asnad

sadr yadname

yazdi

جلد اول

(نسخه کامل / 11 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه بدون تصاویر / 5 مگابایت)

 

جلد دوم: دفتر نخست

(نسخه با تصاویر / 68 مگابایت)

 

جلد سوم: 118 روز در نوفل لوشاتو

(6 مگابایت)

 

شرح بازگشت به ایران

در فروردین 1381 و احضار به دادگاه

(3 مگابایت)

 

کتاب ها PDF و به شکل زیپ شده اند.
پس از دانلود، فایل ها را آنزیپ نمایید.

facebook

azadi

bazargan

 sahabi

ezat-sahabi

ebrahim yazdi

seyed-javadi

taleghani

mizankhabar 

IMAGE
پیام مخفیانه ابوالقاسم کاشانی به آیزنهاور
جمعه, 27 بهمن 1396
کامبیز فتاحی - بی بی سی فارسی: بنا بر اسناد آرشیو ملی آمریکا، ابوالقاسم کاشانی چند سال بعد از سرنگونی محمد مصدق در کودتای ۲۸ مرداد - در شرایطی که با حکومت پهلوی اختلاف پیدا کرده و خانه‌نشین شده بود - به دوایت آیزنهاور، رئیس جمهوری ایالات متحده نامه‎ای تظلم‌خواهانه نوشت و ابراز خرسندی کرد که "ایالات متحده آمریکا الگوی کشورهای امپریالیستی را دنبال نمی‌کند." اسناد همچنین نشان می‎دهد که این روحانی متنفذ حدود سه سال پیش از کودتا، در یکی از...
IMAGE
جلسات ماهانه اصلاح دینی در غرب و جهان اسلام و ایران
جمعه, 27 بهمن 1396
قابل توجه علاقمندان محترم چو عاشق می‌شدم گفتم که بردم گوهر مقصود ندانستم که این دریا چه موج خون فشان دارد   اصلاح دینی در غرب و جهان اسلام و ایران   به مناسبت پانصدمین سال رفرماسیون در اروپا و مغرب زمین سلسله جلساتی از آغاز سال ۲۰۱۸ میلادی در کلن برگزار میشود. در این سلسله گفتارها، رفرماسیون مسیحی و اصلاح دینی با تمرکز در ایران معاصر مورد بحث و گفتگو قرار میگیرد.   موضوع سخن ماه فوریه: موئلفه های اصلی در جنبش پروتستانی سخنران: حسن یوسفی...
IMAGE
ضرورت بازگشت به آرمان های انقلاب و قانون اساسی
دوشنبه, 23 بهمن 1396
میزان: نهضت آزادی ایران با صدور بیانیه ای با امضای دبیرکل خود، مهندس محمد توسلی در 22 بهمن و به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، هشت توصیه برای بازگرداندن اعتماد عمومی به ساختار حکومت را به حاکمیت خاطرنشان کرده است. در این بیانیه آمده است که صدا و سیما باید از انحصار یک جریان سیاسی خاص خارج شده، جایگاه ملی اش را دوباره به دست آورد و قوه قضاییه نه تنها در شعار که در عمل، با حفظ استقلال خود و در عین شفافیت، با اجرای درست و کامل قانون با...
IMAGE
در آستانه نهمین سال حبس؛ ضیا نبوی آزاد شد
سیدضیا نبوی زندانی سیاسی که محکوم به محاربه و ارتباط با سازمان مجاهدین خلق بود، امروز و پس از تبریه از این اتهام از زندان سمنان آزاد شد. به گزارش امتداد، این زندانی سیاسی که از ۲۵ خرداد ۸۸ زندانیست در دادگاه بدوی به ۱۵ سال زندان و در دادگاه تجدیدنظر به ۱۰ سال حبس در تبعید به...
IMAGE
مرگ مشکوک دکتر کاووس سید امامی در زندان
بازهم یک مرگ مشکوک دیگر در زندان رقم خود. این بار نوبت به یک استاد دانشگاه رسید که گفته شود در زندان خودکشی کرده است. به گزارش کلمه، هنوز اخبار مربوط به خودکشی زندانیان اعتراضات دی ماه ۹۶ داغ است و نمایندگان مجلس در حال کنکاش در این خصوص که خبر از خودکشی یک استاد دانشگاه در داخل...
IMAGE
زهرا رهنورد: بسیاری از اعتراضات زنان از جمله انتقاد به حجاب اجباری ناشی از عدم حمایت قوانین از زنان ایرانی است
زهرا رهنورد، فعال محصور حوزه زنان اعتراضات مدنی برخی زنان علیه اجباری بودن حجاب در جامعه را ناشی از عدم رعایت حقوق زنان و تبعیض‌های جنسیتی دانسته و توصیه کرده است که خوب است حالا و در آستانه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب بررسی شود که حقوق بنیادی زنان چقدر تدوین و اجرایی شده...
IMAGE
گزارش همایش بازرگان و انقلاب
گزارش خبرگزاری ایسنا: همایش بازرگان و انقلاب اسلامی از سوی انجمن اندیشه و قلم در مسجد الرحمن با سخنرانی ابوالفضل بازرگان، برادرزاده بازرگان و محمد توسلی، دبیر کل نهضت آزادی، عباس سلیمی‌نمین و حاتم قادری، برگزار شد. شانزدهم بهمن، بهانه برگزاری این همایش، روزی است که امام...
IMAGE
برگزاری همایش «بازرگان و انقلاب اسلامی» در انجمن اندیشه و قلم
میزان: انجمن اندیشه و قلم، در آستانه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی و همزمان با سالروز تشکیل موقت، همایشی را با عنوان «بازرگان و انقلاب اسلامی» برگزار می‌کند. به گزارش روابط عمومی انجمن اندیشه و قلم، در این همایش نیم‌روزه که دوشنبه 16 بهمن از ساعت 13 آغاز می‌شود،...
IMAGE
وقتی نوکیسه ها بلندگوی سرکوب می شوند!
پاسخ سحام نیوز به اظهارات سید احمد خاتمی در تریبون نماز جمعه تهران: بعد از اظهارات تند سید احمد خاتمی علیه معترضان ناآرامی های اخیر و درخواست اعدام رهبران جنبش سبز سایت سحام نیوز در پاسخ به وی نوشت: – در تایید انحراف انقلاب اسلامی همین بس که تریبون نمازجمعه اش از آیت الله...
IMAGE
پاسخگوی عملکرد خود بوده و زمینه اصلاح ساختاری نظام را فراهم آورید، نامه شیخ مهدی کروبی، رهبر در حصر جنبش سبز به آیت الله خامنه ای
