asnad

sadr yadname

yazdi

جلد اول

(نسخه کامل / 11 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه بدون تصاویر / 5 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه با تصاویر / 68 مگابایت)

 

جلد سوم: 118 روز در نوفل لوشاتو

(6 مگابایت)

 

شرح بازگشت به ایران

در فروردین 1381 و احضار به دادگاه

(3 مگابایت)

 

کتاب ها PDF و به شکل زیپ شده اند.
پس از دانلود، فایل ها را آنزیپ نمایید.

facebook

azadi

bazargan

 sahabi

ezat-sahabi

ebrahim yazdi

seyed-javadi

taleghani

mizankhabar 

IMAGE
بیانیه نهضت آزادی ایران در محکومیت انتقال پایتخت اسرائیل به بیت المقدس
یکشنبه, 26 آذر 1396
فلسطین، وجدان پایمال شده انسانیت  میزان: نهضت آزادی ایران با صدور بیانیه ای با امضای مهندس محمد توسلی دبیرکل این حزب دیرپای ملی و اسلامی و اولین شهردار تهران پس از انقلاب، انتقال پایتخت اسرائیل از تل آویو به بیت المقدس را محکوم نمود و بر احقاق حقوق حقه ی مردم فلسطین تاکید نمود. در بخشی آمده است: “نهضت آزادی ایران در سال های گذشته، قبل و بعد از پیروزی انقلاب، ضمن حمایت از مطالبات بر حق مردم فلسطین، همواره هشدار داده است که حمایت از جنبش...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران به مهندس هاشم صباغیان در پی درگذشت برادر ایشان
شنبه, 25 آذر 1396
میزان خبر: اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در پی درگذشت برادر بزرگتر جناب آقای مهندس هاشم صباغیان از اعضای عالیرتبه این حزب و معاون نخست وزیر دولت موقت، جناب آقای حاج امیر هوشنگ صباغیان، پیام تسلیتی را صادر کردند. متن این پیام بدین شرح است:   بازگشت همه بسوی خداست   جناب آقای مهندس هاشم صباغیان در گذشت برادر گرامیتان مرحوم امیرهوشنگ صباغیان را به جنابعالی که از یاران صمیمی و دیرین زنده‌یاد مهندس بازرگان هستید و خانواده‌‌های محترم،...
IMAGE
رسالت جنبش دانشجویی
جمعه, 17 آذر 1396
مصاحبه نشریه بامداد با محمد توسلی، دبیر کل نهضت آزادی ایران در شصتمین سال فعالیتش به مناسبت 16 آذر، روز دانشجو:   *جناب مهندس شما فعالیت سیاسی را از چه سالی آغاز کردید؟ فعالیت دانشجویی را از سال 36 و در دانشکده فنی شروع کردم. به عنوان عضو انجمن اسلامی دانشجویان، فعالیت سیاسی را از سال 39 (هنگام تشکیل جبهه ملی دوم) به عنوان عضو دانشجویی جبهه و از سال 40 به عنوان عضو دانشجویی نهضت آزادی ایران به همراه بسیاری از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان که به...
IMAGE
جایزه حقوق بشر کانون مدافعان حقوق بشر به علی‌رضا رجایی اهدا شد
علی‌رضا رجایی از سوی کانون مدافعان حقوق بشر به عنوان برنده جایزه «تلاشگر حقوق بشر» سال ۱۳۹۶ هجری شمسی معرفی شد. به گزارش سایت کانون مدافعان حقوق بشر، محمد سیف‌زاده، عضو شورای عالی نظارت کانون مدافعان حقوق بشر، تندیس منشور کوروش را به نشان جایزه تلاشگر حقوق بشر به علی‌رضا...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از نیروهای ملی مذهبی و نهضت آزادی در پی درگذشت استاد طاهر احمدزاده
به یاد و نام خدا انسانی از تبار پاک نهادان این مرز و بوم چشم از جهان فرو بست. خستگی ناپذیر در بیان حق و پیامِ عدالت و آزادی بود. زیرکی، صداقت ، و اخلاص را با هم داشت. جانش با حوادث تلخ و شیرین یگانه بود و راوی امین و منصف در بیان وقایع هشتاد ساله‌ی اخیرِ ایران. طاهر احمد زاده هروی...
IMAGE
طاهر احمدزاده فعال پرسابقه ملی مذهبی و استاندار خراسان در دولت مهندس بازرگان درگذشت
میزان: طاهر احمدزاده فعال پرسابقه ملی مذهب، و پدر شهیدان احمدزاده در سن ۹۶ سالگی درگذشت احمدزاده اولین استاندار خراسان پس از انقلاب ۱۳۵۷ است که نه تنها در دوران حکومت پهلوی بلکه بعد از انقلاب در دفعات مختلف بازداشت شد. طاهر احمدزاده از دهه ۱۳۲۰ در «کانون نشر حقایق اسلامی»...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از اعضا و هواداران نهضت آزادی ایران به مهندس هاشم صباغیان در پی درگذشت خواهر ایشان
میزان: اعضا و علاقمندان نهضت آـزادی ایران با صدور پیام تسلیتی به عضو ارشد این حزب دیرپای ملی اسلامی، جناب آقای مهندس هاشم صباغیان، درگذشت خواهر بزرگوارشان را تسلیت گفتند: متن این پیام بدین شرح است:   بازگشت همه بسوی خداست جناب آقای مهندس هاشم صباغیان در گذشت خواهر گرامیتان را...
IMAGE
متن لوح اهدایی نهضت آزادی ایران به جناب محمد بسته‌نگار در مراسم بزرگداشت ایشان
میزان: مراسم بزرگداشت جناب آقای محمد بسته نگار روز جمعه با حضور شخصیت های سیاسی و همفکران ایشان در دایره المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. در این مراسم مهندس محمد توسلی با سخنرانی و اهدای لوح تقدیر به پاس سال ها مجاهدت مخلصانه و مبارزه علیه استبداد در کنار نهضت آزادی ایران و...
IMAGE
گزارش سمپوزیوم اکنون ما و شریعتی
سمپوزیوم علمی «اکنون، ما و شریعتی» با حضور ۲۷ سخنران در روزهای پایانی هفته گذشته (اول و دوم آذر ماه) در تالار مطهری دانشگاه تربیت مدرس با حضور انبوه دانشجویان برگزار شد تا این مسئله از زوایای گوناگون واکاوی شود که دکتر علی شریعتی چه نسبتی با «ما ایرانیان کنونی» دارد....
