان مورخه 18 مهر 1396 با دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران دکتر ابراهیم یزدی در چهلمین روز درگذشت ایشان بیانیه ای صادر و خواستار شفاف سازی در این زمینه شد. متن این بیانیه...
IMAGE
گزارش کامل روزنامه اعتماد از سخنراني مهندس محمد توسلي و دکتر محمود صادقي در بزرگداشت دكتر ابراهيم يزدي در دانشگاه تهران
در ايران ماند و پايداري كرد بامداد لاجوردي، محسن آزموده-روزنامه اعتماد: هشتاد سال آزادگي عنوان مراسمي بود كه انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه تهران و علوم پزشكي تهران عصر ديروز در سالن شهيد چمران دانشكده فني اين دانشگاه به مناسبت چهلمين روز درگذشت دكتر ابراهيم يزدي ترتيب...
IMAGE
آخرین وضعیت جسمی علیرضا رجایی
پنج هفته پس از جراحی سنگین برای تخلیه بخش‌هایی از فک فوقانی و عضلات صورت و همچنین چشم راست علیرضا رجایی، این روزنامه‌نگار و فعال ملی مذهبی همچنان درگیر عوارض این عمل سنگین است.بنا به گزارش نزدیکان وی این زندانی سیاسی سابق در چالش جدی با پیامدها و آسیب‌های جراحی و همچنین...
IMAGE
تصاویر منتشر نشده ای از دکتر یزدی (آلبوم موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران)
میزان: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران بمناسبت چهلمین روز درگذشت دکتر ابراهیم یزدی مجموعه ای از تصاویر ایشان را برای اولین بار به انتشار گذاشته  است:   ۱۳۵۷. نوفل‌لوشاتو، دکتر ابراهیم یزدی در معیت امام خمینی   ۲۷ دی ۱۳۵۷. نوفل‌لوشاتو، دکتر ابراهیم یزدی در کنار امام خمینی در...
IMAGE
برگزاری آیین بزرگداشت ابراهیم یزدی در دانشگاه تهران + گزارش تصویری
مراسم بزرگداشت ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه دولت موقت انقلاب و عضو شورای انقلاب اسلامی مصادف با چهلمین روز درگذشت این شخصیت سیاسی انقلاب، برگزار شد.   به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، محمد توسلی عضو دولت موقت انقلاب و فعال سیاسی نزدیک به ابراهیم یزدی در این مراسم که عصر امروز...
IMAGE
گفتگو با مهندس محمد توسلی در مجموعه خشت خام/ نوبت ۳۲ام/
میزان: آقای حسین دهباشی در ادامه پروژه تاریخ آنلاین با نام مجموعه خشت خام که به بررسی تاریخ شفاهی معاصر با گفتگو با سیاستمداران و چهره های شناخته شده می پردازد در نوبت ۳۲ام خود با مهندس محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی ایران به گفتگو نشست. فایل تصویری کامل این گفتگوی دو ساعت و...
IMAGE
برگزاری مراسم بزرگداشت دکتر یزدی در شهر کلن آلمان
همزمان با چهلمین روز درگذشت دبیر کل فقید نهضت آزادی ایران، زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی، مراسم بزرگداشتی در شهر کلن آلمان و به همت اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران برگزار خواهد شد. به گزارش میزان، اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در خارج از کشور با صدور پیامی با شرح ذیل، از...
IMAGE
برگزاری مراسم نکوداشت دکتر ابراهیم یزدی در اراک
مراسم بزرگداشت چهلمین روز درگذشت  “دکتر ابراهیم یزدی” در اراک برگزار می شود. سخنرانان این مراسم که روز دوشنبه ۱۷ مهرماه ساعت ۱۶ الی ۱۸ برگزار خواهد شد به شرح زیر هستند: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهصت آزادی ایراندکتر یوسف یزدی، فرزند مرحوم دکتر ابراهیم یزدیدکتر حسین رفیعی،...
IMAGE
پیام تسلیت اعضا و علاقمندان به نهضت آزادی ایران در خارج از کشور بمناسبت درگذشت مرحوم حسین مظاهری
برادر بزرگوار و استاد محترم، جناب اقای مهندس عبدالعلی بازرگان درگذشت مرحوم حسین مظاهری، پدر همسر گرامیتان را، به سرکار خانم شهلا مظاهری و همسر مکرمه آن مرحوم، شما و همه بستگان تسلیت میگوییم. فقدان انسانی شریف، عزتمند و خدمتگزار که عمری را در پست های مختلف اداری، حتی پس از...
IMAGE
پیام‌تشکر دبیرکل نهضت آزادی ایران خطاب به دکتر حسن روحانی
میزان: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران و اولین شهردار پایتخت پس از پیروزی انقلاب با صدور پیامی ضمن گرامیداشت راه سرور آزادگان، امام حسین (ع) در ایام محرم از دکتر حسن روحانی رییس جمهور کشور و معاون اول و وزیر امور خارجه و دو تن دیگر از معاونانشان آقایان دکتر اسحاق...
IMAGE
پیام تسلیت اعضای نهضت آزادی ایران به مناسبت درگذشت مرحوم حسین مظاهری
برادر ارجمند جناب آقاي مهندس عبدالعلي بازرگان درگذشت پدربزرگوار همسر محترمتان مرحوم حسين مظاهري را به جنابعالي،‌ همسر محترم، سركار خانم شهلا مظاهري،‌ همسر مكرمه آن مرحوم و خانواده محترم مظاهري و سایر وابستگان تسليت مي گوييم. ضمناً‌ مجلس يادبود آن مرحوم روز پنجشنبه 6...
IMAGE
بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در دانشگاه جرج واشنگتن + گزارش تصویری
روز شنبه اول مهر ۱٣۹۶ مراسم بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی تحت عنوان “دکتر ابراهیم یزدی، نیم قرن سیاست‌ورزی خستگی‌ناپذیر” در دانشگاه جرج واشنگتن با به همت جمعی از نیروهای ملی مذهبی و مدافعان توسعه سیاسی در ایران برگزار شد. به گزارش سایت ملی مذهبی این برنامه با حضور دکترسارا،...

بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی

گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی:

Behzad_Nabavi_Jamaranبهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی، زمینه و شرایط و چگونگی امضای این بیانیه پرداخته و برخی از آخرین انتقادات درباره آن را توضیح داده است. یادآور میشود، مهندس بهزاد نبوی وزیر مشاور در امور اجرایی و سخنگوی دولت شهید رجایی بود و در دولت آزاده در بند، مهندس میرحسین موسوی وزیر صنایع سنگین و در مجلس ششم، نائب رئیس مجلس بود.

 

روندی که دولت شهیدرجایی و جنابعالی برای تدوین و تصویب بیانیه الجزایر درپیش گرفتید؛ چگونه و بر چه اساسی آغاز شد؟

تصمیم گیری را به نظر مجلس موکول کرده بودند. امام برای حل ماجرای گروگان ها ۴ شرط طرح کرد. مجلس شورای اسلامی کمیسیونی تشکیل داد و تقریبا همین ۴ شرط را به صورت یک مصوبه درآورد. این مصوبه نمی توانست حکم قانون را داشته باشد. نه مجلس و نه دولت، هیچکدام در امر گروگانگیری مسوولیتی نداشتند و طبعاً هیچ قانونی نمی توانست برای آزادی اتباعی که نگهداری آن ها ربطی به دولت نداشت و قانونا هم نمی توانست ربطی به یک دولت قانونی داشته باشد، تکلیفی بر عهده دولت بگذارد. به همین دلیل این مصوبه نه به شورای نگهبان رفت و نه با امضای رییس جمهور وقت به دولت ابلاغ شد؛ بلکه با امضای رییس کمیسیون رسیدگی به مسأله اتباع زندانی آمریکا در ایران، به دولت ارسال شده است. بنابراین این مصوبه قانون نیست. نظرات نمایندگان مجلس است بر اساس رهنمودهای امام خمینی، که نتیجه آن را به دولت اعلام کردند. دولت هم در چارچوب آن تلاش کرده است که آنچه که امکان پذیر بوده و در آن چارچوب می گنجیده در بیانیه الجزایر اجرایی کند و آن را به توافقی تبدیل کند که در نتیجه آن اتباع آمریکایی بتوانند از ایران بروند و تبعات آن نیز حل و فصل شوند.

این نکته را هم باید توضیح دهم که بیانیه الجزایر مصوبه دولت بود و من فقط بیانیه الجزایر را از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران امضا کردم نه این که تصویب کننده بیانیه باشم.

برخی معتقدند که دولت شهید رجایی به گونه ای عمل کرد که این روند طولانی شود تا کارتر نتواند پیروز انتخابات آمریکا باشد.

من هم این ادعا را شنیده ام اما موضوع کاملا برعکس است. امام، دولت و شهید رجایی قویا مصمم بودند که در زمان کارتر موضوع حل شود و به دوره ریگان کشیده نشود.

فاصله میان ابلاغ مصوبه مجلس و انتخابات ریاست جمهوری آمریکا چقدر است؟

تا آنجا که به خاطر دارم، ۴ شرط پیشنهادی مجلس در اواخر مهرماه یا اوایل آبان ماه به دولت ابلاغ شد، انتخابات ریاست جمهوری آمریکا حدود آذر ماه است. یعنی تقریبا کمتر از سه ماه فرصت، برای هم امضا و هم اجرایی کردن هر نوع توافقی وجود داشت.

این موضوع که سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی مخالف آزادسازی گروگان ها بود و همین گرایش باعث به تعویق افتادن تصمیم گیری در این باره می شود را تأیید نمی کنید؟

این خلاف است. من به عنوان یک عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی مخالف آزاد کردن اتباع آمریکایی بودیم، ما فقط به محاکمه آن ها؛ ولو به شکل سمبلیک، اعتقاد داشتیم!

خود شهید رجایی هم همین نظر را داشتند؛ اما بعد از این که امام ۴ شرط را مطرح کردند و مجلس نظراتش را به ما اعلام کرد، ما خودمان را ملزم می دانستیم که در آن چارچوب عمل کنیم و ما تمام تلاشمان را کردیم که گروگان ها زمان کارتر آزاد شوند. باید به این نکته اشاره کنم که اتباع آمریکایی هرگز در اختیار دولت نبودند. ما به عنوان دولت تا لحظه آخر نمی دانستیم که آن ها کجا هستند و نمی خواستیم هم خبر داشته باشیم. چون در این صورت ما می شدیم گروگان گیر. در واقع دولت به عنوان یک واسطه عمل می کرد.