مهدی کروبی پس از سال ها و در نامه ای سرگشاده از رهبر جمهوری اسلامی خواسته تا پاسخگوی عملکرد ۳۰ ساله خود بوده و زمینه را برای اصلاح ساختاری نظام فراهم آورد. به گزارش سحام، این نامه به محوریت چند موضوع نگاشته شده است. بخش ابتدایی نامه به موارد تاریخی در خصوص این نامه نگاری و...
IMAGE
هماهنگی کیهان با مواضع ترامپ درباره برجام قابل تامل است
نامه انتقادی مطهری به حسین شریعتمداری: ‌با اهداء سلام،در شماره دوشنبه دوم بهمن آن روزنامه،بخش خبر ویژه،ضمن مخالفت با اقداماتی مانند بازدید نمایندگان از زندان اوین برای آگاهی از وضع بازداشت شدگان و بررسی مسئله خودکشی یکی از آنها ،آمده است: نکته جالب این که طی هفته های اخیر...
IMAGE
مجموعه جلسات “اصلاح دینی در غرب و جهان اسلام و ایران”
میزان: به مناسبت پانصدمین سال رفرماسیون در اروپا و مغرب زمین سلسله جلساتی از آغاز سال ۲۰۱۸ میلادی در شهر کلن آلمان برگزار خواهد شد. در این سلسله گفتارها رفرماسیون مسیحی و اصلاح دینی با تمرکز در ایران معاصر مورد بحث و گفتگو قرار خواهد گرفت.   موضوع سخن این ماه ژانویه: مروری بر...
IMAGE
گرامیداشت زنده‌یادان حسین شاه‌حسینی و علی‌اکبر معین‌فر در پاریس برگزار شد
شنبه سی‌ام دی‌ماه، به همت جمعی از فعالان  ملی ـ مذهبی و با حضور تعدادی  فعال سیاسی و مدنی مقیم فرانسه، مراسمی در گرامی‌داشت دو فعال ملی برجسته ایران، زنده‌یادان حسین شاه‌حسینی و علی‌اکبر معین‌فر در پاریس برگزار شد. به گزارش زیتون در ابتدای برنامه، مرتضی کاظمیان که...
IMAGE
خدمات بازرگان را نادیده نگیریم، خیابانی به نام «مهندس بازرگان» نامگذاری شود
در جلسه شورای شهر در بیست و سومین سالگرد درگذشت مهندس بازرگان روز شنبه 30 دیماه 1396 مطرح شد: محسن هاشمی: خدمات بازرگان را نادیده نگیریماحمد مسجد جامعی: خیابانی به نام «مهندس بازرگان» نامگذاری شود حسن هاشمی، رئیس شورای شهر تهران دیروز در صحن شورای شهر گفت: «مهندس بازرگان اولین...
IMAGE
مراسم بیست و سومین سالگرد درگذشت مهندس بازرگان در قم برگزار شد (گزارش تصویری بهمراه متن سخنرانی)
  میزان: بیست و سومین سالگرد درگذشت مهندس مهدی بازرگان در قم و در آرامگاه بیات در تاریخ جمعه 29 دیماه96 با حضور بستگان و علاقمندان ایشان و اعضای نهضت آزادی و سایر آزاد اندیشان برگزار شد. در این مراسم که صبح جمعه برپا شد آقایان حجت الاسلام دکتر سلیمانی، دکتر غروی، احد کاظمی و عماد...
IMAGE
بیانیه جمعی از نمایندگان ادوار مجلس در مورد رخدادهای اعتراضی اخیر
جمعی از نمایندگان ادوار مجلس با صدور بیانیه‌ای تحلیلی نسبت به رخدادهای اعتراضی اخیر در بیش از۶٠ شهر کشور واکنش نشان داده و با ارائه راهکارهائی خواستار اجرای اصلاحات لازم برای پاسخگویی به مطالبات مطرح در درون جامعه شدند. در بخشی  از این بیانیه آمده است: “یادآور می‌شویم که...
IMAGE
مراسم بزرگداشت مرحومین حسین شاه‌حسینی و علی اکبر معین‌فر در پاریس برگزار می شود
اطلاعیه مراسم بزرگداشت شادروانان شاه حسینی و معین فر در پاریس در روزهای اخیر، دو پیشکسوت آزاده‌ از قبیله‌ی کنشگران وطن دوستِ راه آزادی و استقلال ایران چشم بر جهان فروبستند. شادروان حسین شاه حسینی، پیر مبارز خستگی‌ناپذیر راه آزادی و دموکراسی و استقلال ایران، از یاران...
IMAGE
پیام تسلیت جمعی از فعالین سیاسی و اجتماعی خارج از کشور برای درگذشت علی‌اکبر معین‌فر
میزان: جمعی از فعالین سیاسی و اجتماعی در بیانیه‌ای درگذشت علی‌اکبر معین‌فر را تسلیت گفتند. به گزارش زیتون متن کامل این بیانیه به شرح زیر است: بنام خدامِّنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ ۖ فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُ وَمِنْهُم مَّن...
IMAGE
به‌جای محافظه‌کاری و توجیه‌گری، به اصلاح مستمر گفتمان اصلاحات بیندیشیم
میزان: حزب اتحاد ملت ایران اسلامی در بیانیه‌ای تحلیلی به تبیین اعتراضات مردمی در چند هفته گذشته پرداخت. به گزارش امتداد حزب اتحاد ملت در این بیانیه تلاش کرده تا با توصیف دقیق آنچه که در هفته گذشته در کشور رخ داد، تبیین شرایط موجود، شرح وضعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور به...
IMAGE
نکوداشت مرحوم مهندس علی اکبر معین‌فر در دانشگاه تهران
میزان: نکوداشت مرحوم مهندس علی اکبر معین‌فر روز چهارشنبه، ۲۰ دی‌ماه ۱۳۹۶، ساعت ۱۶ در سالن شهید چمران دانشکده فنی دانشگاه تهران برگزار می شود.  خاطر نشان می شود که مراسم ختم آن مرحوم روز دوشنبه 18 دیماه 1396 از ساعت 18 تا 19:30 دقیقه در مسجد جامع شهرک غرب برگزار می شود.
IMAGE
وزیر نفت، درگذشت علی اکبر معین‌فر را تسلیت گفت
میزان: وزیر نفت با صدور پیامی درگذشت علی اکبر معین‌فر، نخستین وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران را تسلیت گفت.   به گزارش شانا، متن پیام تسلیت بیژن زنگنه برای درگذشت مهندس علی اکبر معین‌فر به شرح زیر است: انّا لله و انّا الیه راجعون درگذشت شادروان مهندس علی اکبر معین‌فر نخستین...