IMAGE
دلنوشته نرگس محمد پس از سه سال ندیدن فرزندانش
نرگس محمدی، نایب رییس کانون مدافعان حقوق بشر٬ در سالروز تولد فرزندانش نوشته است که دیگر تصویری روشن و واقعی از چهره‌‌های کودکانش ندارد. نرگس محمدی به اتهام اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام به ۶ سال و تشکیل کمپین لغو گام به گام اعدام (لگام) به ۱۰ سال، در...
IMAGE
آیین بزرگداشت محمد بسته نگار، مبارز آزادیخواه برگزار میشود
میزان: آیین بزرگداشت محمد بسته نگار، این مبارز آزادیخواه و از شاگردان و یاران صادق آیت الله طالقانی و مهندس بازرگان و دکتر یدالله سحابی و از دوستان و یاوران مرحوم مهندس سحابی به همت دوستان و همفکران ایشان برگزار میشود. این مراسم در روز جمعه 10 آذرماه 1396 ساعت 14:30 تا 17 در مکان...
IMAGE
صدیقه وسمقی به قید وثیقه آزاد شد
صدیقه وسمقی پس از تامین وثیقه از بند نسوان زندان اوین آزاد شد. صدیقه وسمقی، شاعر، نویسنده، اسلام پژوه و عضو دوره اول شورای شهر تهران که هنگام بازگشت به‌کشور در فرودگاه امام خمینی  برای ساعاتی بازداشت شده بود٬ ۳۰ مهرماه به دادسرای شهید مقدس اوین احضار و بازداشت شد. خانم ذکتر...
IMAGE
رضا آقاخانی عضو شورای فعالان ملی مذهبی برای اجرای حکم سه سال حبس به زندان فراخوانده شد
رضا آقاخانی عضو شورای فعالان ملی مذهبی به زندان فراخوانده شد. به گزارش سایت ملی مذهبی رضا  آقاخانی به مدت ۵ روز فرصت دارد خود را به زندان اوین معرفی کند. این فعال سیاسی پیش از این به سه سال حبس محکوم شده بود. حکم  زندان این عضو شورای فعالان ملی مذهبی در مرداد ماه ۱۳۹۴  با وجود...
IMAGE
بازدید دبیرکل نهضت آزادی ایران از نمایشگاه مطبوعات
میزان: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران در نمایشگاه مطبوعات حضور یافت و از تعدادی از غرفه‌های رسانه های همسو بازدید کرد. به گزارش میزان، دبیر کل نهضت آزادی ایران با حضور در غرفه‌های نشریات چراغ روشن، ایران فردا، چشم‌انداز ایران، مهرنامه، اندیشه پویا، پیام ابراهیم...
IMAGE
جرس: هرگونه عضویت صدیقه وسمقی در اجزای این وبسایت تکذیب می‌شود
صدیقه وسمقی عضو اسبق شورای شهر،شاعر، نویسنده، مترجم، اسلام پژوه، تحلیل‌گر مسایل سیاسی و اجتماعی هفته‌ی گذشته پس از برگزاری یک دادگاه ۱۵ دقیقه‌ای بازداشت و روانه زندان اوین شد. به گزارش کلمه بر اساس اظهارات وکیل او محمود علیزاده طباطبایی وسمقی به اتهام‌های “عضویت در...
IMAGE
گزارش مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی در آلمان + فیلم مراسم
میزان: مراسم یادبود زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران شنبه شب (۲۱ اکتبر) در شهر کلن آلمان به همت جمعی از دوستداران و یاران نهضت آزادی برگزار شد. پس از قرائت قرآن آقایان حسن شریعتمداری، حسن یوسفی اشکوری و تقی رحمانی در بیان شخصیت و عملکرد آن مرحوم به ایراد...
IMAGE
مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی در آلمان برگزار شد
میزان: به همت اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در آلمان، مراسم نکوداشت زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیر کل فقید نهضت آزادی ایران (تقریبا همزمان با چهلمین روز درگذشت وی) غروب شنبه ۲۱ اکتبر در شهر کلن آلمان برگزار شد. مراسم یادبود زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل فقید نهضت...
IMAGE
صدیقه وسمقی بازداشت شد
خانم دکتر صدیقه وسمقی، شاعر، نویسنده، اسلام پژوه و عضو دوره اول شورای شهر تهران، هنگام بازگشت به‌ کشور در فرودگاه امام خمینی برای ساعاتی بازداشت شده بود، امروز به دادسرای شهید مقدس اوین احضار و بازداشت شد. به گزارش زیتون، او در دادگاهی ۱۲ دقیقه‌ای به ریاست قاضی مقیسه محاکمه...
IMAGE
پیام تبریک اعضاء و علاقمندان نهضت آزادی ایران برای تولد دکتر علیرضا رجایی
میزان: اعضاء و علاقمندان نهضت آزادی ایران با صدور دلنوشته ای برای دکتر علیرضا رجایی سالروز تولد ایشان را تبریک گفتند. متن این پیام ارسالی بدین شرح است:  
IMAGE
روایت اسماعیل دوستی از دیدار با کروبی
اسماعیل دوستی با اشاره به دیدار با کروبی گفت: براساس گشایش‌های صورت گرفته موضوع «حصر» قابل حل است. به گزارش ایسنا عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی که پس از شش سال با مهدی کروبی در حصر ملاقات کرده است، اظهار کرد: من برای سومین بار در دوران حصر به دیدار آقای کروبی رفتم که دیدار...
IMAGE
برگزاری بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در لندن
میزان: مراسم بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در شهر لندن در انگلیس فردا چهارشنبه در تاریخ 18 اکتبر 2017 از ساعت 7 تا 10 شب به وقت لندن با سخنرانی آقایان مسعود بهنود، جمیله کدیور، محمدتقی کروبی و فرخ نگهدار برگزار خواهد شد.
IMAGE
نامه دبیرکل نهضت آزادی ایران به مدیرمسئول روزنامه جوان در واکنش به انتشار مصاحبه‌ای از دکتر ابراهیم یزدی