برای این که عزم نظام برای آزاد سازی اتباع آمریکایی در دوره کارتر مشخص شود، باید بدانید هر چند روز یکبار حاج احمدآقا از طرف امام به من زنگ می زد که ماجرا چی شد؟ چه کار کردید؟ ماجرا تمام شد یا نشد؟

حاج احمدآقا در پی تمام کردن ماجرا بودند؟

بله کاملا از طرف امام.

ایشان تصریح می کردند که از طرف امام خمینی موضوع را دنبال می کنند؟

خود امام دوبار شهید رجایی و من را خواست و پیگیر کار بودند. در یکی از دیدارها فرمودند، آقای دکتر یدالله سحابی آمده بودند پیش من و گریه می کردند که این ها؛ یعنی دولت رجایی نمی خواهند ماجرا را حل کنند؛ شما یک هیأتی را بگذارید که این ماجرا را حل کند. امام مرتبا از ما توضیح می خواست. یعنی شک و تردید امام این بود که ما نخواهیم ماجرا را حل کنیم.

هم شهید رجایی و هم من به ایشان توضیح (دادیم) که ما معتقد به محاکمه اتباع آمریکایی زندانی ولو به شکل سمبلیک بودیم. اما چون شما گفتید و مجلس هم نظر شما را تأیید کرد. ما با تمام قوا دنبال حل ماجرا رفتیم.

و دولت هیچ قصوری نداشت؟

انصافا هیچ قصوری نداشت. من حتی بعد از ملاقات نخستین که از پیش امام آمدیم؛ تصور کردم امام هم قدری شک دارند که شاید ما نخواهیم در جهت آزادی گروگان ها پیش برویم، به شهید رجایی پیشنهاد دادم که کنار بکشیم و هر کسی را که می خواهند برای دنبال کردن موضوع تعیین کنند. شهید رجایی مخالفت کردند و گفتند ما باید کار را هر طور شده دنبال کنیم. من هم قانع شدم و شبانه روز تلاش کردم تا ماجرا حل شود.

در دوره ای که شما در زندان بودید؛ گفت و گویی هایی در یکی از رسانه ها صورت گرفت درباره بیانیه الجزایر که دربردارنده توافق غیرمستقیم ایران و آمریکا برای آزادسازی گروگان های سفارت آمریکا بود. این گفت و گوها دربردارنده نقدهایی جدی به عملکرد شما و شهید رجایی در این باره بود. مرحوم آقای دکتر صادق طباطبایی به مذاکراتی اشاره می کند که از طریق گشنر وزیرامور خارجه وقت آلمان با نمایندگان کارتر داشته است. او توضیح می دهد که این مذاکرات را با نظر کاملا مساعد و هماهنگی امام خمینی انجام می دهد و ختم به نامه ای ۲۵ صفحه ای می شود که کارتر می نویسد. ایشان می گوید:

در دوسلدورف در هتل محل اقامت من از طریق وزارت خارجه آلمان آقای شلاگ اینوایت پاکتی به من داد که حاوی نامه ۲۵ صفحه‌ای پرزیدنت کارتر بود که ایشان در آن به پذیرفتن شرایط ما پرداخته و ضمنا ضرب الاجل زمانی را تعیین کرده بود که تا ماه اکتبر که آغاز برنامه های انتخاباتی آمریکاست این مساله تمام شود.

آن مرحوم در بخشی دیگری از گفت و گوی خود می گوید:

«من فقط اینقدر بگویم که هرچه را که ما خواسته بودیم آقای کارتر امضا کرده بود. آزاد کردن دارایی‌های ایران، شرط و شروط نداشت. هیچ گونه ادعایی از هیچ تبعه آمریکایی پذیرفته نمی‌شود، این را کارتر امضا کرده بود.»

درست همان روز که مجلس آن ۴ شرط را تصویب و به ما اعلام کرد، بلافاصله از طریق سفارت سوئیس هم تلکسی از طرف دولت آمریکا آمد که ما ۴ شرط را قبول را داریم. اما آن، فقط یک تلکس بود. در عمل باید همه وجوه، اموال و دارایی های ما پس داده می شد، دعاوی ابطال می شد، اموال شاه مسترد می شد؛ تا ما گروگان ها را آزاد می کردیم. آن تلکس حرفی کلی بود که ما هر ۴ شرط را پذیرفته ایم. اما برای این که این شرط ها عملیاتی شود. باید مذاکره انجام می شد.

من از متن ۲۵ صفحه ای آقای کارتر برای مرحوم طباطبایی اطلاعی ندارم و آن را از هیچ مرجع رسمی و غیررسمی هم دریافت نکرده ام. اگر چیزی وجود داشته باشد احتمالا شبیه تلکسی است که به آن اشاره کردم.

تحریم ها چه سرنوشتی پیدا کرد؟

پس از اشغال سفارت اساسا بحث تحریم به معنای امروز آن مطرح نبود. آمریکا پس از اشغال سفارتش همه وجوه، تنها اموال و دارایی های ما را در آمریکا بلوکه و توقیف کرده بود و ما  محدودیت های امروزی را  نداشتیم. یعنی مسأله اصلی توقیف پول ها و اموالمان بود، شاید در فروش نفت محدودیت هایی وجود داشت که البته دولت موقت به طور کلی از تولید نفتکاسته بود.