IMAGE
اطلاعیه جمعی از فعالان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در دعوت از مردم برای شرکت در مراسم تشییع و ترحیم مهندس علی اکبر معین‌فر
مِّنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ ۖ فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُ وَمِنْهُم مَّن یَنتَظِرُ ۖ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا   درگذشت مهندس علی‌اکبر معین‌فر، از یاران همدل مهندس بازرگان، از پایه گزاران انجمن اسلامی مهندسین، از مفاخر...
IMAGE
بیانیهء تحلیلی نهضت آزادی ایران در خارج از کشور از وقایع اخیر
میزان خبر: در پی ناآرامی های اخیر در بسیاری از شهرهای ایران، نهضت آزادی ایران – خارج از کشور با انتشار بیانیه ای، به تحلیل این ناآرامی ها پرداخت. اعضا و علاقمندان نهضت آزادی ایران در خارج از کشور با صدور این بیانیه ضمن احترام و تاکید بر حقوق حقه مردم در اعتراض و راهپیمایی،...
IMAGE
نظام سیاسی ایران نیازمند پالایش و درمان است
حزب اعتماد ملی بیانیه ای در مورد اعتراض های اخیر منتشر کرد. متن این بیانیه به شرح زیر است: مردم شریف ایران در این ایام شاهد حرکت اعتراضی بخشی از شهروندان و هموطنان خود نسبت به شرایط اقتصادی و سیاسی کشورند و برخی شخصیت ها و نهادهای حاکمیتی و حکومتی را مسئول این شرایط می دانند ....
IMAGE
پیکر مرحوم مهندس علی اکبر معین فر صبح جمعه از محل حسینیه ارشاد تشییع شد
میزان: پیکر مرحوم علی اکبر معین فر صبح جمعه از محل حسینیه ارشاد تشییع شد. پیکر مرحوم علی اکبر معین فر، اولین وزیر نفت ایران در دولت مهندس بازرگان، صبح امروز توسط خانواده و دوستاران ایشان تشییع شد. در این مراسم که در محل حسینیه ارشاد برگزار شد، حجت الاسلام محمود دعایی بر پیکر...
IMAGE
مهندس علی اکبر معین فر دار فانی را وداع گفت (اطلاعیه مراسم تشییع و تدفین)
مهندس علی اکبر معین فر اولین وزیر نفت ایران که پس از شادروان حسن نزیه، و در پی تشکیل این وزارتخانه، سکان آنرا در دولت مرحوم مهندس بازرگان بر عهده گرفت و موسس شبکه زلزله و شتاب نگاری در ایران، نماینده دور اول مجلس و عضو انجمن اسلامی مهندسین و از یاران و همراهان مهندس مهدی...
IMAGE
آشوب های کور در سراسر کشور. 21 تن کشته شدند
تعداد کشته‌شدگان تجمع‌های اعتراضی روزهای اخیر به ۲۱ تن رسید صدا و سیما از کشته شدن دست کم ۹ نفر در اعتراض‌های دوشنبه شب در استان اصفهان در مرکز ایران خبر داده است. به گفته شبکه خبر، ۶ نفر در درگیری‌های قهدریجان، یک نفر در خمینی‌شهر، یک عضو بسیج در کهریزسنگ نجف‌آباد و یک...
IMAGE
تنش در بازار ارز و طلا پس از اعتراضات سراسری در ایران
اعتراضات سراسری در کشور طی روزهای گذشته بر روی اقتصاد بازار نیز تاثیر گذاشته است. در این میان طلا یکی از بخش‌هایی است که در این روزها از نوسان قیمت بیشتری برخوردار بوده است.در ادامه روند افزایش نرخ ارز در روزهای گذشته، روز چهارشنبه هر دلار آمریکا در تهران بیش از ۴۴۲۰ تومان...
IMAGE
گرامیداشت طاهرآقا احمدزاده در پاریس برگزار شد
عصر یک‌شنبه ۲۶ آذرماه سال‌جاری، و با حضور ده‌ها تن از فعالان سیاسی تبعیدی و کنشگران مدنی مهاجر و ایرانیان ساکن اروپا، مراسم بزرگ‌داشت زنده‌یاد طاهر احمدزاده در پاریس برگزار شد. به گزارش زیتون در ابتدای جلسه، علی کشتگر، فعال سیاسی پرسابقه که مدیریت جلسه را برعهده داشت، به...
IMAGE
جمعی از فعالان ملی مذهبی خارج از کشور ​ درگذشت حسین شاه‌حسینی​ را تسلیت گفتند
جمعی از فعالان ملی مذهبی ملی‌ـمذهبی خارج از کشور درگذشت حسین شاه‌حسینی٬ از اعضای جبهه ملی را تسلیت گفتند. مرحوم شاه حسینی عضو شورای مرکزی جبهه ملی ایران روز گذشته در سن ۹۰ سالگی درگذشت. حسین شاه‌حسینی متولد اسفند ۱۳۰۶ و عضو شورای مرکزی جبهه ملی ایران از اعضای هیئت رهبری...
IMAGE
پیام تسلیت دکتر هرمیداس باوند سخنگوی جبهه ملی ایران به مناسبت درگذشت حسین شاه حسینی
دکتر داود باوند سخنگوی جبهه ملی ایران به مناسبت درگذشت حسین شاه حسینی فعال با سابقه ملی پیام تسلیتی صادر کرد. به گزارش ملی مذهبی متن پیام دکتر باوند به شرح زیر است:به نام خداوند جان و خرددریغا که حسین شاه حسینی عضو هیات رهبری جبهه ی ملی ایران و راد مرد تاریخ معاصر ایران که...
IMAGE
مراسم تشییع زنده یاد حسین شاه حسینی برگزار شد
گزارش مکتوب روزنامه قانون و گزارش تصویری ایلنا و ایران فردا از مراسم وداع با زنده یاد پهلوان حسین شاه حسینی که روز سه شنبه ساعت 9 صبح از مقابل منزل ایشان آغاز شد و سپس با انتقال به بهشت زهرا، حجت الاسلام دعایی بر پیکر آن مرحوم نماز گزارد: ترکیب عشق به امام حسین(ع)، مصدق ، تختی و...
IMAGE
استاد حسین شاه حسینی درگذشت
  انا لله و انا الیه راجعون  میزان: استاد حسین شاه‌حسینی از یاران صدیق دکتر محمد مصدق و مهندس مهدی بازرگان، معاون نخست وزیر و رئیس سازمان تربیت بدنی و رئیس کمیته ملی المپیک در دولت مهندس بازرگان و عضو شورای مرکزی و از اعضای هیئت رهبری جبهه ملی ایران و از اعضای شورای فعالان...