میزان: دبیرکل نهضت آزادی ایران، مهندس محمد توسلی پس از انتشار مصاحبه ای با عنوان ما ملی مذهبی نیستیم در روزنامه جوان مورخه 18 مهر 1396 با دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران دکتر ابراهیم یزدی در چهلمین روز درگذشت ایشان بیانیه ای صادر و خواستار شفاف سازی در این زمینه شد. متن این بیانیه...
IMAGE
گزارش کامل روزنامه اعتماد از سخنراني مهندس محمد توسلي و دکتر محمود صادقي در بزرگداشت دكتر ابراهيم يزدي در دانشگاه تهران
در ايران ماند و پايداري كرد بامداد لاجوردي، محسن آزموده-روزنامه اعتماد: هشتاد سال آزادگي عنوان مراسمي بود كه انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه تهران و علوم پزشكي تهران عصر ديروز در سالن شهيد چمران دانشكده فني اين دانشگاه به مناسبت چهلمين روز درگذشت دكتر ابراهيم يزدي ترتيب...
IMAGE
آخرین وضعیت جسمی علیرضا رجایی
پنج هفته پس از جراحی سنگین برای تخلیه بخش‌هایی از فک فوقانی و عضلات صورت و همچنین چشم راست علیرضا رجایی، این روزنامه‌نگار و فعال ملی مذهبی همچنان درگیر عوارض این عمل سنگین است.بنا به گزارش نزدیکان وی این زندانی سیاسی سابق در چالش جدی با پیامدها و آسیب‌های جراحی و همچنین...
IMAGE
تصاویر منتشر نشده ای از دکتر یزدی (آلبوم موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران)
میزان: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران بمناسبت چهلمین روز درگذشت دکتر ابراهیم یزدی مجموعه ای از تصاویر ایشان را برای اولین بار به انتشار گذاشته  است:   ۱۳۵۷. نوفل‌لوشاتو، دکتر ابراهیم یزدی در معیت امام خمینی   ۲۷ دی ۱۳۵۷. نوفل‌لوشاتو، دکتر ابراهیم یزدی در کنار امام خمینی در...
IMAGE
برگزاری آیین بزرگداشت ابراهیم یزدی در دانشگاه تهران + گزارش تصویری
مراسم بزرگداشت ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه دولت موقت انقلاب و عضو شورای انقلاب اسلامی مصادف با چهلمین روز درگذشت این شخصیت سیاسی انقلاب، برگزار شد.   به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، محمد توسلی عضو دولت موقت انقلاب و فعال سیاسی نزدیک به ابراهیم یزدی در این مراسم که عصر امروز...
IMAGE
گفتگو با مهندس محمد توسلی در مجموعه خشت خام/ نوبت ۳۲ام/
میزان: آقای حسین دهباشی در ادامه پروژه تاریخ آنلاین با نام مجموعه خشت خام که به بررسی تاریخ شفاهی معاصر با گفتگو با سیاستمداران و چهره های شناخته شده می پردازد در نوبت ۳۲ام خود با مهندس محمد توسلی دبیرکل نهضت آزادی ایران به گفتگو نشست. فایل تصویری کامل این گفتگوی دو ساعت و...
IMAGE
برگزاری مراسم بزرگداشت دکتر یزدی در شهر کلن آلمان
همزمان با چهلمین روز درگذشت دبیر کل فقید نهضت آزادی ایران، زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی، مراسم بزرگداشتی در شهر کلن آلمان و به همت اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران برگزار خواهد شد. به گزارش میزان، اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در خارج از کشور با صدور پیامی با شرح ذیل، از...
IMAGE
برگزاری مراسم نکوداشت دکتر ابراهیم یزدی در اراک
مراسم بزرگداشت چهلمین روز درگذشت  “دکتر ابراهیم یزدی” در اراک برگزار می شود. سخنرانان این مراسم که روز دوشنبه ۱۷ مهرماه ساعت ۱۶ الی ۱۸ برگزار خواهد شد به شرح زیر هستند: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهصت آزادی ایراندکتر یوسف یزدی، فرزند مرحوم دکتر ابراهیم یزدیدکتر حسین رفیعی،...
IMAGE
پیام تسلیت اعضا و علاقمندان به نهضت آزادی ایران در خارج از کشور بمناسبت درگذشت مرحوم حسین مظاهری
برادر بزرگوار و استاد محترم، جناب اقای مهندس عبدالعلی بازرگان درگذشت مرحوم حسین مظاهری، پدر همسر گرامیتان را، به سرکار خانم شهلا مظاهری و همسر مکرمه آن مرحوم، شما و همه بستگان تسلیت میگوییم. فقدان انسانی شریف، عزتمند و خدمتگزار که عمری را در پست های مختلف اداری، حتی پس از...
IMAGE
پیام‌تشکر دبیرکل نهضت آزادی ایران خطاب به دکتر حسن روحانی
میزان: مهندس محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران و اولین شهردار پایتخت پس از پیروزی انقلاب با صدور پیامی ضمن گرامیداشت راه سرور آزادگان، امام حسین (ع) در ایام محرم از دکتر حسن روحانی رییس جمهور کشور و معاون اول و وزیر امور خارجه و دو تن دیگر از معاونانشان آقایان دکتر اسحاق...
IMAGE
پیام تسلیت اعضای نهضت آزادی ایران به مناسبت درگذشت مرحوم حسین مظاهری
برادر ارجمند جناب آقاي مهندس عبدالعلي بازرگان درگذشت پدربزرگوار همسر محترمتان مرحوم حسين مظاهري را به جنابعالي،‌ همسر محترم، سركار خانم شهلا مظاهري،‌ همسر مكرمه آن مرحوم و خانواده محترم مظاهري و سایر وابستگان تسليت مي گوييم. ضمناً‌ مجلس يادبود آن مرحوم روز پنجشنبه 6...
IMAGE
بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی در دانشگاه جرج واشنگتن + گزارش تصویری
روز شنبه اول مهر ۱٣۹۶ مراسم بزرگداشت دکتر ابراهیم یزدی تحت عنوان “دکتر ابراهیم یزدی، نیم قرن سیاست‌ورزی خستگی‌ناپذیر” در دانشگاه جرج واشنگتن با به همت جمعی از نیروهای ملی مذهبی و مدافعان توسعه سیاسی در ایران برگزار شد. به گزارش سایت ملی مذهبی این برنامه با حضور دکترسارا،...