کسی از طرف دولت آمریکا در مذاکرات حضور نداشت؟

در آن دوران ما با آمریکایی ها رابطه نداشتیم و قرار هم نبود با آن ها گفت و گو کنیم. الجزایر به عنوان واسطه ای بین آمریکا و ما به خواست شهید رجایی و دولت ایران وارد این ماجرا شد بنابراین ما هیچ وقت با نماینده دولت آمریکا نشست نداشتیم. برخی از جمله مرحوم دکتر صادق طباطبایی گفته اند که ما در الجزایر با وارن کریستوفر ملاقات داشته ایم. اصلا هیچ یک از اعضای هیأت ما در طول مذاکرات به الجزایر هم سفر نکردند؛ تا چه رسد به اینکه با کریستوفر یا هر آمریکایی دیگری مذاکره کنند.

ما همیشه مذاکرات را در تهران انجام می دادیم. نماینده های الجزایر از جمله رییس کل بانک مرکزی الجزایر و مرحوم بن یحیی وزیر امور خارجه آن کشور پس از مذاکره با آمریکایی ها به تهران آمده و با ما مذاکره می کردند. کار خیلی دشوارتر از یک مذاکره مستقیم بود، اما به هر حال تنها راه بود. متأسفانه آن روز از وسایل پیشرفته ارتباطی امروز نیز خبری نبود.

در مقایسه با مذاکرات برجام، تجربه خودتان را چگونه ارزیابی می کنید؟

به نظر من کاری که آقای ظریف و تیمش کردند؛ شاهکار بود. مذاکرات آقای ظریف هنر دیپلماسی جمهوری اسلامی را به نمایش گذاشت. آقای ظریف محصول ۳۹ سال تجربه جمهوری اسلامی ایران است. در حالی که سابقه کار کادری که بیانیه الجزایر را امضا می کرد، حداکثر دو سال می شد. من که بعد از انقلاب، ۴ ماه سابقه وزارت و سه ماه سابقه در شورای سرپرستی صداو سیما، در کارنامه خود داشتم، کمتر از دو سال از انقلاب می گذشت. سابقه همه ما در کار اجرایی زیر یک سال بود و این بسیار متفاوت با تجربه و سابقه و دانشی است که پشت سر آقای ظریف بود. دستاورد آقای ظریف بسیار عالی بود، اما ما هم در بیانیه الجزایر تلاش کردیم آنچه که امکانپذیر بود در جهت منافع جمهوری اسلامی به دست بیاوریم. و بیش از آن همان طور که شهید رجایی در مجلس اول عنوان کرد با راه حل های غیر سازشگرانه امکان پذیر نبود.

به نظر خود شما امتیازی بیشتر از این بود که شما نگرفته باشید؟

مخالفان معتقدند که در قبال آزادی اتباع آمریکایی می بایست تمام وجوه، اموال و دارایی هایمان بلافاصله در اختیارمان قرار می گرفت و دعوای آمریکایی ها در هیچ دادگاهی مطرح نمی شد.

شما این تقاضا را مطرح نکردید؟

اولین پیشنهاد ما به آمریکا این بود که شما حدود ۲۳ میلیارد دلار در حساب الجزایر بگذارید؛ ما هم اتباع زندانی آن ها را به آمریکا می فرستیم. همین پیشنهاد بود که دو سه هفته در مذاکرات وقفه ایجاد کرد و در همان فاصله، انتخابات ریاست جمهوری آمریکا برگزار شد و ریگان برنده شد.

این ۲۳ میلیارد دلار را چگونه محاسبه کردید؟

اموال شاه را حدود ۱۰ میلیارد دلار برآورد کردیم، ۴ میلیارد دلار اموال و دارایی هایمان در آمریکا تخمین زده شده بود. حدود ۹ میلیارد دلار هم وجوهی بود که در بانک های آمریکایی بلوکه شده بود. جمع آن ها هم حدود ۲۳ میلیارد دلار می شد.

واکنش آمریکایی ها چه بود؟

مذاکرات قطع شد. در روزنامه هایشان نوشتند که بابت هر گروگان ایران حدود ۵۰۰ میلیون دلار پول می خواهد. حتی مرحوم دکتر یزدی هم به آقای عزیزی همکارمان زنگ زده بود که آقا شما مگر دیوانه اید(نقل به مضمون)، مگر می شود چنین شرطی گذاشت؟ ۲۳ میلیارد دلار آمریکا پول به حساب الجزایر بریزد که شما گروگان ها را آزاد کنید! در واقع پیشنهاد مزبور پاسخ همان انتقادی است که چرا به یکباره همه وجوه، اموال و دارایی ها را از آمریکایی ها نگرفتید.

منتقدان می گفتند شما باید ۲۳ میلیارد دلار می گرفتید و گروگان ها را سوار هواپیما می کردید. این که بروید دادگاه و یک میلیارد دلار در حساب الجزایر باقی بگذارید کار درستی نیست. یا این که اموال را به تدریج دادند، کار درستی نبود.

برخلاف آنچه می گویند؛ مذاکرات طولانی نشد؛ دو مرحله ای شد؛ هم  آن ها می خواستند که کار زود تمام شود؛ ما هم همان نظر را داشتیم. اما کار پیچیده بود. از مهرماه تا دی ماه زمان زیادی نیست. در این سه ماه یک مرحله ما پیشنهاد ۲۳ میلیارد دلار نقد کردیم که مذاکرات متوقف شد؛ در مرحله بعد پیشنهادات جایگزین دنبال شد.