پيام راهبردي بازرگان براي امروز ما

مهندس محمد توسلي:

شصت سال قبل زنده یاد  مهندس مهدي بازرگان سخنراني "احتياج روز" را در جشن  عيد فطر انجمن اسلامي دانشجويان در دانشكده كشاورزي كرج ايراد كردند[1]. پيام اصلي اين سخنراني  پاسخ به مبرم‌ترين مشكل فعاليتهاي اجتماعي و سياسي در جامعه امروز ما هم، هنوز هست. به ویژه در شرایط کنونی که کشور با بحران های سنگینی روبروست و لازمه خروج از این بحران ها گفت و گو و وفاق ملی است. برای این منظور ضروری است همه کسانی که دل در گرو منافع و امنیت ملی و التزام به قانون اساسی دارند باید بتوانند حول مطالبات ملی با هم همکاری جمعی و جبهه ای داشته باشند تا بتوانند به تدریج راه خروج از بحران های جاری را هموار سازند.

  مهندس بازرگان ریشه این مشکل فرهنگی جامعه ما را اين چنین  توضيح مي‌دهد :

" آنچه لازم‌تر و واجب‌تر از همه چيز است تربيت دموكراسي و امكان مجتمع شدن و همكاري است كه ما در اثر 2500 سال زندگي غيردموكراتيك و غيراجتماعي يعني انفرادي تحت رژيم استبدادي فاقد آن هستيم. نه مي‌توانيم دور هم جمع شويم و نه وقتي دور هم جمع شديم حاضر به گذشت و سازش و همكاري هستيم. پس بايد عجالتاً عملاً خود را براي فعاليت اجتماعي تربيت كنيم. اين افكار و استدلالها را بعداً در يك سخنراني جشن عيد فطر انجمن اسلامي دانشجويان در دانشكده كشاورزي كرج مطرح كردم و چاپ شده است "احتياج روز". 1

اين برداشت و جمع‌بندي مهندس بازرگان در پي تجربيات تلاشهاي فرهنگي‌ ـ اجتماعي دهه 20 و همكاريهاي دوره نهضت ملي ايران و به ويژه تجربيات همكاري‌هاي جمعي احزاب، گروههاي سياسي ـ اجتماعي و شخصيتهاي ملي و اسلامي در دوره نهضت مقاومت ملي، در دهه 30 بدست آمده است.

مهندس بازرگان در اين اثر با تحليل شكست‌ها و ناكاميهاي اجتماعي و سياسي ايرانيان بر نقطه ضعف غير اجتماعي بودن مردم تأكيد مي‌كند و آنرا بعنوان يك "خصلت عمومي " مورد نقد و بررسي قرار مي‌دهد و با استناد به آيات قرآن و معارف ديني و تجربه تاريخي كشورهاي توسعه يافته راهكارهائي براي مقابله با اين مشكل حاد و اساسي جامعه ما ارائه مي دهد.

مهندس بازرگان در اين اثر مي‌گويد "مرض بزرگ و موجب اساسي بدبختي‌ها و عقب‌افتادگيهاي ما همان علت يا عللي است كه در خاصيت انفرادي و خصلت خودبيني، خودخواهي و خودپرستي ما منعكس و متمركز گرديده است" و پيامدهاي اين خصلت مزمن ديرين را در مشكلات اجتماعي نشان مي‌دهد و مي‌گويد " هر جا كه افكار و منافع ملي و خير و خدمت واقعي است، تفرقه و مخالفت ساز كرده‌ايم ... اگر دشمن خارجي و ايادي داخلي او نيز جرأت يا فرصت خرابكاري را نكنند، خود ما به دست همديگر بزودي آنرا متلاشي خواهيم كرد.

چه بايد كرد !

مهندس بازرگان ضمن تشريح علل و موجبات خصوصيات تكروي و اعراض از كارهاي دسته جمعي ايرانيان بر ضرورت ايجاد بسترهاي لازم براي اصلاح خصلتهاي خودبيني، خودخواهي و خودپرستي و كسب تربيت اجتماعي و كار جمعي است

مهندس بازرگان در پاسخ به اين سئوال مهم آنروز كه امروز نيز عموماً مطرح مي‌شود كه چرا مطالبات تاريخي يكصد ساله ملت ما تاكنون محقق نشده و حال آنكه ساير ملل چون ژاپن كه يكصد سال قبل همزمان اصلاحات خود را با ما آغاز كرده‌اند، به اهداف خود نائل شده‌اند مي‌گويد : " در اين مملكت بسيار بودند و هستند كساني كه براي نجات ملت و ترقي مملكت درد مي‌كشند و چاره‌ مي‌جويند . غالب آنها منشاء بدبختي‌ها و مركز فساد را در اقليتهايي به نام هيئت حاكمه مي‌شناسند و تنها راه اصلاح را تعويض مقامات و تصرف قدرت سراغ مي‌دهند. شايد يكي از علل و عوامل خرابي و يكي از شرايط لازم براي اصلاح، همين ها باشد ؛ ولي اينها به هيچ وجه شرايط كافي نيست تا اكثريت مردم شخصاً سالم و صالح نباشند و مجتمعاً نتوانند همكاري نمايند، فساد عقيده و عمل افراد و اختلافات و مخالفتهاي اجتماع باعث خواهد شد كه نه تنها اصلاح و احياي كشور صورت نگيرد بلكه اگر اتفاقاً هم قدرت به دست صالحين و به اختيار ملت افتاد، بزودي  موجبات تلاشي و تباه از داخله مردم و رهبران بجوشد و دستگاه، چون كودتاي 28 مرداد، واژگون گردد.