فقط بازرگان می‌توانست

مهندس توسلی، در دیدار با اعضای انجمن فرهنگ و سیاست دانشجویان دانشگاه شیراز شرايط نخست‌وزيري دولت موقت را تشریح کرد.

به گزارش محمدعلی طایفی خبرنگار روزنامه شرق، مهندس محمد توسلی، در دیدار با اعضای انجمن فرهنگ و سیاست دانشجویان دانشگاه شیراز گفت: «زنده‌یاد مهندس بازرگان، زنده‌یاد دکتر یدالله سحابی و زنده‌یاد آیت‌الله طالقانی با نگاهی که به آموزه‌های قرآن داشتند و با شناختی که از تاریخ ایران و تجربه‌ کشورهای توسعه‌یافته داشتند، در کشور ما دو مشکل اصلی را برجسته کردند؛ اولین محور این مشکلات موضوع استبداد است». او افزود: «بعدها مهندس بازرگان می‌خواستند در مدافعات خود در دادگاه نظامی سال ٤٣ آن را مطرح کنند که البته نتوانستند؛ ولی بعدا چاپ شد و به‌تازگی نیز در مجموعه‌آثار شماره ٦ ایشان (مدافعات) با عناوین «چرا ما گرفتار استبداد شدیم» و «چرا با استبداد مخالفیم» چاپ شده است». توسلی افزود: «محور دوم، پیرایه‌ها و خرافات بود که مانع توسعه انسانی جامعه‌ ما بود. بنابراین این بزرگان در چند دهه به‌ویژه در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی فعالیت بسیاری کردند. قبل‌تر و در مدیریت انقلاب هم شاهد این نگاه تعامل تعالی‌بخش روشنگران دینی با روحانیت بوده‌ایم».
او افزود: «باید یادی هم از زنده‌یاد دکتر یزدی کنیم که ایشان هم در خارج از کشور با بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ارتباط داشتند و در نهایت در ۱۱۸ روزی که در نوفل‌لوشاتو بودند، نقشی مهم را ایفا کردند».
 توسلی در ادامه درباره اوضاع جاری کشور گفت: «برخی تصور می‌کنند دوم‌خرداد به صورت دفعی بدون آنکه زمینه‌های اجتماعی قبلی داشته باشد، به وجود آمده است که این اشتباه است. همین توسعه‌ جنبش اجتماعی است که به‌تدریج رخدادهای سال‌های ۹٢، ۹۴ و ۹۶ را به وجود آورده و این مسئله روند پیوستگی تحولات اجتماعی را نشان می‌دهد. شما وقتی سوابق کسانی را که امروز در عرصه جنبش اصلاحات فعال هستند، در دهه ۶۰ بررسی می‌کنید، می‌بینید که مواضع آنان در مقابل گفتمان امروزی‌شان بوده است. امروز ما خیلی خوشحال هستیم که جامعه‌ ما به این سمت در حال حرکت است».
او افزود: «شما اگر زندگی اشخاصی مثل آیت‌الله رفسنجانی را بررسی و دو دهه‌ اول را با دو دهه‌ دوم ملاحظه کنید، می‌بینید که تحولی به وجود آمده و در کنار مردم و پاسخ‌گویی به نیازهای مردم قرار گرفته‌اند. من اینجا باید یادی کنم از دکتر ظریفیان که در دوره اصلاحات معاون دانشجویی وزارت علوم بودند. گزارشی از ایشان دیدم که حدود سه‌ هزار نهاد مدنی در دانشگاه‌ها ایجاد شده بود. ایجاد نهادهای مدنی و فعالیت‌های اجتماعی دانشجویان، در شکوفایی نسل جوان ما در آن دوره نقش بسیار مؤثری داشت. اما در دو دوره‌ بعد چه اتفاقی افتاد؟ فضای سیاسی در دانشگاها بسته شد و این نهادهای مدنی عموما تعطیل شدند و این هزینه‌ای که بر نسل جوان و به‌ویژه دانشجویان و به‌طور کلی عموم جامعه وارد شده، هزینه‌ سنگینی بوده است. آقای محبیان در مصاحبه‌ای که در روزنامه رسالت با تیتر درشت چاپ شد گفتند: نهضت آزادی باید صفر شود».
توسلی با اشاره به اینکه این فرایند، با وجود تحولاتی که اتفاق افتاده، نشان می‌دهد کل جامعه ما در حال رشد و پویایی است، افزود: «رخدادهای مقاطع مختلف هم نشان می‌دهد که نسل جوان ما در این راستا در حال حرکت است؛ ولی مسئله این است که راز و رمز جنبش روشنفکری دینی را در چه می‌بینید؟ در نسل اول، افراد و پایه‌گذارانی مانند مهندس بازرگان و دکتر سحابی بودند که چند دهه با یک گفتمان راهبردی ایستادند. نسل دوم نیز همین‌طور بودند. شما ببینید عزت‌الله سحابی، مصطفی چمران و ابراهیم یزدی، ٦٠، ٧٠ سال تلاش کردند و در شرایط مختلف، هیچ‌وقت زانو نزدند و هیچ‌وقت تغییر خط‌مشی ندادند. چه عواملی باعث شده که این نسل در چند دهه عمر خود بایستد؟».
او افزود: « تحلیل من این است که در درجه اول، اینها با آموزه‌های قرآنی آشنا بوده‌اند. در دوران دانشجویی با قرآن آشنا شده‌اند. این کتاب الهی در واقع معیارهایی به آنها داد که نه تحت‌تأثیر جو چپ قرار گرفتند و نه تحت‌تأثیر فشارها. دهه‌ ۲۰ و دهه‌ ۳۰ فضای دانشگاه ما در اختیار جریان چپ مارکسیسم بوده، دهه‌ ۴۰ و دهه‌ ۵۰ و حتی دهه‌ ۶۰ بعد از انقلاب نیز فضای جامعه‌ ما عمدتا فضای چپ بوده؛ اما افرادی مثل مهندس بازرگان در هیچ شرایطی تحت‌تأثیر قرار نگرفتند و آن نگاه راهبردی‌ ایشان را با استناد به آیات قرآن در مجموعه آثارشان مشاهده می‌کنید. به‌هرحال اگر می‌گوییم قرآن کتاب راهنمای ماست، بالاخره ما باید با زبان قرآن و آموزه‌های آن آشنا شویم تا یک نگاه راهبردی نسبت به هستی خودمان، جامعه و ارتباط خودمان با جامعه داشته باشیم. محور دوم این بینش، آشنایی با تاریخ و مشکلات فرهنگی جامعه ما بود که در آثار این پیشگامان حضور چشمگیری دارد و در نهایت محور سوم که در آثار مهندس بازرگان منعکس است، آشنایی با غرب و جوهر تمدن آن است که از نتایج تجربه تمدن بشری، در برنامه‌های خود استفاده کردند».