مرحوم صادق طباطبایی توضیح می دهد؛ کارتر امضا کرده بود که هیچ گونه ادعایی از هیچ تبعه آمریکایی پذیرفته نمی‌شود، این را کارتر امضا کرده بود.

بله چنانکه پیش تر گفتم، در تلکس روز اول، کارتر به ما نوشته بود که ما چهار شرط مجلس را می پذیریم. ولی وقتی پای میز مذاکره نشستیم، گفتند؛ چند هزار دعوا در دادگاه های آمریکا مطرح است؛ این چند هزار دعوا را چکار کنیم؟

بنابراین در تلکس نخستین که کارتر از طریق سفارت سوئیس برای ما فرستاد هم چنین کلی گویی هایی وجود داشت؛ اما کارتر اختیار لغو دعاوی را نداشت. در دادگاه های آمریکا هزاران دعوا مطرح شده بود. ملاحظه می کنید امروز هم ترامپ دستور می دهد که اتباع ایران و چند کشور دیگر امکان ورود به آمریکا را نداشته باشند، دادگاه یکی از ایالت ها رأی ترامپ را نقض می کند.

الجزایری ها از طرف آمریکایی ها می گفتند چند هزار دعوا در دادگاه های مختلف آمریکا علیه ایران مطرح است. تکلیف آن ها چیست و آمریکایی ها با این دعواها چه باید بکنند که شما اتباعشان را آزاد بکنید. اگر هم می خواستیم قبل از آزادسازی آن ها یکی یکی این ها را رسیدگی کنیم که موضوع آن قدر طولانی می شد. تا آن موقع ممکن بود برخی گروگان ها مرده باشند. ما ترجیح می دادیم که این موضوع در دوران کارتر ختم شود.

از طرفی ما که نمی توانستیم اتباع آمریکایی را آزاد کنیم و بعد مسائلمان را با آمریکا حل کنیم. اگر ما بدون شرط آن ها را می فرستادیم، از کجا معلوم بود که بتوانیم وجوه و اموالمان را پس بگیریم؟ البته آقای نوبری رییس کل بانک مرکزی می گفت شما به دعواهای مالی کاری نداشته باشید. پول های ما را هم نمی خواهد از بانک های آمریکایی بگیرید. شما روابطمان را با آمریکا عادی کنید؛ ما خودمان پول را می گیریم. ملاحظه می کنید آن هایی که بعداز امضای بیانیه الجزایر ما را به خیانت در بیانیه الجزایر متهم می کردند؛ می گفتند شما باید این کار می کردید. اما ما می بایست در قبال تعهدات معتبر یا انتقال وجوه و اموالمان، اتباع آمریکا را آزاد کنیم. در اولین مرحله ساده ترین راه، یعنی دریافت ۲۳ میلیارد دلار بابت همه وجوه و داراییمایمان پیشنهاد کردیم که سبب قطع مذاکرات شد.

۴ میلیارد دلار دارایی ها و ۹ میلیارد دلار موجودی بانکی ایران برگشت؟

بله همه آن ها برگشت، مگر وام ها. آن ها می گفتند شما همه پول هایتان را از بانک های ما خارج می کنید؛ در حالی که از ما چند میلیارد دلار وام گرفته اید. این وام ها را می خواهید پس بدهید یا نه؟ آقای نوبری می گفت پس ندهید؛ در عین حال بگذارید پول ما آنجا بماند، آن ها هم اقساط وام را در سررسیدش بردارند.

ایشان می گفت دیون را حال نکنید و متقابلا پول هم نگیرید. اما چیزی که ما در حساب آمریکا داشتیم خیلی بیشتر از دیونمان به آمریکا بود. ما می خواستیم اقلا بقیه اش را برداریم و دیون را هم به نرخ روز حل کنیم. اگر روابط عادی داشتیم، ضرورتی نداشت که این گونه عمل کنیم. ملاحظه می کنید این قبیل موضوعات نمی شد فقط با یک نامه یا تلکس آقای کارتر حل شود.

سرانجام موضوع اخذ پول های ایران چگونه ختم شد؟

بعداز ظهر امضای بیانیه های الجزایر، من که چند شب نخوابیده بودم، در منزل خوابیده بودم؛ مرحوم بن یحیی وزیر امور خارجه الجزایر زنگ زد و گفت کارتر می گوید؛ اگر ما همین الان پول هایی را که می توانیم فوری به حساب ایران منتقل کنیم؛ منتقل کنیم، نبوی قول می دهد که گروگان ها را تا وقتی من در کاخ سفید هستم آزاد کند؟با توجه به اینکه اگر انتقال وجوه به دوران ریگان می کشید، ممکن بود توأم با ریسک و خطر باشد، در حالت خواب و بیداری!! پاسخ مثبت دادم و بلافاصله  دست به کار آزادی اتباع آمریکایی شدم و همان روز عصر آنان را به فرودگاه مهرآباد تهران رساندم، خودم هم در آنجا حضور یافتم. در واقع عصر روز امضای بیانیه ها، آن ها پول را واریز کردند. و ما هم اتباع آمریکایی را سوار هواپیما کردیم و فرستادیم و رفتند. هنوز کارتر در کاخ سفید بود که آن ها از ایران که پرواز کردند و به آلمان رسیدند اما تا به آمریکا برسند، ریگان وارد کاخ سفید شده بود.