مهندس بازرگان در جمع‌بندي مي‌گويد " احتياج روز و وظيفه ما در راه سعادت دنيا و آخرت، اقدام جدي عملي در اصلاح و در اجتماع نفوس است ... هر قدر در برابر مشكلات عظيم روزگار، دست تنهائي مأيوس كننده و وحشت‌آور است، اجتماع و اتحاد، قوت قلب و اميد مي‌دهد و پس از آنكه جمع شديم، هر قدر بحث و حرف، اختلاف و تفرقه ايجاد مي كند، كار و عمل ، صميميت و احترام مي‌آورد، هر قدر مجادله و مجامله سردي و ضعف مي‌آورد اقدامات مثبت مفيد، دلگرمي و قوت مي‌زايد،... هرچه مي توانيم بيشتر دور هم جمع شويم ، از كارهاي ساده و كوچك شروع نمائيم و به بزرگتر و مهمتر برسيم. "

بعد از دهه 30 و اقداماتي كه براي تأسيس و تقويت اولين نهادهاي مدني مدرن در ايران صورت گرفت، تحولات زيادي در دهه های بعدی در جامعه ما رخ داده است، در پي تلاشهاي پيگير و مستمر مهندس بازرگان ، همفكران او و ساير روشنفكران متعهد ايران در چند دهه گذشته، انقلاب اسلامي 57، دوم خرداد سال 76 و 8 سال تلاش اصلاح طلبان ايران، انتخابات سال 92 ، 94 و 96 امروز بايستي به اين سئوال پاسخ داده شود كه مطالبات تاريخي ملت ايران تا چه حد تحقق يافته است؟

در ايران آزادي، دموكراسي و حقوق بشر دغدغه اصلي و محور اصلي مبارزات يكصد ساله اخير مردم ايران برای تضمین دستیابی به این مطالبات بوده است. زيرا پيش نياز و تحقق برنامه‌هاي توسعه همه جانبه و پايدار جامعه را مشاركت آگاهانه و داوطلبانه مردم در عرصه‌هاي مختلف اداره كشور دانسته‌اند و براي تنظيم مشاركت مفيد و مؤثر مردم در سرنوشت و اداره امور جامعه ، باتوجه به زمينه هاي فرهنگي جامعه ايران و تجربيات بشري، ساز و كار دموكراسي (مردمسالاري) و تأمين آزادي و كرامت انسان را راهكار آن مورد تأكيد قرار داده‌اند. ولي از آنجا كه به پيش‌نيازهاي دموكراسي توجه كافي مبذول نشده است اين تلاشها با موفقيت مورد انتظار همراه نبوده است.

ويژگيهاي فرهنگ سياسي ايران مثل كيش شخصيت ، توطئه نگري ، خود بزرگ بيني ، خودخواهي ، شتاب در عمل (فرهنگ زور و زود) ، ضعف و ناتواني در همكاري، عدم استمرار كار گروهي، عدم مسئوليت پذيري در مقابل اعمال خود، انتقادناپذيري، عدم توجه به واقعيات و غيرعملي انديشيدن ـ و ساير عناصر و عواملي كه مانع ظهور و رشد دموكراسي است ـ گريبانگير تمام نيروهاي فكري جامعه ايران بوده است. روابط پدرسالارانه ، و قيموميتي در جامعه ايران محدود به حاكميت ها نبود، بلكه اين خصيصه در هر گوشه جامعه ايران يافت مي‌شود ، چه در سازمانهاي سياسي و چه در نهادهاي فرهنگي و انجمنهاي داوطلبانه و چه در روابط اجتماعي و فردي.

فرهنگ خودکامگی و قبيلگي و عدم توجه به فرهنگ ملي و ديني، عدم رعايت توازن ظريف بين گذشته و آينده يا سنت و مدرنيته ، عدم ايجاد آگاهي‌هاي لازم براي برنامه‌هاي پيشنهادي، تحميل برنامه‌هاي نوگرايانه بدون دخالت مردم در انتخاب و برنامه‌ريزي آنها ازجمله دلايل عدم موفقيت جنبش دموكراسي خواهي در ايران بوده است.

نوسازي فرهنگ سياسي ايران و تقويت نهادهاي مدني ـ علاوه بر آگاهي از موانعي كه بر شمرده شد‌‌ ـ‌ نياز به زمان داشته و بايد يك مسير تدريجي و تحولي را طي كنند. تحولات اجتماعي سريع سطحي‌، بي ريشه و ناپايدار و آماده بازگشت به عقب خواهد بود.

باتوجه به جوان بودن جامعه ما و نقش جوانان و زنان در برنامه هاي توسعه كشور، توسعه سازمانهاي داوطلبانه جوانان و زنان كه در سالهاي اخير از رشد قابل ملاحظه‌اي برخوردار بوده است، بايستي در كانون توجه برنامه ريزان اينگونه انجمنهاي داوطلبانه و مشاركتي قرار گيرد و بسترهاي لازم براي رشد و توسعه كمي و كيفي اينگونه نهادهاي مدني فراهم شود.

جمع‌بندي :

پيام " احتياج روز " مهندس بازرگان در شصت سال قبل امروز نيز با ابعاد وسيع و پيچيده‌تري "احتياج امروز" جامعه ماست. از يك سوي با تمرين كار جمعي و يادگيري آزادي و دموكراسي مي‌توان اين مشكل رفتاري و فرهنگي را كه مانع موفقيت كاركرد نهادهاي مدني است و اختصاص به جناح خاصي ندارد ـ برطرف نمود، تا بسترهاي لازم شكل گيري و توسعه نهادهاي مدني كه پيشنياز برنامه‌هاي توسعه مي‌باشد، فراهم گردد.