او افزود: «این افراد از همان شهریور ٢٠ این آیه قرآن را سرلوحه برنامه‌های خود قرار دادند که «إِنَّ اللَّهَ لا یغَیرُ ما بِقَومٍ حَتّی یغَیروا ما بِأَنفُسِهِم». یعنی تا خصلت‌ها و خصوصیات مردم ما عوض نشود و ما تا خودمان را اصلاح نکنیم انتظار اینکه جامعه اصلاح شود دور از واقع‌بینی است. بنابراین این بزرگان اولویت را همواره به کار‌های فرهنگی و اجتماعی دادند. اگر در یک مقاطعی هم مجبور شدند که وارد عرصه‌ سیاست شوند، کار فرهنگی اجتماعی را نه‌تنها تعطیل نکردند بلکه تقویت هم کردند. شما ببینید بعد از کودتای
۲۸ مرداد این افراد ضرورتا وارد فعالیت نهضت مقاومت ملی شدند. چراکه ایستادگی در مقابل کودتا یک ضرورت تاریخی بود. ولی ما بحث «نهادسازی» را در پی سخنرانی «احتیاج روز» مهندس بازرگان در سال ۳۶ داریم. انجمن اسلامی مهندسین، پزشکان، معلمان، بانوان، شرکت انتشار و کارآموز و خیلی دیگر از نهادها را آماده می‌کنند که بتوانند برای پاسخ به نیازهای زمانه بسترسازی کنند. در سال‌های بعد از انقلاب هم کارهای فرهنگی و اجتماعی مورد توجه بوده است و بعد از دهه ۶۰ هم در مجموعه آثار مهندس بازرگان این مسائل همیشه در اولویت بوده است. آثاری مثل گمراهان، مثل بازیابی ارزش‌ها و...».
مهندس محمد توسلی همچنین گفت: «این گفتمان اصلاحات که امروز مطرح می‌شود، همان گفتمانی است که مهندس بازرگان بعد از انقلاب، در سومین کنگره در تیرماه سال ٥٩ مطرح کرد که اگر به اسناد مراجعه کنید، قابل دسترسی است. با وجود فضای سال‌های ٥٩ و ٦٠، ما باور به فعالیت قانونی، علنی، مسالمت‌آمیز و پرهیز از خشونت و گام‌به‌گام و تدریجی داریم. در سال‌های دهه ٨٠ هم در این گفتمان و راهبرد هیچ‌وقت تغییری داده نشده است، چرا؟ برای اینکه این افراد مبانی محکمی برای این استراتژی داشته‌اند».
توسلی در ادامه با اشاره به آزادی احزاب گفت: «اصل ۲۶ قانون اساسی هم مربوط به آزادی احزاب است، فعالیت احزاب علی‌الاطلاق آزاد است، مشروح مذاکرات مجلس خبرگان را ببینید؛ کسانی مثل دکتر بهشتی ایستادند که باید فضا برای فعالیت احزاب آزاد باشد. حدود ۵۲ نفر عضو مجلس خبرگان قانون اساسی بودند، اکثریت به اصل ۲۶ رأی دادند، حدود ۱۴ نفر رأی منفی دادند، اما تفکر همان تعداد در دولت‌های بعدی نگذاشت اصل۲۶ قانون اساسی اجرا شود. موانع ایجاد کردند و حتی شوراها که در قانون اساسی هست هم تا دوم خرداد ۷٦ اجرا نمی‌شد».
توسلی افزود: «امروز می‌بینیم این رویکرد در دولت و مجلس به‌عنوان یک گفتمان برتر مطرح است. در انتخابات می‌بینیم که جمعیتی حداکثری به آن رأی می‌دهند و زمینه رشد آن در جامعه پدید آمده است، بنابراین باید به آینده امیدوار باشیم و ما هم برای تداوم این گفتمان کوشش کنیم».
توسلی افزود: «مهندس بازرگان در یکی از آثارشان به اسم «چهار ایسم» به این مسئله پاسخ می‌دهند که در آنجا لیبرالیسم را توضیح داده‌اند، ایشان می‌گویند ما به‌لحاظ سیاسی لیبرال هستیم اما طرفدار مکتب لیبرالیسم نیستیم، مکتب ویژه‌ای هست که ادامه دارد. آنجا هم مهندس بازرگان توضیح داده‌اند که اگر از آزادی دفاع می‌کنیم، مبنای ما آزادی که لیبرال‌ها در قرون اخیر مطرح می‌کنند، نیست و مبنای ما قرآن است، قرآن خواسته که انسان آزاد باشد. در آثار مهندس بازرگان آیات متعددی در این زمینه است. «إِنَّا عَرَضْنَا ٱلْأَمَانَةَ عَلَی ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَٱلْجِبَالِ فَأَبَینَ أَن یحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا ٱلْإِنسَٰنُ إِنَّهُ کانَ ظَلُوما جَهُولا» (احزاب ٧٢). مرحوم طالقانی می‌فرماید: «الامانات» در این آیه امانت اختیار به انسان است که همه موجودات خلقت از پذیرش آن عاجز بودند. انسان است که بین همه مخلوقات این امانت را پذیرا شد و صاحب اختیار است. وقتی انسان اختیار دارد یعنی باید آزاد باشد. در همان‌موقع که جمعیت دفاع از آزادی و حقوق ‌بشر که در سال ۵۶ تشکیل شد، آیت‌الله سیدابوالفضل زنجانی یک یادداشت نوشتند و اصول حقوق ‌بشر را با آیات قرآن تطبیق دادند. مجموعه بحث ایشان و مجموعه اقداماتی که جمعیت دفاع از آزادی و حقوق ‌بشر انجام داده‌اند در دفتر دوم جلد ۹ اسناد نهضت آزادی ارائه شده است. با توجه به مباحث مطرح‌شده در این آثار از این بابت هیچ تناقضی با مدرنیته وجود ندارد. ایشان همچنین فرمودند مردم هستند که باید نظام حکومتی خودشان و نحوه اداره جامعه خودشان را مشخص کنند. اصول فصل هفتم قانون اساسی هم اصل شوراهاست که آیت‌الله طالقانی و آقای دکتر فیرحی درآن‌خصوص بحث برجسته‌ای داشته‌اند». توسلی گفت: «ما در سال ۹۲ به آقای روحانی رأی دادیم به این دلیل که آن‌موقع بهترین گزینه بود. سال ۹۶ هم رأی دادیم، چون باز هم بهترین گزینه بود؛ یعنی هیچ‌وقت پشیمان نیستیم. در راستای همان نگاه راهبردی ما هم بوده، چرا؟ برای اینکه ما باور داریم تغییرات تدریجی است. واقعیت این است شرایطی که ما بعد از سال ۹۲ داشتیم، بهتر از دوره قبل بوده.