هنگام آزادسازی گروگان ها همه دارایی های ایران بازگشته بود؟

خیر، برخی هم اعتراض کردند که چرا این اموال فوراً نیامد؛ که آن کار اصولاً امکانپذیر نبود. بسیاری از اموال و دارایی ها تا چند ماه بعد و بخش هایی مهم حتی بعد از یکی دو سال بازگشت، ولی تا آنجا که اطلاع دارم همه آن ها بازگشت.

همان طور که گفتم مرحوم دکتر صادق طباطبایی این موضوع را مورد انتقاد می دهد که شما یک حساب ۵۰۰ میلیون دلاری برای پاسخ دادن به دعواهای مالی  آمریکایی ها در الجزایر باز می کنید. متن دقیق ایشان چنین است:

«امضا کردند که یک دادگاهی در لاهه باشد و یک حساب تنخواهی نزد بانک مرکزی الجزایر باز شود و ۵۰۰ میلیون دلار هم در آن حساب واریز شود که پاسخ ادعاهای آمریکایی‌ها باشد. از آن طرف مدام اتباع آمریکایی بروند دادخواست بدهند به دادگاه و قضاتی هم که آنجا هستند معلوم است که کدام طرفی هستند. چرا این را امضا کردند؟»

در این باره چه توضیحی دارید؟

اولا ۵۰۰ میلیون دلار نبود؛ ایران متعهد شد یک میلیارد دلار به حساب دولت الجزایر بگذارد و از آن محل اگر دعوایی در دادگاه لاهه علیه ایران مطرح، و طرف آمریکایی برنده شد، از این یک میلیارد دلار برداشته شود. مقرر شده بود؛ چنانکه سقف موجودی حساب مذکور از ۵۰۰ میلیون دلار کمتر شد؛ ما آن را به ۵۰۰ میلیون دلار برسانیم. ثانیه هیچ دعوای جدیدی در دادگاه پذیرفته نمی شد.

ساختار دادگاه و تعیین قضات آن چگونه بود، مرحوم دکتر صادق طباطبایی در این باره هم نقدی دارد و می گوید:قضاتی هم که آنجا هستند معلوم است که کدام طرفی هستند.

دادگاه ۹ داور داشت. سه داور بی طرف مرضی الطرفین، سه داور آمریکایی و سه داور ایرانی؛ به این ترتیب چیزی علیه ما در آن دادگاه تصویب نمی شد و تا آنجا که اطلاع دارم داوری مزبور رأی غیرعادلانه ای علیه ما صادر نکرده است.

چقدر از این مبلغ را ما از دست دادیم؟

پاسخ دقیق این سؤال را باید دفتر خدمات حقوقی بین المللی بدهد، ولی تا آنجا که من اطلاع دارم، موجودی حساب مذکور تا سال های آخر دهه ۷۰، از ۵۰۰ میلیون دلار کمتر نشده بود، این در حالی بود که تا آن زمان هزاران دعوا در داوری مطرح و رأی آن صادر شده بود.

اما اینکه می گویند چرا شما یک میلیارد دلار گذاشتید؛ ولی آمریکا نگذاشت؟ برای این بود که چند هزار دعوا در آمریکا علیه ما طرح شده بود و ما به هنگام امضای بیانیه ها حتی یک دعوا مطرح علیه آمریکایی ها نداشتیم.

آقای دکتر صادق طباطبایی پیشنهادشان این بود که دعوای متقابلی علیه آمریکا از سوی ایران طرح شود و این موضوع در دستور کار بیانیه الجزایر قرار گیرد.

این کار را کردیم، اما این کار که تا امضای بیانیه ها عملاً میسر نشد. البته دعاویی تحت عنوان دعاوی متقابل و دعاوی مثل هزینه های مربوط به استفاده آمریکایی ها از راه آهن ایران در استفاده آن ها از جنگ جهانی دوم یا به خاطر خسارات ناشی از کودتای ۲۸ مرداد، طرح کردیم.

مرحوم دکتر طباطبایی می گوید تمام کسانی که اینجا اموالشان مصادره شده بود، تابعیتشان را تغییر داده و به عنوان اتباع آمریکا، به دادگاه لاهه شکایت کرده و با حکم قاضی چند برابر پول آن را از حساب تنخواهی که توسط دولت الجزایر باز شده بود و از محل دارائی های بلوکه شده ایران پر می شد؛ دریافت می کردند.

این ها ادعاها و حرف های اثبات نشده ای است که بدواً آقای بنی صدر پس از امضای بیانیه بر علیه آقای رجایی و من طرح کرد و آقای نوبری که رئیس بانک مرکزی منسوب بنی صدر هم او را تأیید کرد.

تعداد دو تابعیتی هایی که به لاهه رفته و موفق به اخذ وجهی شدند، احتمالا کمتر از تعداد انگشتان یک دست است. دفتر خدمات حقوق بی المللی اطلاعات دقیق این مسأله را دارد، ضمنا تا روز امضای  بیانیه الجزایر، آقای بنی صدر کوچکترین نظری درباره بیانیه الجزایر نداد؛ در حالی که گزارش همه مذاکرات هر روز برای او می رفت، و ایشان کوچکترین نقطه نظری نداد. آقای نوبری هم در تمام مذاکرات حضور داشت. همین که بیانیه ها امضا شد؛ آن ها و بسیاری دیگر شروع به حمله به بیانیه های الجزایر کردند.