سازمانهاي داوطلبانه مشاركتي و احزاب سياسي از نهادهاي مدني مهم و مؤثر در توسعه هستند، كه هم هدف توسعه و هم ابزار توسعه مي‌باشند. سازمانهاي داوطلبانه مشاركتي محل مناسبي براي تمرين مشاركت و يادگيري تحمل نظرات ديگران در عمل جمعي هستند.

تحول اينگونه انجمنها را نمي‌توان يك شبه انتظار داشت . اين سازمانهاي اجتماعي داراي مراحل مختلف توسعه هستند. لازم است برنامه ريزان توسعه بر اين نكته توجه كنند و با مطالعه خصوصيات ساختاري و فرهنگي جامعه ايران و الگوهاي مشاركتي نهادينه شده موجود، باتوجه به ميزان ظرفيت پذيري آنان، در جهت توسعه و گسترش آنان اقدام كنند.

باتوجه به تحولات پيچيده جاري كشور‌ "احتياج روز"و مسئوليت روشنفكران متعهد امروز جامعه ـ در دهه نود ـ بسيار پيچيده تر و گسترده تر از شرايط دهه سي كشور است كه شادروان مهندس بازرگان آنرا عنوان كرد .

1-    «احتیاج روز» در مجموعه آثار 8 مهندس مهدی بازرگان چاپ شده است.

منبع: روزنامه ایران 30 دی 96



(1) سال 1336

پيام راهبردي بازرگان براي امروز ما

محمد توسلي

شصت سال قبل زنده یاد  مهندس مهدي بازرگان سخنراني "احتياج روز" را در جشن  عيد فطر انجمن اسلامي دانشجويان در دانشكده كشاورزي كرج ايراد كردند[1]. پيام اصلي اين سخنراني  پاسخ به مبرم‌ترين مشكل فعاليتهاي اجتماعي و سياسي در جامعه امروز ما هم، هنوز هست. به ویژه در شرایط کنونی که کشور با بحران های سنگینی روبروست و لازمه خروج از این بحران ها گفت و گو و وفاق ملی است. برای این منظور ضروری است همه کسانی که دل در گرو منافع و امنیت ملی و التزام به قانون اساسی دارند باید بتوانند حول مطالبات ملی با هم همکاری جمعی و جبهه ای داشته باشند تا بتوانند به تدریج راه خروج از بحران های جاری را هموار سازند.

  مهندس بازرگان ریشه این مشکل فرهنگی جامعه ما را اين چنین  توضيح مي‌دهد :

" آنچه لازم‌تر و واجب‌تر از همه چيز است تربيت دموكراسي و امكان مجتمع شدن و همكاري است كه ما در اثر 2500 سال زندگي غيردموكراتيك و غيراجتماعي يعني انفرادي تحت رژيم استبدادي فاقد آن هستيم. نه مي‌توانيم دور هم جمع شويم و نه وقتي دور هم جمع شديم حاضر به گذشت و سازش و همكاري هستيم. پس بايد عجالتاً عملاً خود را براي فعاليت اجتماعي تربيت كنيم. اين افكار و استدلالها را بعداً در يك سخنراني جشن عيد فطر انجمن اسلامي دانشجويان در دانشكده كشاورزي كرج مطرح كردم و چاپ شده است "احتياج روز". 1

اين برداشت و جمع‌بندي مهندس بازرگان در پي تجربيات تلاشهاي فرهنگي‌ ـ اجتماعي دهه 20 و همكاريهاي دوره نهضت ملي ايران و به ويژه تجربيات همكاري‌هاي جمعي احزاب، گروههاي سياسي ـ اجتماعي و شخصيتهاي ملي و اسلامي در دوره نهضت مقاومت ملي، در دهه 30 بدست آمده است.

مهندس بازرگان در اين اثر با تحليل شكست‌ها و ناكاميهاي اجتماعي و سياسي ايرانيان بر نقطه ضعف غير اجتماعي بودن مردم تأكيد مي‌كند و آنرا بعنوان يك "خصلت عمومي " مورد نقد و بررسي قرار مي‌دهد و با استناد به آيات قرآن و معارف ديني و تجربه تاريخي كشورهاي توسعه يافته راهكارهائي براي مقابله با اين مشكل حاد و اساسي جامعه ما ارائه مي دهد.

مهندس بازرگان در اين اثر مي‌گويد "مرض بزرگ و موجب اساسي بدبختي‌ها و عقب‌افتادگيهاي ما همان علت يا عللي است كه در خاصيت انفرادي و خصلت خودبيني، خودخواهي و خودپرستي ما منعكس و متمركز گرديده است" و پيامدهاي اين خصلت مزمن ديرين را در مشكلات اجتماعي نشان مي‌دهد و مي‌گويد " هر جا كه افكار و منافع ملي و خير و خدمت واقعي است، تفرقه و مخالفت ساز كرده‌ايم ... اگر دشمن خارجي و ايادي داخلي او نيز جرأت يا فرصت خرابكاري را نكنند، خود ما به دست همديگر بزودي آنرا متلاشي خواهيم كرد.

چه بايد كرد !

مهندس بازرگان ضمن تشريح علل و موجبات خصوصيات تكروي و اعراض از كارهاي دسته جمعي ايرانيان بر ضرورت ايجاد بسترهاي لازم براي اصلاح خصلتهاي خودبيني، خودخواهي و خودپرستي و كسب تربيت اجتماعي و كار جمعي است

مهندس بازرگان در پاسخ به اين سئوال مهم آنروز كه امروز نيز عموماً مطرح مي‌شود كه چرا مطالبات تاريخي يكصد ساله ملت ما تاكنون محقق نشده و حال آنكه ساير ملل چون ژاپن كه يكصد سال قبل همزمان اصلاحات خود را با ما آغاز كرده‌اند، به اهداف خود نائل شده‌اند مي‌گويد : " در اين مملكت بسيار بودند و هستند كساني كه براي نجات ملت و ترقي مملكت درد مي‌كشند و چاره‌ مي‌جويند . غالب آنها منشاء بدبختي‌ها و مركز فساد را در اقليتهايي به نام هيئت حاكمه مي‌شناسند و تنها راه اصلاح را تعويض مقامات و تصرف قدرت سراغ مي‌دهند. شايد يكي از علل و عوامل خرابي و يكي از شرايط لازم براي اصلاح، همين ها باشد ؛ ولي اينها به هيچ وجه شرايط كافي نيست تا اكثريت مردم شخصاً سالم و صالح نباشند و مجتمعاً نتوانند همكاري نمايند، فساد عقيده و عمل افراد و اختلافات و مخالفتهاي اجتماع باعث خواهد شد كه نه تنها اصلاح و احياي كشور صورت نگيرد بلكه اگر اتفاقاً هم قدرت به دست صالحين و به اختيار ملت افتاد، بزودي  موجبات تلاشي و تباه از داخله مردم و رهبران بجوشد و دستگاه، چون كودتاي 28 مرداد، واژگون گردد.