اما موانعی که ما برای فعالیت داشتیم از بین نرفته؛ هنوز ما آن آزادی‌ای را که بتوانیم فعالیت تشکیلاتی داشته باشیم نداریم، اما به این معنی نیست که ما بی‌کار بوده‌ایم، تلاش می‌کنیم، مذاکره می‌کنیم. انتظار داریم که وزارت کشور روحانی و وزارت اطلاعات، به‌تدریج این موانع را برطرف کنند. حال که ما کوشش می‌کنیم، با این فضای جدیدی که بعد از درگذشت آقای دکتر یزدی، هم در داخل کشور و هم خارج کشور به وجود آمده و این تسلیت‌هایی که مقامات جمهوری اسلامی ارائه دادند و این احساس همدردی که در فضای عمومی جامعه مشهود است، مقامات مربوطه و همه نهادهایی که به‌نوعی حساسیت داشتند واقع‌بین باشند و این حساسیت‌ها را کاهش دهند. ما هم کار تندی نمی‌خواهیم انجام دهیم. می‌خواهیم به‌تدریج نهضت بتواند در چارچوب قانون و از طریق همان کمیسیون ماده ١٠ مجددا ادامه فعالیت بدهد، پروانه برای ما صادر کنند و ما بتوانیم به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین احزاب سیاسی به فعالیت خود، با پروانه و به‌طور رسمی، ادامه دهیم».
توسلی گفت: «در دوم خرداد مطالبات ما هم مطرح شد. آقای دکتر روحانی هم با تعبیر اعتدال‌گرایی همین مسائل را مطرح کردند و مردم رأی دادند. تفاوتی که وجود دارد این است که ما نگاه جامعه‌محور دایم؛ یعنی به عرصه عمومی اولویت می‌دهیم». این خیلی فرق می‌کند؛ یک وقت می‌گویید من برای اصلاحات باید در جایگاه قدرت قرار بگیرم تا بتوانم برنامه‌های اصلاحات را دنبال کنم، اما ما این باور را هیچ‌وقت نداشته‌ایم و نگاه جامعه محور داشته‌ايم. وقتی ما بحث جامعه‌محور را مطرح می‌کنیم، مستند آن مبانی قرآنی است. آیه ۲۵ سوره حدید: «لَقَد أَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَیناتِ وَأَنزَلنا مَعَهُمُ الکتابَ وَالمیزانَ لِیقومَ النّاسُ بِالقِسطِ»، «لقد» در آیه تأکید دارد که ما تمام پیامبرانمان را با کتاب و میزان و راهنمای عمل و این ملاک‌هایی که باید مردم را آگاه کنند فرستادیم. هدف چیست؟ «لیقوم الناس بالقسط».
توسلی در ادامه گفت: «ناس فاعل است، نگفته است لیقوم «روشنفکران و علما»، نگفته لیقوم «الانبیا». ببینید این مهم است که «لیقوم الناس بالقسط»؛ یعنی رسالت انبیا، ائمه که شاگردان ممتاز این مکتب هستند و همه مؤمنانی که در آن راستا می‌اندیشند و می‌خواهند عمل صالح داشته باشند و عمل کنند، رسالت محوری‌شان جامعه‌محور است و باید آگاهی جامعه را بالا بیاورند تا مردم با آگاهی اقامه قسط کنند. در تجربه تاریخی نیز این روند مشهود است».
توسلی افزود: «بعد از انقلاب شرایطی وجود داشت که جز مهندس بازرگان کسی نمی‌توانسته این مسئولیت را در آن دوران انتقال بپذیرد. باوجود تمام مخاطراتی که بود، باوجود تمام جنبه‌های منفی‌ای که داشت و حتی آقای طالقانی به ایشان مواردی را متذکر می‌شود، ولی مهندس بازرگان با آن نگاه راهبردی‌ای که داشت، این مسئولیت را می‌پذیرد و کوشش می‌کند این دوره انتقال را انجام دهد. در بعضی از یادداشت‌هایم توضیح داده‌ام که اگر مهندس بازرگان این سمت را نمی‌پذیرفت، بعضی افرادی که حالا نمی‌خواهم نام ببرم می‌گفتند: «خوب بود که یک آدم انقلابی انتخاب می‌شد». اگر به‌جز مهندس بازرگان فرد دیگری انتخاب می‌شد، شرایط ایران بدتر می‌شد. چرا؟ دلیلش خیلی روشن است. حزب توده با تمام سازمانش و همه امکانات نظامی‌اش در ایران حضور داشت، اعضاي سازمان مجاهدین خلق تازه از زندان آزاد شده بودند و پادگان‌ها را خالی کرده بودند و مسلح بودند؛ یعنی اصولا اگر آن توان مدیریتی مهندس بازرگان و آن دولت موقت نبود، این دوران انتقال نمی‌توانست با آن سهولت انجام شود».
در انتها نیز عماد بهاور گفت: «اگر آن نگاه راهبردی و کلی را به سیاست و اصولا نقش سیاست نداشته باشیم، در مواجهه با دولت روحانی و در مقابل بی‌مهری‌ها، هدف اصلی و غایت نهایی را گم می‌کنیم و وارد تقابل می‌شویم و اصل قضیه فراموش می‌شود یا در مورد اصلاح‌طلب‌ها؛ بالاخره اصلاح‌طلب‌ها طیف‌های مختلفی هستند. یکی از آنها یک برخوردی می‌کند و حرف غلطی می‌زند و اتفاقی می‌افتد، اگر آن راهبردهای اصلی تعریف نشده باشند، در مواجهه با اصلاح‌طلبی، مشی اصلاح‌طلبی و کل جریان اصلاح‌طلبی یک‌دفعه وارد تقابل می‌شویم یا خیلی نزدیک می‌شویم یا خیلی دور و هدف اصلی گم می‌شود».
بهاور افزود: «در رابطه با همین مسائلی که الان در جامعه و مخصوصا در فضای مجازی اتفاق می‌افتد و تناقضاتی که مطرح می‌شود، اگر تکلیف خود را با این مسئله، مانند مسئله علم و دین که مهندس توسلی فرمودند، مشخص نکنیم، آن نگاه کلی و راهبردی‌مان به نقش دین در جامعه تغییر می‌کند و دچار مشکل می‌شویم». بهاور در انتها گفت: «به قول دکتر یزدی یک سیب را که بالا بیندازید، ٤٠تا چرخ می‌خورد تا بیاید پایین. این‌قدر بالا و پایین می‌شود و اتفاقات مختلف می‌افتد، این دولت می‌رود و آن دولت می‌آید، به‌همین‌دلیل خیلی درگیر این ماجراها نشویم».