پس از آن ها، اعتراضات جناح راست شروع شد و مرحوم زواره ای و دکتر محمود کاشانی خونخواهی علیه بیانیه های الجزایر را به عهده گرفتند.

نکته دیگری که در شرایط مجلس آمده بود بازگرداندن اموال شاه بود.

در بیانیه های الجزایر هم این تصریح شده که آمریکا تمام اموال و دارایی های شناخته شده شاه در آمریکا را توقیف و برای تحویل به ایران به دادگاه بفرستد و در دادگاه به نفع ایران مصادره شود. اما آمریکاهایی ها به ما می گفتند شما اموال و دارایی های شاه را به ما معرفی کنید تا ما عمل کنیم. ممکن است CIA یا مراجع بانکی و ثبتی و مالیاتی آن ها، اطلاعاتی در مورد اموال و داریی های شاه داشتند، اما طبیعی است که نمی شد از آن مراجع انتظار داشت به داشتن اطلاعات در آن زمینه اعتراف کنند و آن ها را در اختیار ایران قرار دهند. خود ما هم متأسفانه به هنگام امضای بیانیه ها کوچکترین اطلاعی در این زمینه نداشتیم. یعنی هیچ دستگاهی هم نداشت.

تا امروز هم علی رغم تمام تلاشش هایی که شد، گمان نمی کنم اطلاعاتی در اختیار دولت آمریکا قرار گرفته باشد.

چرا دستاوردهای مذاکرات آقای صادق طباطبایی در دستور کار دولت قرار نگرفت؟

من بنا ندارم که تعریضی به مطالب مرحوم صادق طباطبایی داشته باشم، چون ایشان اکنون مرحوم شده اند؛ و من نسبا به برخی از بستگان ایشان ارادت دارم؛ امیدوارم انشاءالله خدا ایشان را بیامرزد و با نیکان محشورش کند. اما واقعیت این است که من تاکنون در هیچ یکی از اسناد رسمی کشور، وزارت خارجه و منابع دیگری که باید این اسناد رسمی را حفظ کنند چیزی به عنوان توافق آقای صادق طباطبایی و نمایندگان آقای کارتر، ندیده ام. علی القاعده من باید به عنوان امضاء کننده بیانیه های الجزایر این متن را در جایی می دیدم. البته معنای حرف من تکذیب سخنان آقای صادق طباطبایی نیست. سخن من این است که متن ایشان هرگز به دست ما و دولت نرسید، که در مورد آن بحث شود.

و در طول مذاکرات هیچ چیز در این مورد نشنیدید؟

چرا، حدود یک ماه از مذاکرات گذشته بود، که طرف الجزایری اعلام کرد، فردی به نام آقای صادق طباطبایی با ما تماس گرفته و می خواهد درباره گروگان ها مذاکره کند. که ما (دولت الجزایر) به وی پاسخ دادیم که طرف مذاکره ما تنها دولت ایران است.

این را حتما آقای عزیزی که آن زمان با ما در این باره همکاری داشت به خاطر دارند. تا آنجاکه به یاد دارم تا آن روز اطلاعاتی از فعالیت های آقای طباطبایی نداشتم.

من هنوز هم اطلاع دقیقی درباره نقش و مأموریت ایشان ندارم، مگر آن که اطلاعات آن را در خاطرات ایشان را دنبال کنم. اما اگر ایشان متنی با امضای کارتر داشت؛ قاعده این بود قبل از امضا یا تصویب بیانیه های الجزایر این متن حداقل در اختیار آقای رجایی قرار می گرفت. ایشان باید می گفت این نامه و امضای آقای کارتر، شما در این چارچوب مذاکرات را دنبال کنید.

شما هیچ متنی از ایشان دریافت نکردید؟

دولت جمهوری اسلامی ایران، هرگز متنی از ایشان را دریافت نکرد. من تعجب می کنم که اگر ایشان توافقی کرده که امضای کارتر زیر آن است، چرا آن را به ما تحویل نداده است.

ایشان توضیح می دهد که متن را به آقای هاشمی رفسنجانی داده است. در متن گفت و گوی ایشان آمده:

من به محض ورود به ایران، لباس‌هایم را عوض کردم و به دیدن امام رفتم و گزارش کارم را دادم نامه کارتر را هم نشان دادم که قرار شد آن را به آقای هاشمی در مجلس برسانم. من این پاکت را به آقای هاشمی رساندم و اگرچه انتظار می‌رفت که مجلس به سرعت به آن رسیدگی کند اما مدام امروز و فردا می‌شد و دستور کار مجلس به محض ورود به موضوع گروگان‌ها با عدم نصاب لازم روبرو می‌شد!

در آن دوران هفته ای یک بار شهید بهشتی، شهید رجایی، مرحوم هاشمی رفسنجانی و من به عنوان جلسه سران قوایی که بنی صدر در آن نبود؛ دور هم جمع می شدیم. در هیچ یک از جلسات این بحث مطرح و اشاره ای به آن نامه نشد. امروز چون همه آن ها یا مرحوم و شهید شدند؛ من شاهدی ندارم، اما اگر چنین چیزی به ما ابلاغ شده بود؛ هیأت دولت جمهوری اسلامی بیانیه  های الجزایر را تصویب نمی کرد و متن بهتر را مورد توجه قرار می داد.