مهندس بازرگان در جمع‌بندي مي‌گويد " احتياج روز و وظيفه ما در راه سعادت دنيا و آخرت، اقدام جدي عملي در اصلاح و در اجتماع نفوس است ... هر قدر در برابر مشكلات عظيم روزگار، دست تنهائي مأيوس كننده و وحشت‌آور است، اجتماع و اتحاد، قوت قلب و اميد مي‌دهد و پس از آنكه جمع شديم، هر قدر بحث و حرف، اختلاف و تفرقه ايجاد مي كند، كار و عمل ، صميميت و احترام مي‌آورد، هر قدر مجادله و مجامله سردي و ضعف مي‌آورد اقدامات مثبت مفيد، دلگرمي و قوت مي‌زايد،... هرچه مي توانيم بيشتر دور هم جمع شويم ، از كارهاي ساده و كوچك شروع نمائيم و به بزرگتر و مهمتر برسيم. "

بعد از دهه 30 و اقداماتي كه براي تأسيس و تقويت اولين نهادهاي مدني مدرن در ايران صورت گرفت، تحولات زيادي در دهه های بعدی در جامعه ما رخ داده است، در پي تلاشهاي پيگير و مستمر مهندس بازرگان ، همفكران او و ساير روشنفكران متعهد ايران در چند دهه گذشته، انقلاب اسلامي 57، دوم خرداد سال 76 و 8 سال تلاش اصلاح طلبان ايران، انتخابات سال 92 ، 94 و 96 امروز بايستي به اين سئوال پاسخ داده شود كه مطالبات تاريخي ملت ايران تا چه حد تحقق يافته است؟

در ايران آزادي، دموكراسي و حقوق بشر دغدغه اصلي و محور اصلي مبارزات يكصد ساله اخير مردم ايران برای تضمین دستیابی به این مطالبات بوده است. زيرا پيش نياز و تحقق برنامه‌هاي توسعه همه جانبه و پايدار جامعه را مشاركت آگاهانه و داوطلبانه مردم در عرصه‌هاي مختلف اداره كشور دانسته‌اند و براي تنظيم مشاركت مفيد و مؤثر مردم در سرنوشت و اداره امور جامعه ، باتوجه به زمينه هاي فرهنگي جامعه ايران و تجربيات بشري، ساز و كار دموكراسي (مردمسالاري) و تأمين آزادي و كرامت انسان را راهكار آن مورد تأكيد قرار داده‌اند. ولي از آنجا كه به پيش‌نيازهاي دموكراسي توجه كافي مبذول نشده است اين تلاشها با موفقيت مورد انتظار همراه نبوده است.

ويژگيهاي فرهنگ سياسي ايران مثل كيش شخصيت ، توطئه نگري ، خود بزرگ بيني ، خودخواهي ، شتاب در عمل (فرهنگ زور و زود) ، ضعف و ناتواني در همكاري، عدم استمرار كار گروهي، عدم مسئوليت پذيري در مقابل اعمال خود، انتقادناپذيري، عدم توجه به واقعيات و غيرعملي انديشيدن ـ و ساير عناصر و عواملي كه مانع ظهور و رشد دموكراسي است ـ گريبانگير تمام نيروهاي فكري جامعه ايران بوده است. روابط پدرسالارانه ، و قيموميتي در جامعه ايران محدود به حاكميت ها نبود، بلكه اين خصيصه در هر گوشه جامعه ايران يافت مي‌شود ، چه در سازمانهاي سياسي و چه در نهادهاي فرهنگي و انجمنهاي داوطلبانه و چه در روابط اجتماعي و فردي.

فرهنگ خودکامگی و قبيلگي و عدم توجه به فرهنگ ملي و ديني، عدم رعايت توازن ظريف بين گذشته و آينده يا سنت و مدرنيته ، عدم ايجاد آگاهي‌هاي لازم براي برنامه‌هاي پيشنهادي، تحميل برنامه‌هاي نوگرايانه بدون دخالت مردم در انتخاب و برنامه‌ريزي آنها ازجمله دلايل عدم موفقيت جنبش دموكراسي خواهي در ايران بوده است.

نوسازي فرهنگ سياسي ايران و تقويت نهادهاي مدني ـ علاوه بر آگاهي از موانعي كه بر شمرده شد‌‌ ـ‌ نياز به زمان داشته و بايد يك مسير تدريجي و تحولي را طي كنند. تحولات اجتماعي سريع سطحي‌، بي ريشه و ناپايدار و آماده بازگشت به عقب خواهد بود.

باتوجه به جوان بودن جامعه ما و نقش جوانان و زنان در برنامه هاي توسعه كشور، توسعه سازمانهاي داوطلبانه جوانان و زنان كه در سالهاي اخير از رشد قابل ملاحظه‌اي برخوردار بوده است، بايستي در كانون توجه برنامه ريزان اينگونه انجمنهاي داوطلبانه و مشاركتي قرار گيرد و بسترهاي لازم براي رشد و توسعه كمي و كيفي اينگونه نهادهاي مدني فراهم شود.

جمع‌بندي :

پيام " احتياج روز " مهندس بازرگان در شصت سال قبل امروز نيز با ابعاد وسيع و پيچيده‌تري "احتياج امروز" جامعه ماست. از يك سوي با تمرين كار جمعي و يادگيري آزادي و دموكراسي مي‌توان اين مشكل رفتاري و فرهنگي را كه مانع موفقيت كاركرد نهادهاي مدني است و اختصاص به جناح خاصي ندارد ـ برطرف نمود، تا بسترهاي لازم شكل گيري و توسعه نهادهاي مدني كه پيشنياز برنامه‌هاي توسعه مي‌باشد، فراهم گردد.