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
خداحافظ طاهرآقا
درباره طاهر احمدزاده موسس کانون نشر حقایق اسلامی مشهد محمد هادی هادی زاده یزدی:...
IMAGE
خاطراتی از طاهر احمد زاده
مهندس محمد توسلی: می خواهم به طور خلاصه و به بهانه درگذشت مرحوم طاهر احمدزاده هروی...
IMAGE
راهبرد پیش رو: "تقويت فرآيند گذار به دموكراسي"
مهندس محمد توسلی: در دوران دوازدهمين انتخابات رياست جمهوري اردیبهشت 1396 و همچنين...
IMAGE
صفر ریال/خاطره مرحوم احمدزاده از سفر مهندس بازرگان بعنوان نخست وزیر به خراسان
محسن قناويزچي: طاهر احمد زاده بزرگ مردی است که تکرار شدنی نیست. خاطرم هست پس از...
IMAGE
غروب خورشید یک اسطوره
حسن یوسفی‌اشکوری:   اصطلاحات و عناوین در زبان رایج و محاوره‌ای فارسی دیری است که...
IMAGE
طاهرآقا احمدزاده؛ هفت دهه مبارزه
مرتضی کاظمیان : انگار همین دیروز بود، بهار ۱۳۸۰؛ از زیر چشم‌بند و در محوطه کوچک...
IMAGE
طاهرآقا، آخرین آزاده قلندرِ خراسانی
حسن فرشتیان: اولین بار او را در آغوش مردمانی دیدم که عاشقانه او را در خیابان‌های...
IMAGE
همراه با بسته‌نگار
دکتر سیدمحمدمهدی جعفری: در بهار ۱۳۴۰ به انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شیراز...
IMAGE
از او یک ترک اولی ندیده‌ام بمناسبت بزرگداشت محمد بسته نگار
مهندس لطف الله میثمی: با محمد بسته‌نگار از بدو ورودش به دانشکده حقوق دانشگاه...
IMAGE
بسته نگار،نگار ما
تقی رحمانی: ارج  نهادن به بسته نگار که نامش محمد است برای  امثال من در چند نکته مهم...