ایشان البته می گوید حاج سید احمدآقا به من گفت که دولت شهید رجایی از طریق الجزایر می خواهد کار را دنبال کند و به ایشان می گوید در هیات حضور داشته باشد؛ اما خود ایشان قبول نمی کند.

عین متن ایشان در این باره هم چنین است:

من منتظر بودم که به من بگویند بروم و مقدمات اجرای کار را فراهم کنم. احمد آقا مرا خواست و من رفتم آنجا و گفت که آقای رجایی تصمیم گرفته که از طریق الجزایر این مشکل را حل کند. من گفتم چرا الجزایر؟ کاری نیست که بخواهد الجزایر انجام بدهد. توافق حاصل شده و شرط‌ها هم مشخص است و فقط کارهای فنی مانده که باید انجام بشود. ما که چلاق نیستیم و قرار نیست که معامله ای یا مذاکره‌ای خاص صورت بگیرد. این کارها همه انجام شده است. انجام کارهای فنی بعدی و فراهم کردن مقدمات بعدی که کار پیچیده ای نیست. احمد آقا گفت که بیا تو هم با این هیات برو. گفتم که من با این هیات نخواهم رفت و به شما هم می گویم که این موضوع شکل گرفته برای اینکه این مذاکرات به ثمر نرسد و به ثمر هم نخواهد رسید. گفت تو از کجا این را می‌گویی؟ گفتم ببینید به ثمر می‌رسد یا نه. من هم برای حفظ آبروی خودم به طرف‌های مورد مذاکره ام اطلاع می‌دهم که از این تاریخ دیگر مسئولیتی در این مورد ندارم. این حق قانونی دولت آقای رجایی است و تصمیم گرفته است که از این طریق این کار را فیصله دهد.

ما، هیچ پیشنهادی از مرحوم احمدآقا یا هیچ مرجع دیگری در این باره دریافت نکردیم. اتفاقا ما خیلی دنبال همکار می گشتیم. ما کلی تلاش کردیم تا آقای احمد عزیزی یا حسین شیخ الاسلام را توانستیم برای این کار دعوت کنیم. این ها بچه های سیاسی بودند که در آمریکا درس خوانده بودند و حداقل مسلط به زبان انگلیسی بودند. البته آقای صادق طباطبایی هم تجربه ای بیشتر از ما نداشت. چرا که دو سال بیشتر از انقلاب نگذشته بود.

منبع: جماران

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
خداحافظ طاهرآقا
درباره طاهر احمدزاده موسس کانون نشر حقایق اسلامی مشهد محمد هادی هادی زاده یزدی:...
IMAGE
خاطراتی از طاهر احمد زاده
مهندس محمد توسلی: می خواهم به طور خلاصه و به بهانه درگذشت مرحوم طاهر احمدزاده هروی...
IMAGE
راهبرد پیش رو: "تقويت فرآيند گذار به دموكراسي"
مهندس محمد توسلی: در دوران دوازدهمين انتخابات رياست جمهوري اردیبهشت 1396 و همچنين...
IMAGE
صفر ریال/خاطره مرحوم احمدزاده از سفر مهندس بازرگان بعنوان نخست وزیر به خراسان
محسن قناويزچي: طاهر احمد زاده بزرگ مردی است که تکرار شدنی نیست. خاطرم هست پس از...
IMAGE
غروب خورشید یک اسطوره
حسن یوسفی‌اشکوری:   اصطلاحات و عناوین در زبان رایج و محاوره‌ای فارسی دیری است که...
IMAGE
طاهرآقا احمدزاده؛ هفت دهه مبارزه
مرتضی کاظمیان : انگار همین دیروز بود، بهار ۱۳۸۰؛ از زیر چشم‌بند و در محوطه کوچک...
IMAGE
طاهرآقا، آخرین آزاده قلندرِ خراسانی
حسن فرشتیان: اولین بار او را در آغوش مردمانی دیدم که عاشقانه او را در خیابان‌های...
IMAGE
همراه با بسته‌نگار
دکتر سیدمحمدمهدی جعفری: در بهار ۱۳۴۰ به انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شیراز...
IMAGE
از او یک ترک اولی ندیده‌ام بمناسبت بزرگداشت محمد بسته نگار
مهندس لطف الله میثمی: با محمد بسته‌نگار از بدو ورودش به دانشکده حقوق دانشگاه...
IMAGE
بسته نگار،نگار ما
تقی رحمانی: ارج  نهادن به بسته نگار که نامش محمد است برای  امثال من در چند نکته مهم...

مصاحبه ها

IMAGE
خاطراتی از ۶۰ سال مبارزه، بازخوانی مصاحبه با مرحوم طاهر احمدزاده
کانون به یک پایگاه مهم برای نهضت ملی تبدیل شد و پس از کودتا هم نقش عمده‌ای در نهضت...
IMAGE
تقویت روند کادرسازی علمی در دانشگاه‌ها
تشکیل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه در گفت‌وگوی «آسمان آبی» با مهندس محمد توسلی:...
IMAGE
تهران و بحران زلزله
گفت و گو با مهندس محمد توسلی: زلزله کرمانشاه و تبعات بعد از آن بهانه‌ای شد تا...
IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
چالش های اصلی مدیریت شهر تهران
محافظه کاران نمی خواهند رانت ها را از دست بدهند  گفت وگوی روزنامه آرمان با مهندس...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...