سازمانهاي داوطلبانه مشاركتي و احزاب سياسي از نهادهاي مدني مهم و مؤثر در توسعه هستند، كه هم هدف توسعه و هم ابزار توسعه مي‌باشند. سازمانهاي داوطلبانه مشاركتي محل مناسبي براي تمرين مشاركت و يادگيري تحمل نظرات ديگران در عمل جمعي هستند.

تحول اينگونه انجمنها را نمي‌توان يك شبه انتظار داشت . اين سازمانهاي اجتماعي داراي مراحل مختلف توسعه هستند. لازم است برنامه ريزان توسعه بر اين نكته توجه كنند و با مطالعه خصوصيات ساختاري و فرهنگي جامعه ايران و الگوهاي مشاركتي نهادينه شده موجود، باتوجه به ميزان ظرفيت پذيري آنان، در جهت توسعه و گسترش آنان اقدام كنند.

باتوجه به تحولات پيچيده جاري كشور‌ "احتياج روز"و مسئوليت روشنفكران متعهد امروز جامعه ـ در دهه نود ـ بسيار پيچيده تر و گسترده تر از شرايط دهه سي كشور است كه شادروان مهندس بازرگان آنرا عنوان كرد .

1-    «احتیاج روز» در مجموعه آثار 8 مهندس مهدی بازرگان چاپ شده است.

منبع: روزنامه ایران 30 دی 96



(1) سال 1336

مقالات و دیدگاه ها

IMAGE
جاسوسی فعالان محیط زیست و خیانت خیرین مدرسه ساز!
رضا علیجانی: وقتی رهبران یک کشور توهم توطئه داشته باشند همین امر به بدنه امنیتی...
IMAGE
راه حل را از یک جای دیگری از یک گروه مستقلی باید آغاز کرد
بخش هایی از نطق دکتر عبدالکریم سروش در مورد اعتراضات سراسری در ایران: خیلی عجیب...
IMAGE
دکتر سیدامامی؛ قتل، نه خودکشی
مرتضی کاظمیان: دکتر کاووس سید امامی، استاد جامعه‌شناسی و علوم‌سیاسی، و کنش‌گر...
IMAGE
انتخاب “پوشش”، حق زنان است
نرگس محمدی: سال‌هاست “پوشش زنان”، دستمایه حکومتگران در سیطره بر جامعه، تحکیم...
خوش خدمتی یک قاتل! در پاسخ به یاوه سرایی های جلال الدین فارسی درمورد امام موسی صدر
علیرضا کفایی: جلال‌الدین فارسی مجدداً سخنان قبلی خود علیه امام موسی صدر و میرحسین...
IMAGE
روایت یک وکیل فرانسوی از مرحوم قطب‌زاده و آقای خمینی در پشت صحنه انقلاب
سی و هشت سال پس از سقوط رژیم شاه، کریستیان بورگه (Christian Bourguet)، وکیل فرانسوی از نقشش...
IMAGE
دو دشمن مصدق برای غلبه بر یکدیگر به مصدقی های دوران خویش روی آورد
علی نظری: برنده و بازنده بازی شطرنج انقلاب ۵۷، شاه یا امام؟ امروز که در ایام سالگرد...
IMAGE
توضیحات مهندس توسلی، درباره ارتباط نهضت آزادی با آیت الله خمینی پیش از پیروزی انقلاب
به گزارش خبرنگار امتداد، محمد توسلی در همایش بازرگان و انقلاب اسلامی که به همت...
IMAGE
ضرورت بازنگری قوانین مربوط به آزار جنسی
صدیقه وسمقی: آزار جنسی یکی از تهدیدات نگران‌کننده علیه کودکان به‌شمار می‌رود....
IMAGE
حاشیه‌ای انتقادی بر نامه شجاعانه کروبی به رهبری
محسن کدیور: مهدی کروبی هشتاد ساله سومین مطلب خود را در دوران حصر منتشر کرد. وی در ۲۱...

مصاحبه ها

IMAGE
احمد خمینی به دنبال رهبری آینده بود
پرونده ویژه زیتون در گفت‌وگو با حجت الاسلام حاج احمد منتظری: زیتون-احسان...
IMAGE
«اهداف مطرح شده در انقلاب ، عینیت پیدا نکرد»
گفتگوی دکتر حبیب الله پیمان با انصاف نیوز: «حبیب‌الله پیمان»، فعال سیاسی، ضمن...
IMAGE
ضرورت اصلاح قوه قضاییه
گفتگوی روزنامه اعتماد با محمد جواد فتحی، نماینده مجلس:   درحالی که رییس قوه قضاییه...
IMAGE
سنگ بنای «سپاه» صبح 23 بهمن گذارده شد
گفت و گوی روزنامه سازندگی با مهندس محمد توسلی: بیست‌وسوم بهمن 1357 اولین روز پیروزی...
IMAGE
گفت و گوی جوادکاشی با پیمان؛ رادیکالیسم،با حفظ ارزش‌های بنیادین لیبرالیسم
گفت وگوی ایران فردا با دکتر حبیب الله پیمان: ایران فردا - (محمدجواد...
IMAGE
دولت موقت قراردادهای اتمی را فسخ نکرد بلکه آنها را معلق گذاشت؛ گفتگو با فریدون سحابی
گفت‌و‌گوی «نسیم بیداری» با دکتر فریدون سحابی: دکتر فریدون سحابی (۱۳۱۶) استاد...
IMAGE
دولت باید در مسائل سیاسی و اقتصادی قاطعیت به خرج دهد
گفتگوی محمد بسته نگار با اعتماد آنلاین: محمد بسته نگار در گفت‌وگو با اعتمادآنلاین...
IMAGE
روایت هرمیداس باوند از دستاوردها و ناکامی های انقلاب ۵۷ در گفت وگو با «ابتکار»
گفتگوی ابتکار با دکتر هرمیداس باوند: ایران به خودی و غیرخودی تقسیم شده است. وقتی...
IMAGE
کروبی مشکلات دهه ۶۰ را نفی نکرده است
نامه‌ی مهدی کروبی در گفت‌وگو با اردشیر امیرارجمند: زیتون: مازیار بهرامی: نامه...
IMAGE
مردم هنوز تحولی در شهرداری ندیده‌اند
گفت‌وگوی روزنامه وقایع اتفاقیه با مهندس محمد توسلی، اولین شهردار تهران پس از...