مصاحبه ها

IMAGE
خاطراتی از ۶۰ سال مبارزه، بازخوانی مصاحبه با مرحوم طاهر احمدزاده
کانون به یک پایگاه مهم برای نهضت ملی تبدیل شد و پس از کودتا هم نقش عمده‌ای در نهضت...
IMAGE
تقویت روند کادرسازی علمی در دانشگاه‌ها
تشکیل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه در گفت‌وگوی «آسمان آبی» با مهندس محمد توسلی:...
IMAGE
تهران و بحران زلزله
گفت و گو با مهندس محمد توسلی: زلزله کرمانشاه و تبعات بعد از آن بهانه‌ای شد تا...
IMAGE
بیانیه های الجزایر در گفتگو با بهزاد نبوی
گفتگوی سایت جماران با مهندس بهزاد نبوی: بهزاد نبوی در این گفت و گو، به بازخوانی،...
IMAGE
چالش های اصلی مدیریت شهر تهران
محافظه کاران نمی خواهند رانت ها را از دست بدهند  گفت وگوی روزنامه آرمان با مهندس...
IMAGE
بازخوانی مصاحبه مهندس توسلی با صدا پیرامون پیامد های اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری
گفت وگوی هفته نامه صدا با مهندس محمد توسلی: زمانی که دانشجویان انجمن‌های اسلامی...
IMAGE
درس ها و عبرت هایی از اشغال سفارت آمریکا
گفت و گوی نشریه دانشجویی مدار با مهندس محمد توسلی:   دانشجویان همواره  قلب تپنده...
IMAGE
تولد کوروش را به‌نام روز همبستگی اقوام ایرانی نامگذاری کنید
 گفت و گوی مهندس امیر خرم با روزنامه آسمان آبی: از زمانی که از تعامل سه‌حوزه تمدنی...
IMAGE
از جریان نفوذی شکست خوردیم. گفتگو با ابراهیم یزدی
سید مهدی دزفولی - تاریخ ایرانی: دکتر ابراهیم یزدی از چهره‌های شناخته‌شده و...
IMAGE
ضرورت گسترش دموکراسی مشارکتی برای پر کردن شکاف‌های قومی در خاورمیانه
گفتگوی روزنامه همدلی با دکتر حبیب الله پیمان: وضعیت آشفته منطقه خاورمیانه،...